Meta ve YouTube'a Bağımlılık Gerekçesiyle 6 Milyon Dolar Ceza

İsmail Şahin - Daha önce tekelcilik ve telif davalarında yüksek tazminatlar ödemeye mahkum edilen Google ve Meta, şimdi de kullanıcı bağımlılığı yaratmakla suçlanıyor. Los Angeles'ta görülen bir davada jüri, Facebook ve Instagram'ın sahibi Meta ile YouTube'un, 20 yaşındaki bir kullanıcıyı platformlarının tasarım özellikleri nedeniyle bağımlı hale getirdiğini belirterek, bu şirketlerin toplam 3 milyon dolar tazminat ödemesine karar verdi. Bu miktarın 2.1 milyon doları Meta'ya, 900 bin doları ise YouTube'a tahsis edildi. Ayrıca, jüri şirketlerin kötü niyetli davrandığını belirterek ek 3 milyon dolar cezai tazminat daha ekledi.

İtiraz Süreci Başladı

Davacı K.G.M, Meta ve YouTube'un sonsuz kaydırma ve içerik öneri algoritmaları nedeniyle kendisinde bağımlılık, kaygı ve depresyon yarattığını iddia ederek dava açmıştı. Google ve Meta, bu karara itiraz edeceklerini açıkladı. Öte yandan, New Mexico'da görülen ayrı bir davada Meta'ya çocuk güvenliği önlemleri konusunda kullanıcıları yanılttığı gerekçesiyle 375 milyon dolar ceza verilmişti.

Yeni Davalar Yolda

Başlangıçta TikTok ve SnapChat de davanın sanıkları arasında yer aldı, ancak dava başlamadan önce anlaşmaya vardılar. Aynı mahkemede benzer iki dava daha görülecek ve bu davaların sonuçları sosyal medya devlerinin gelecekteki stratejilerini etkileyecek. Google, geçmişte tekelcilik ve telif hakları davalarından milyarlarca dolar tazminat ödedi, ve bu davaların toplam tutarının 100 milyar dolara ulaşabileceği tahmin ediliyor.

Genç Kullanıcılar Tehdit Oluşturabilir

Meta'ya karşı halen 1300'den fazla dava açılmış durumda. ABD'de 276 milyon kişi Facebook kullanıyor, bu da ABD nüfusunun yüzde 79.7'sine denk geliyor. 25-34 yaş aralığındaki kullanıcılar, 69 milyonluk bir grup olarak en büyük kesimi oluşturuyor ve bu dava için potansiyel bir emsal teşkil ediyor. Eğer bu dava diğer davalar için örnek teşkil ederse, Facebook bu yaş grubundaki kullanıcılara milyarlarca dolar tazminat ödemek zorunda kalabilir. ABD'de 171 milyon Instagram ve 246 milyon YouTube kullanıcısı var, bu kullanıcıların önemli bir bölümü 18-34 yaş aralığında.

Türkiye'de Durum Farklı

Bilişim hukuku uzmanı Gökhan Ahi, ABD'de alınan bu kararın sosyal medya platformlarının yalnızca içerik barındıran değil, aynı zamanda kullanıcı davranışını etkileyen dijital ürünler olarak değerlendirilmesine dayandığını belirtti. Ahi, Türkiye'de benzer bir davanın açılmasının teorik olarak mümkün olduğunu ancak sonuç alınmasının zor olabileceğini ifade etti. Türk hukukunda tazminat sorumluluğu somut zararın ispatını gerektirir ve böyle bir zararı somut olarak göstermek güçtür. Ayrıca, manevi tazminat tutarları genellikle tatmin edici değildir. Tüketici hukuku açısından bakıldığında, ürün tasarımının ‘ayıplı ürün’ sayılıp sayılamayacağı ve bu durumda manevi zararı karşılayabilecek bir tazminat mekanizması bulunup bulunmadığı tartışmalıdır.

Los Angeles Yüksek Mahkemesi önünde aileler, mağdur isimlerinin yer aldığı bir afiş açarak kararı kutladı.

Teknoloji Devlerinin Tazminat Geçmişi

■ Google (2015 AB Android soruşturması): 4.3 milyar euro

■ Google (2017 AB alışveriş davası): 2.4 milyar euro

■ Facebook (2019 Cambridge Analytica gizlilik skandalı): 5 milyar dolar

■ Google (2019 AB’de AdSense davası): 1.49 milyar euro

■ Google (2024 Fransa telif davası) 250 milyon euro

■ Facebook (2026 ABD çocuk güvenliği ihlali) 375 milyon dolar