Türkiye'de AR-GE harcamaları 2025 yılında 980,4 milyar liraya yükseldi

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılına ait Araştırma ve Geliştirme (AR-GE) Faaliyetleri Araştırması sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. Verilere göre, Türkiye'de gayri safi yurt içi AR-GE harcaması 2025 yılında bir önceki yıla kıyasla 328 milyar 607 milyon liralık bir artış göstererek toplam 980 milyar 428 milyon liraya ulaştı. Bu harcamaların gayri safi yurt içi hasıla (GSYH) içerisindeki payı ise 2024 yılındaki yüzde 1,46 seviyesinden 2025 yılında yüzde 1,5'e yükseldi.

AR-GE harcamalarında hangi sektörler öne çıkıyor?

Araştırma sonuçlarına göre, AR-GE harcamalarında en büyük payı yüzde 65 ile mali ve mali olmayan şirketler aldı. Şirketleri yüzde 30,3 ile yükseköğretim kurumları izlerken, genel devlet ve kar amacı gütmeyen kuruluşların payı yüzde 4,7 olarak kaydedildi. Harcama kalemleri içerisinde personel giderleri yüzde 58,8 ile ilk sırada yer aldı. Finansman tarafında ise harcamaların yüzde 52,5'i şirketler, yüzde 31,1'i genel devlet ve yüzde 14,1'i yükseköğretim kurumları tarafından karşılandı.

AR-GE personelinin dağılımı ve eğitim durumu nedir?

Tam zaman eş değeri (TZE) cinsinden 2025 yılında toplam 317 bin 982 kişi AR-GE personeli olarak görev yaptı. Bu personelin yüzde 67,9'u şirketlerde, yüzde 29'u yükseköğretimde ve yüzde 3'ü genel devlet kurumlarında istihdam edildi. Kadın AR-GE personel oranı toplamda yüzde 34,1 olarak hesaplanırken, eğitim durumuna göre personelin yüzde 40,6'sının lisans, yüzde 31'inin doktora veya eş değeri, yüzde 19,4'ünün ise yüksek lisans derecesine sahip olduğu belirlendi.

Türkiye genelinde 2025 yılı AR-GE faaliyetleri incelendiğinde, harcamaların ve personel istihdamının yoğunlaştığı bölgelerin başında yüzde 31,8'lik harcama payı ile İstanbul (TR10) geldi. İstanbul'u yüzde 30 ile Ankara (TR51) ve yüzde 9,5 ile Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova (TR42) bölgeleri takip etti. İmalat sanayisinde ise AR-GE harcamalarının yüzde 47,7'si yüksek teknoloji faaliyetlerinde bulunan girişimler tarafından gerçekleştirildi.

TÜİK tarafından açıklanan bu veriler, Türkiye'nin teknolojik yetkinlik ve inovasyon kapasitesindeki değişimi yansıtan resmi istatistikler niteliğindedir. Kurum, her yıl düzenli olarak gerçekleştirdiği bu araştırmalarla özel sektör, kamu ve üniversitelerin AR-GE süreçlerine dair güncel harcama ve insan kaynağı verilerini derleyerek kamu politikalarının oluşturulmasına temel teşkil eden raporlar sunmaktadır.

Çıkarılacak sonuç

Türkiye'de AR-GE harcamalarının GSYH içindeki payının yüzde 1,5'e yükselmesi, ülkenin inovasyon odaklı büyüme stratejisinde istikrarlı bir ilerleme kaydettiğini göstermektedir. Özellikle şirketlerin toplam harcamalardaki baskın rolü ve yüksek teknoloji faaliyetlerine yönelimin artması, özel sektörün AR-GE süreçlerine olan ilgisinin ve teşviklerin etkisinin güçlendiğine işaret etmektedir.

Muhtemel etkiler

AR-GE harcamalarındaki bu artış, orta ve uzun vadede Türkiye'nin imalat sanayisinde katma değerli ürün üretim kapasitesini artırabilir. Yüksek teknoloji faaliyetlerine yapılan yatırımların yoğunlaşması, nitelikli iş gücü talebini yükseltebilir ve küresel rekabet gücünü olumlu yönde etkileyebilir. Ayrıca, dolaylı teşviklerin şirket harcamaları içindeki payının artması, özel sektörün AR-GE yatırımlarına daha fazla teşvik edilmesini sağlayabilir.