Tokayev'den Ukrayna İçin Çözüm Önerisi: "İstanbul Formülü 2.0'a Dönülmeli"

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Rusya'nın Omsk kentinde düzenlenen Rusya-Kazakistan Bölgesel İşbirliği Forumu kapsamında Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile kritik bir ikili görüşme gerçekleştirdi. Küresel diplomasinin merkezindeki Ukrayna krizine dair önemli değerlendirmelerde bulunan Tokayev, çatışmanın çözümü için ezber bozan bir "İstanbul Formülü 2.0" önerisinde bulundu. Kazak lider, Batı dünyasından ve Avrupa'dan mevcut duruma ilişkin çok sayıda mesaj aldığını belirterek barışın anahtarının geçmişteki müzakere zemininde saklı olduğunu vurguladı.

Ukrayna Çatışmasının Doğası ve Bölgesel Dengeler

Ukrayna meselesine dair Batılı aktörlerden gelen sinyalleri daha önce Rus mevkidaşı Putin ile de paylaştığını anımsatan Tokayev, krizin niteliğine dair net tespitlerde bulundu. Yaşanan sürecin bir iç savaş olmadığının altını çizen Tokayev, "Bana göre ve en başından beri söylediğim gibi bu, devletler arası bir çatışmadır. Burada herhangi bir iç savaştan söz etmek mümkün değildir" dedi. Ukrayna halkına, onların zengin kültürüne ve diline her zaman derin bir saygıyla yaklaştıklarını belirten Kazak lider, bu çatışmanın tarihsel arka planını anlamanın diğer bölgesel sorunlara kıyasla çok daha karmaşık olduğunu ifade etti. Azerbaycan ile Ermenistan arasında geçmişte yaşanan donmuş çatışmanın kökenlerinin tarihsel olarak son derece açık ve anlaşılır olduğunu kaydeden Tokayev, Ukrayna'daki mevcut durumun ise küresel aktörler dahil pek çok kesim için tam olarak kavranamadığını dile getirdi.

"İstanbul Formülü 2.0" ile Barışa Doğru Yeni Yol Haritası

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in, ABD Başkanı Donald Trump ile Alaska'nın Anchorage kentinde gerçekleştirdiği zirve sırasında sergilediği yüksek diplomatik esnekliğe atıfta bulunan Tokayev, barış için somut bir adım atılması gerektiğini savundu. Savaşın henüz başında, 2022 yılında Türkiye'nin arabuluculuğunda Rusya ile Ukrayna arasında doğrudan yürütülen ve önemli ilerlemelerin kaydedildiği İstanbul müzakerelerinin temel alınmasını öneren Tokayev, şu ifadeleri kullandı: "Bu yalnızca benim mütevazı görüşüm. Madem bana başvuruyorlar, belki de bu çatışmayı artık dondurmak ve 'İstanbul formülü 2.0'a dönmek gerekir. Çünkü orada taraflar arasında çok önemli sonuçlar elde edilmişti. Ardından da doğal olarak Rusya'nın da dahil olduğu küresel büyük güçlerin garantörlüğü altında, uzun zamandır beklenen kalıcı barışa doğru ilerlemek en doğru adım olacaktır."

Çatışmayı Dondurmak Uluslararası Alanda Kabul Görmüş Bir Yöntem

Kazakistan'ın Ukrayna meselesine tamamen dışarıdan bakan ve konuyla ilgisi bulunmayan bir ülke olmadığını vurgulayan Tokayev, buna karşın arabuluculuk tekliflerini kesin bir dille geri çevirdiklerini açıkladı. Rusya'nın kendi stratejik meselelerini herhangi bir dış arabulucuya ihtiyaç duymadan çözebilecek güçte olduğuna inandığını belirten Tokayev, çatışmanın dondurulması seçeneğinin uluslararası hukukta ve diplomaside daha önce başarıyla uygulanmış bir yöntem olduğunu hatırlattı. Çatışmalarda her iki taraftan da genç insanların hayatını kaybetmesinden büyük üzüntü duyduğunu ifade eden Kazakistan Cumhurbaşkanı, yaşanan kayıpların Rusya ve Ukrayna'nın kardeş halklarının gen havuzuna büyük zarar verdiğini söyledi. Tokayev, mevcut durumun yalnızca iki ülkenin ortak karşıtlarını sevindirdiğini belirterek çatışmaların bir an önce durdurulması gerektiğini savundu. Tüm zorluklara rağmen Kazakistan'ın Rusya ile olan stratejik ortaklık ve müttefiklik ilişkilerine sadık kalacağını belirten Tokayev'e karşılık, Rusya Devlet Başkanı Putin de Ukrayna konusundaki güncel gelişmeler hakkında kendisine ayrıntılı bilgi sunacağını ifade etti.