Netanyahu'ya Tutuklama İsteyen UCM Başsavcısı Kerim Han Görevden Alındı: Mahkeme Tarihinde Bir İlk!

Uluslararası hukuk dünyasında taşları yerinden oynatacak tarihi bir gelişme yaşandı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve eski Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında tutuklama emri talep etmesiyle dünya gündeminin merkezine oturan Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Başsavcısı Kerim Han görevinden azledildi. Diplomatik kaynaklardan edinilen bilgilere göre, New York'ta bulunan Birleşmiş Milletler (BM) Genel Merkezi'nde düzenlenen özel oturumda, Başsavcı Han'ın görevden alınmasına ilişkin gizli bir oylama gerçekleştirildi.

UCM Tarihinde Bir İlk: 82 Ülkenin Oyuyla Görevden Alındı

Yapılan gizli oylamada, Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne üye 125 ülkeden 82'si Kerim Han'ın görevine son verilmesi yönünde irade beyan etti. Tarihi oylamada görevden alma kararına karşı çıkan ülke sayısı 13'te kalırken, 15 üye ülke ise çekimser oy kullanmayı tercih etti. Mahkemenin kurucu belgesi niteliğindeki Roma Statüsü uyarınca, bir başsavcının görevden alınabilmesi için üye tam sayısının mutlak çoğunluğu olan en az 63 ülkenin oyu gerekiyordu. Alınan bu kararla birlikte Kerim Han, UCM'nin kurulduğu 2002 yılından bu yana görevden el çektirilen ilk başsavcı olarak mahkeme tarihinin kayıtlarına geçti.

Görevden Alınma Sürecinin Arkasındaki Cinsel İstismar İddiaları

Kerim Han'ın görevden alınmasına giden süreç, yaklaşık iki yıldır kendisine yöneltilen ciddi cinsel istismar suçlamalarıyla şekillendi. Kamuoyunda yalnızca "Sarah" adıyla bilinen ve UCM bünyesinde doğrudan Han'ın yardımcılığı görevini yürüten bir kadın personel, başsavcının kendisine yönelik dozu giderek artan uygunsuz fiziksel temaslarda bulunduğunu iddia etmişti. Kerim Han ise avukatları vasıtasıyla yaptığı açıklamalarda bu iddiaları kesin bir dille reddetmiş, söz konusu personelle rızaya dayalı ya da rızaya dayalı olmayan hiçbir şekilde cinsel yakınlaşma yaşamadığını savunmuştu.

Netanyahu Kararı, Soruşturmalar ve Hukuki Tartışmalar

Uluslararası kamuoyunun yakından takip ettiği süreçte zamanlama da dikkat çekti. Başsavcı Kerim Han, Mayıs 2024'te İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve eski Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında tutuklama emri çıkarılması talebinde bulunmuştu. Bu gelişmenin ardından cinsel taciz iddialarının yeniden alevlenmesi üzerine Han, Mayıs 2025'te kendi isteğiyle izne ayrılmıştı. Mart ayında ise UCM tarafından yetkilendirilen üç bağımsız yargıçtan oluşan heyet, BM soruşturmasının Han hakkında herhangi bir "görevi suistimal veya ihlal" tespit edemediği sonucuna varmıştı.

Bağımsız yargıç heyetinin sunduğu bu rapora rağmen, UCM Taraf Devletler Meclisi Bürosu'nun 8 Haziran'da yaptığı kritik toplantıda yeni bir yol haritası belirlendi. Mahkemeyi kuran 125 taraf devletten oluşan Meclisin, Han'ın durumunu netleştirmek üzere 24 Temmuz'da özel oturum düzenleyeceği ve disiplin işlemleri için nitelikli çoğunlukla karar alacağı duyuruldu. UCM'nin 21 üyeden oluşan yürütme organı ASP Bürosu da haziran ayında BM İç Denetim Ofisi (OIOS) soruşturma raporu ve bağımsız hukukçuların görüşleri doğrultusunda Han'ın görevini "ağır şekilde suistimal" ettiğine hükmederek kendisini geçici olarak görevden uzaklaştırmıştı.

Kerim Han'ın savunma avukatları ise yapılan oylamaya sert tepki göstererek, müvekkillerine savunma yapma ve akreditasyon hakkı tanınmadığını belirtti. Sürecin hukuka aykırı, usul yönünden adaletsiz ve somut delillerden yoksun şekilde yürütüldüğünü öne sürdüler. Şubat 2021'deki ikinci tur oylamada 72 oy alarak göreve seçilen ve 16 Haziran 2021'de yemin ederek UCM'nin üçüncü başsavcısı olan Kerim Han'ın döneminin resmen kapanmasıyla birlikte, mahkemede yeni başsavcı seçim süreci de başlamış oldu.