Iýmit faktory we maý aýynyň inflýasiýasynda nebitiň geljegi

Maý aýyndaky inflýasiýa görkezijileri, esasanam azyk önümleriniň bahasynyň arzanlamagy sebäpli garaşylýanlara laýyklykda yglan edildi. Täze gök önümleriň we miweleriň bollygy inflýasiýanyň ösüşine oňyn goşant goşsa-da, nebitiň bahasy geljekki tendensiýalary kesgitleýän möhüm faktor hökmünde tapawutlanýar. Howa şertleriniň oňyn täsiri sebäpli täze gök önümleriň we miweleriň bahasynyň peselmegi bu ösüşde möhüm rol oýnady. TUIK-iň maglumatlaryna görä, bu ýagdaý aýlyk inflýasiýanyň garaşylýandan has pes bolmagyna sebäp boldy.

Bilgi uniwersitetiniň Ykdysadyýet kafedrasynyň mugallymy prof. Dr. Aslanoğlu gaýtadan işlenmedik iýmitleriň inflýasiýa täsiriniň aýgytlydygyny aýtdy.

Täze miweleriň we gök önümleriň bahasynyň tendensiýasy

Pomidor we hyýar ýaly önümleriň bahasynyň arzanlamagy işlenmedik iýmit kategoriýasynda negatiw gymmatlyklara sebäp boldy. Bu umumy inflýasiýa görkezijileriniň peselmegine goşant goşdy. Geýimlerde möwsümleýin ýokarlanmalar göründi, ýöne tomus aýlarynda möwsümiň ahyrynda arzanladyşlar bilen peselmegine garaşylýar.

Aslanoğlu hyzmat pudagynda restoranlaryň, myhmanhanalaryň we ýaşaýyş jaý önümleriniň ýokarlanmagynyň umumy inflýasiýanyň ortaça ýokarlanandygyny görkezdi. Şeýle-de bolsa, bu ösüşleri global şertleri göz öňünde tutup, ýerlikli hasaplamak bolar.

Global şertlerde inflýasiýanyň esasly kursy

energyörite giňişleýin CPI-iň aýlyk inflýasiýasynyň 3 göterime golaýlaýandygyny aýdyp, Aslanoğlu nebitiň we çig malyň bahasynyň ýokarlanmagyna garamazdan inflýasiýanyň häzirki global şertlerde amatly bir ugra eýerýändigini aýtdy. Öndürijileriň bahalarynyň ýokarlanmagy global haryt we çig mal bahalary bilen bir hatarda.

Geljekde nebit bahalarynyň roly

Nebitiň bahasynyň ýokarlanmagy ýakyn aýlarda inflýasiýa täsir edip biler diýlip çaklanylýar. Bilim, azyk we içgi ýaly hyzmat pudaklarynda esasanam awgust we sentýabr aýlarynda mekdepleriň açylmagyna täze bahalaryň ýokarlanmagyna garaşylýar. Şoňa görä-de, inflýasiýanyň 30 göterim derejesinde galmagy ähtimal.

annualyllyk üýtgäp dursa-da, Türkiýedäki inflýasiýanyň esasy tendensiýasy 30 göterim derejesinde galar diýlip çaklanylýar. ABŞ-Eýran urşunyň we nebitiň bahasynyň ýokarlanmagynyň hem bu işde täsirli bolandygy mälim edildi.

Içerki islegiň peselmeginiň çäklendiriji täsiri

ABŞ-Eýran söweşi hyzmat pudagynda duýulsa-da, içerki islegiň peselmegi bu täsiriň ýaýramagyny çäklendirdi. Urşuň restoran, myhmanhana, energiýa we ýaşaýyş jaýy ýaly sebitlerde ikinji derejeli täsiri, isleg şertleriniň peselmegi sebäpli çäkli bolup galdy. Awtoulag satuwynyň we sarp ediş harytlarynyň importynyň azalmagy bu ýagdaýy goldaýar.

Urşuň geýim senagatyna täsiri

Geýim pudagynda islegiň artmagy hasaba alyndy. Bu aýda geýim 11 göterim ýokarlandy, ýöne uruş bolmadyk bolsa bu ösüş has çäkli bolardy. Iýmit bahalarynyň oňyn tendensiýasy ýakyn howa şertleri sebäpli ýakyn geljekde dowam eder diýlip garaşylýar.

Iýmit bahalarynda töwekgelçilikler

Beýleki tarapdan, dökün çykdajylary we global ösüş sebäpli güýzde gaýtadan işlenmedik iýmitlerde ýokary töwekgelçilikleriň bolup biljekdigi barada duýduryşlar bar. inflýasiýa Uruş gutarsa, inflýasiýanyň peselmeginiň nebitiň bahasynyň peselmegi bilen güýçlenmegi mümkin.