Paşinyan'dan Ermenistan Siyasetinde Yeni Dönem Çıkışı: "Vatanımızı Komşu Ülkelerde Aramamalıyız"

Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, ülke parlamentosunda gerçekleştirdiği kapsamlı konuşmada, Ermenistan’ın geleceğini şekillendirecek radikal dış politika ve egemenlik mesajları verdi. Ülkesinin kendi öz kimliğine odaklanması gerektiğini vurgulayan Paşinyan; bölgesel barış, anayasa reformu, ulaşım projeleri ve uluslararası ittifaklara dair ezber bozan açıklamalarda bulundu. Ermenistan’ın dış politikasında kendi devlet kimliğini ve bağımsızlığını merkeze alması gerektiğini belirten Başbakan, komşu ülkelerle ilişkilere dair yeni bir vizyon çizdi.

"Ermenistan'ı Dört Komşumuzun Sınırları İçinde Aramaktan Vazgeçmeliyiz"

Başbakan Paşinyan, yeni anayasa çalışmalarına değinerek 1990 tarihli Bağımsızlık Bildirgesi’ne yeni metinde atıfta bulunulmaması gerektiğini savundu. Karabağ politikasında geçmişte alınan kararların Ermenistan halkı tarafından onaylandığını ve bu sürecin nihayete erdiğini belirten Paşinyan, ülkesinin sınırlarını komşuları üzerinden tanımlama alışkanlığından vazgeçmesi gerektiğini ifade etti.

Paşinyan, Ermeni devletinin rasyonel temeller üzerine kurulması gerektiğini belirterek, “Ermenistan'ı sadece Azerbaycan'da değil, aynı zamanda Türkiye'de de aramamalıyız. Ermenistan'ı İran'da da aramamalıyız. Ermenistan'ı Gürcistan'da aramamalıyız” dedi. Bu yaklaşımın iki temel rasyonel nedeni olduğunu dile getiren Başbakan, sınır dışındaki arayışların Ermenistan’ın kendi öz değerlerini ihmal etmesine yol açtığını ve komşuların egemenlik alanlarına müdahale kapısı araladığını şu sözlerle açıkladı: “Dört komşumuzun uluslararası olarak tanınan toprakları içinde anavatanımızı aradığımızda, onlara Ermenistan'ın uluslararası olarak tanınan toprakları içinde kendi anavatanlarını arama kapısını açarız.”

Demir Yollarında Rusya'ya "Esneklik" Çağrısı ve TRIPP Projesi

Ermenistan'daki demir yolu ağlarının Rusya Federasyonu'nun yönetiminde olduğunu hatırlatan Paşinyan, bu durumun ülkesinin küresel lojistik ağlarına entegre olmasının önünde bir engel teşkil edebileceğini söyledi. Rus ortaklarına seslenen Paşinyan, işletme haklarının hem Erivan hem de Moskova için kabul edilebilir üçüncü bir ülkeye devredilmesi konusunda esneklik gösterilmesini talep etti.

Bölgesel ablukayı kıracak stratejik projelere de değinen Başbakan, Azerbaycan ana karası ile Nahçıvan'ı birleştirecek olan Uluslararası Barış ve Refah İçin Trump Rotası (TRIPP) projesinin önemine dikkat çekti. Bu projenin Ermenistan'ı Rusya ve Orta Asya pazarlarına bağlayacağını ifade eden Paşinyan, ulaştırma hatlarındaki son gelişmeleri şu sözlerle aktardı: “TRIPP projesi, Ermenistan'ın ablukasına son verecektir. Ermenistan'ın ablukası şu anda kısmen aşılmış durumdadır. Çünkü Kasım 2025'ten bu yana Azerbaycan demiryolu, Gürcistan toprakları üzerinden Ermenistan'a ithalat ve Ermenistan'dan ihracat için açıktır. Ahılkelek-Kars demiryolu da mayısta Ermenistan'dan ihracat ve Ermenistan'a ithalat için açılmıştır. Şimdi Türkiye'nin Gürcistan toprakları üzerinden uzanan yolları da Ermeni araçlarına açılıyor.”

AB Üyeliği İçin Referandum Sinyali ve KGAÖ ile Bağların Kopması

Ermenistan'ın Batı ile entegrasyonu konusunda da somut bir yol haritası çizen Paşinyan, Avrupa Birliği'ne üyelik başvurusu yapıldıktan ve net bir süreç belirlendikten sonra konunun halkın onayına sunulacağını açıkladı. Başbakan, “AB'ye resmi başvuruda bulunduktan, buna ilişkin uygun bir yanıt aldıktan ve sürece ilişkin bir yol haritasına sahip olduktan sonra üyelik konusunda referandum düzenleyeceğiz” şeklinde konuştu.

Diğer yandan, Rusya öncülüğündeki Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü (KGAÖ) ile ilişkilerin tamamen askıya alındığını ve geri dönüşün planlanmadığını belirten Paşinyan, “Önümüzdeki 5 yıl içinde KGAÖ'ye dönme planımız yok ve buradaki çalışmalarımızı yeniden etkinleştirmeyeceğiz. KGAÖ'nün, Ermenistan'ı örgütten çıkarma kararı alması beni memnun eder” diyerek askeri ittifakla köprüleri attıklarını teyit etti.

1915 Olayları ve İç Siyasetteki "Rusya Kısıtlaması" Tartışması

Konuşmasında tarihi meselelere de yer veren Paşinyan, İsrail hükümetinin 1915 olaylarını "soykırım" olarak tanıma girişiminin durdurulduğunu anımsattı. Bu tür tarihi acıların uluslararası siyasette bir silah veya baskı unsuru olarak kullanılmaması gerektiğinin altını çizen Ermenistan lideri, geçmişin bugünkü çatışmaları beslememesi gerektiğini belirtti.

Son olarak Rusya'nın Ermeni ürünlerine yönelik uyguladığı ihracat kısıtlamalarına değinen Paşinyan, bu durumun arkasında Ermenistan içindeki muhalefetin olduğunu iddia etti. Muhalefetin dış güçlerin desteğiyle ülkede sosyoekonomik bir kriz yaratmaya çalıştığını savunan Başbakan, “Hamilerinin desteğiyle Ermenistan'da sosyoekonomik bir kriz başlatmak ve halkın hükümete karşı ayaklanmasını sağlamayı amaçlıyorlar. Bu plan başarısız olacaktır. Çünkü Ermenistan halkı devletini, bağımsızlığını ve egemenliğini mafyaya teslim etmeyecektir” diyerek iç siyasetteki kararlılığını ortaya koydu.