Hormuz bogazyndaky näsazlyklar Trigger azyk inflýasiýasy

Hormuz bogazy dünýä energiýa söwdasynyň ömri gany bolmakdan başga-da dökünler bilen üpjün etmekde esasy rol oýnaýar. Aýlag ýurtlary tarapyndan öndürilen karbamid, ammiak we beýleki azot esasly dökünleriň köpüsi bu sebitden eksport edilýär we dünýä bazarlaryna çykýar. Şeýle-de bolsa, soňky döwürde Hormuz bogazynda söwda akymynda çynlakaý bökdençlikler bolup, azyk önümleriniň bahasyny ýokarlandyrmak mümkinçiligi bar.

Hormuz bogazynyň ähmiýeti

Dünýä dökün söwdasynyň takmynan 30 göterimi Hormuz bogazyndan geçýär. Bu ýerdäki islendik näsazlyk energiýa bahalarynyň ýokarlanmagyna we transport çykdajylarynyň ýokarlanmagyna sebäp bolýar. Bu, dünýädäki azyk önümleriniň bahasyna basyş edip, oba hojalygynyň önümçilik çykdajylaryna gönüden-göni täsir edýär. Esasanam ABŞ / Ysraýyl-Eýran söweşinden soň ýüze çykan bu bidüzgünçilik, bazarlarda uly üýtgemelere sebäp boldy. Torero, nebitde 50 göterim, gazda 25 göterim we karbamidde 55 göterim ýokarlanandygyny we bu ýagdaýyň oba hojalygyna giriş çykdajylarynyň ýokarlanandygyny we azyk önümleriniň bahasyna basyş edýändigini aýtdy. Öňki hasyl döwründäki paýnamalaryň häzirki wagtda bahanyň ýokarlanmagyny çäklendirýändigini görkezse-de, bahalaryň ýylyň ortasyna ýa-da ahyryna çenli çalt ýokarlanyp biljekdigini duýdurdy. Bu ýagdaýyň azyk inflýasiýasy meselesini hasam güýçlendirip biljekdigini aýtdy.

Azyk inflýasiýasynda global ýaýramagyň töwekgelçiligi

Azyk inflýasiýasynyň esasanam Aziýada çaltlaşandygyny mälim eden Torero, bu täsiriň Afrika, Latyn Amerikasy we ösen ýurtlarda hem duýulyp biljekdigini duýdurdy. Hormuz bogazyndaky bökdençligiň dowam etmegi oba hojalygy üçin zerur bolan esasy üpjünçilik üpjünçiligini ep-esli çäklendirip biler we bu çynlakaý azyk krizisine sebäp bolup biler. Bu ýagdaý, esasanam möhüm eksport edýän ýurtlara täsir etse, azyk bahalarynda duýdansyz we uly böküşleriň bolup biljekdigini aýtdy.

Uruşdan öňki ýagdaý we häzirki howplar

Halkara dökün birleşiginiň maglumatlaryna görä, Eastakyn Gündogar global dökün söwdasynda möhüm ähmiýete eýe. Sebitdäki ýurtlar dünýäde ep-esli dökün eksport edýär. Şeýle-de bolsa, Hormuz bogazynda dowam edýän bidüzgünçilik bu söwdanyň dowamlylygyna howp salýar we dünýä bazarlarynda näbellilik döredýär.

FAO-nyň baha bermegine görä, häzirki ýagdaý düzedilmese, azyk krizisine sebäp bolup biljek oba hojalygy önümçiliginiň azalmagy bolup biler. Torero, Hormuz bogazynda söwdany täzeden başlamagyň möhümdigini belläp, munuň nebit we transport çykdajylaryny azaldyp biljekdigini aýtdy.

Netijede, Hormuz bogazyndaky söwdany kadalaşdyrmak azyk önümçiligine we bahalara edilýän basyşy peseldip biler. Şeýle-de bolsa, häzirki global ykdysady şertler we howanyň üýtgemegi faktorlary bu prosesdäki näbelliligi ýokarlandyrýar.