Türkiye’den Savunma Bankası Kararında Kritik Dönüş: Kurucu Üye Oluyor

Ankara, başlangıçtaki çekimser tutumunu değiştirerek Kanada öncülüğünde kurulması planlanan yeni küresel savunma bankasına kurucu üye olarak katılma kararı aldı. Edinilen bilgilere göre Türkiye, projede kurucu ortak olarak yer alacağını Kanada makamlarına resmi bir bildirimle iletti.

Karar Değişikliğinin Perde Arkası ve İlk Açıklamalar

Projenin ilk duyurusu, NATO zirvesi sırasında Kanada Başbakanı Mark Carney tarafından yapılmıştı. Carney, aralarında Türkiye'nin de bulunduğu sekiz müttefik ülke ile Ukrayna'nın, ittifakın savunma ve silahlanma kapasitesini artırmak amacıyla yeni bir küresel finans kuruluşu kuracağını ilan etmişti. Ancak 10 Temmuz tarihinde Reuters'a demeç veren Türk bir yetkili, Ankara'nın mevcut aşamada projeye dahil olmama yönünde karar aldığını belirtmişti. Aynı süreçte Milli Savunma Bakanlığı kaynakları da konuya ilişkin askeri ve diplomatik istişarelerin devam ettiğini duyurmuştu. Yapılan değerlendirmelerin ardından Türkiye, projeye en başından ortak olma kararı alarak sürece dahil oldu.

Savunma, Güvenlik ve Dayanıklılık Bankası (DSRB) Nasıl Çalışacak?

Kanada'nın ev sahipliğinde kurulacak ve genel merkezi de bu ülkede bulunacak olan finansal kuruluş, resmi olarak "Savunma, Güvenlik ve Dayanıklılık Bankası" (DSRB) adıyla faaliyet gösterecek. 7 Temmuz'da yayımlanan ortak deklarasyonla kuruluşu müjdeleyen bankanın, en geç 2027 yılına kadar operasyonel hale gelmesi hedefleniyor. Girişimde Türkiye ve Kanada'nın yanı sıra Arnavutluk, Belçika, Yunanistan, Letonya, Lüksemburg, Romanya ve NATO üyesi olmayan Ukrayna kurucu ortaklar olarak yer alıyor.

Bankanın kuruluş tüzüğü ve yasal altyapısına ilişkin müzakereler Kanada'nın Montreal kentinde yürütülüyor. Ortak açıklamada, savunma ve güvenlik önceliklerinin fonlanabilmesi için kamu ve özel sektör sermayesinin ortaklaşa harekete geçirilmesi gerektiği vurgulandı. DSRB'nin temel misyonu; savunma sanayisinde sermayeye erişimi kolaylaştırmak, finansman maliyetlerini düşürmek ve katılımcı ülkelerin endüstriyel üretim kapasitelerini desteklemek olarak açıklandı. Kurucu ülkeler, bu yeni yapının mevcut ulusal veya çok uluslu mekanizmaların yerini almayacağını, aksine onları tamamlayıcı bir işlev göreceğini belirtiyor.

134 Milyar Dolarlık Fon Hedefi ve G7 Tartışmaları

DSRB bünyesinde, üye ülkelerin savunma sanayisi projelerini desteklemek amacıyla yaklaşık 134 milyar dolar (yaklaşık 6,2 trilyon Türk Lirası) tutarında bir sermaye biriktirilmesi planlanıyor. Ancak kurucu dokuz ortak arasında Kanada dışında başka bir G7 ülkesinin yer almaması, finans çevrelerinde bankanın ekonomik gücünün sınırlı kalabileceğine dair tartışmaları beraberinde getirdi.

Eleştirilere yanıt veren Kanada Dışişleri Bakanı Anita Anand, bankanın yeni üye katılımlarına her zaman açık olacağını ifade etti. İngiltere merkezli düşünce kuruluşu Royal United Services Institute (RUSI) analistlerinden Linus Terhorst ise projenin önemli bir adım olduğunu belirterek, "Avrupa'nın büyük askeri güçlerinin desteği beklenebilirdi ancak mevcut taahhütler de süreci başlatmak için yeterli bir zemin sunuyor" dedi. Bankanın resmen hayata geçebilmesi için üye ülkelerin hazırlanan planları kendi ulusal parlamentolarında onaylatması gerekiyor.