Bazar bilen meýdan bahalarynyň arasyndaky geň galdyryjy tapawut: “Apple” iň ýokarda

Türkiye Oba hojalyk palatalary bileleşigi (TZOB) başlygy Şemsi Baýraktar maý aýynda öndürijiler bilen bazar bahalarynyň arasyndaky tapawutlary açdy. Baýraktaryň sözlerine görä, bazarlarda gözegçilik edilýän 36 önümiň 22-siniň bahasynyň ýokarlanmagy we 13-siniň peselmegi bilen bir önümde bahanyň üýtgemegi bolmady. Öndüriji bilen bazaryň arasyndaky iň uly baha tapawudy, 388,5 göterim bilen almalarda hasaba alyndy. Meýdanda 18 lira we 75 kuruş bahasy bolan alma bazarda 91 lira we 59 kuruş satyldy. Bu tapawut 278,6 göterim käşir, 215,3 göterim kädi, 206,5 göterim hoz we 195.7 göterim salat bilen yzarlandy. Bu maglumatlar azyk önümleriniň bahasynyň öndürijiden sarp edijä nä derejede üýtgäp biljekdigini görkezýär.

Zakyn meýdanda 14 lira 75 kuruş bolsa-da, bazarda 46 lira 51 kuruş satyldy, 15 lira bolan käşir bazarda 56 lira 79 kuruş boldy. Beýleki tarapdan hoz, meýdanda 410 lira bolsa-da, bazar tekjelerinde 1256 lira satyldy. Bu tapawutlar, sarp edijiniň ýetýän bahalarynyň nädip üýtgeýändigini we olaryň arasyndaky boşlugy görkezýär.

Iň köp ýokarlanan we arzanladylan önümler

Baýraktaryň sözlerine görä, bahasy öndürijide-de, bazarda-da iň köp ýokarlanan önüm sogan boldy. Azyk önümleriniň bahasynyň 44,7 göterim ýokarlanmagy bilen kartoşka 32,7 göterim, limon 27,3 göterim, käşir 20,1 göterim, ýumurtga 19,1 göterim ýokarlandy. Beýleki tarapdan, ýaşyl burç, bahasy 54,3 göterim bilen bazarda iň arzan düşen önüm boldy. Ondan soň 34,7 göterim bilen çaga, 33,5 göterim salat, 32,7 göterim pomidor we 13,8 göterim gök sogan bar. Öndüriji tarapynda, bahasy iň köp ýokarlanan önüm 77,2 göterim bilen sogan boldy. Bu ösüş 45,5 göterim kartoşka, 43,8 göterim limon, 36,4 göterim käşir we 24,8 göterim petruşka boldy. Öndürijileriň bahasynyň iň uly peselmegini başdan geçiren önüm, 54,7 göterim pomidor boldy. Zucchini 50,8 göterim, ýaşyl burç 47,4 göterim, hyýar 38,1 göterim we baklajan 27,8 göterim pese gaçmak bilen ünsi özüne çekdi.

Bahalaryň ýokarlanmagynyň sebäpleri

Baýraktar hem bahalaryň üýtgemeginiň sebäplerine baha berdi. Merkezi Anadolydaky ammarlarda sogan we kartoşkanyň könelmegi we Çukurowa we Izmirde hasylyň ýaňy başlamagy üpjünçiligiň pes bolmagyna we bahalaryň ýokarlanmagyna sebäp boldy. Limonyň saklanylmagy, saklanyş çykdajylarynyň we bahalaryň ýokarlanmagyna sebäp bolsa-da, käşiriň meýdan önüminiň peselmegi üpjünçiligiň peselmegine we bahalaryň ýokarlanmagyna sebäp boldy. Şeýle-de bolsa, gowy howa şertleri pomidor, gök, gök burç, hyýar we baklajan ýaly önümleriň öndürijiligini ýokarlandyrmak arkaly öndürijileriň bahalarynyň arzanlamagyna kömek etdi.

Geljekde bolup biljek ösüşler

Azyk bahalarynyň bu üýtgemegi sarp edijileriň býudjetine düýpli täsir edýär. Geljekde önümçilik we paýlamak prosesleriniň gowulaşmagy bahalaryň tapawudyny azaltmaga kömek edip biler. Şeýle-de bolsa, islegiň we islegiň deňagramlylygy, howa şertleri we beýleki daşarky faktorlar bilen baglanyşykly meseleler bu bahalaryň tapawudyna täsir edip biler. Sarp edijiler iýmitdäki bu deňsizliklerden aňsatlyk bilen satyn alyp, býudjetlerini gorap bilerler.