18 ýaşa ýetmedikler üçin täze jeza düzgünleri gelýär

Ewrin Güvendik - recentlyakynda Türkiýedäki käbir çynlakaý wakalar, esasanam Mattia Ahmet Minguziniň we Atlas Çaglaýanyň öldürilmegi we mekdep hüjümleri ýetginjekleriň jenaýatlarynyň gün tertibine getirilmegine sebäp boldy. Bu wakalar sebäpli ýüze çykan çekişmeleriň netijesinde Türkiýäniň Jenaýat kodeksinde we Jeza ýerine ýetiriş kanunynda Türkiýäniň Milli Milli Assambleýasy tarapyndan jenaýat işine çekilen çagalar boýunça gözleg toparynyň taýýarlan giňişleýin hasabatynda möhüm üýtgeşmeler teklip edildi. Esasanam agyr jenaýatlar üçin ýaş bilen baglanyşykly hökümiň ​​azaldylmagyny azaltmak we kazylara bu azalmagy käbir ýagdaýlarda ulanmazlyk hukugyny bermek ýaly teklipler ünsi özüne çekýär. Mundan başga-da, jenaýat eden çagalaryň ene-atalary üçin azatlykdan mahrum etmek jezasy gün tertibinde.

Ageaş azaldylmagy çäklendirmeleri

Komissiýanyň hasabatynda agyr jenaýat eden ýaşlara ulanylýan ýaş azaldylmagynyň çäklendirilmelidigi nygtaldy. Esasanam " bilkastlaýyn adam öldürmek " we "netijeleri sebäpli agyr ýaralanmak" jenaýatlarynda kazylaryň islegine görä ýaş azaldylmaly däldigi öňe sürüldi. Mundan başga-da, agyr ömürlik türme tussaglygyny talap edýän jenaýatlarda, 12-15 ýaş aralygyndaky çagalar üçin iň ýokary jeza çäresiniň 15 ýaşdan 18 ýaşa çenli, 15-18 ýaş toparyndaky ýaşlar üçin 24 ýaşdan 27 ýaşa çenli ýokarlandyrylmagy talap edildi. Hasabatda ene-atanyň jogapkärçiligi hem möhüm orny eýeleýär; Çagalary agyr jenaýat eden bolsalar, kanuny bozan ene-atalar üçin 2 ýyldan 5 ýyla çenli azatlykdan mahrum etmek maslahat berilýär.

Kazyýet işinde we täze düzgünlerde çagalar

Hasabatda " Çaga jenaýat işine sürülýän " düşünjesiniň ýerine " Çaga kazyýet işinde " sözüni ulanmagy maslahat berilýär. Geňeş, 15-18 ýaş aralygyndaky çagalar üçin kemsidilen halatynda gaýtadan kazyýet düzgünleriniň durmuşa geçirilmegini isleýär. Şeýle hem hasabatda kämillik ýaşyna ýetmedik tussaglaryň jeza çäresini kämillik ýaşyna ýetmedik jezalandyryş edaralarynda başlamak we özüni alyp barşyny gowy görýänleri çagalaryň bilim öýlerine kabul etmek ýaly teklipler bar. Mundan başga-da, häzirki 3 ýyllyk möhletiň 15-18 ýaş aralygyndaky çagalar üçin türme tussaglygynyň möhletini yza süýşürmek meselesinde 2 ýyla çenli gysgaldylmalydygy aýdylýar.

Sosial we bilim teklipleri

Hasabatda çagalary goramak üçin sosial we bilim syýasatlary giňişleýin beýan edildi. Esasanam temmäki önümleri bilen baglanyşykly, 2009-njy ýyldan soň doglan adamlara ömürlik gadaganlyk girizmek we 2035-nji ýyldan soň temmäki önümlerini düýbünden gadagan etmek maksat edinilýär. Çagalaryň emosional we özüni alyp barş meselelerini ir ýüze çykarmak üçin hökmany psihososial barlag ulgamyny döretmek maslahat berilýär. "Maşgala terapewt" modelini maşgala saglyk merkezlerinde ýaýratmak we jenaýatyň derejesi ýokary bolan sagatlarda ene-atanyň gözegçiligini ýokarlandyrmak üçin çeýe iş modellerini höweslendirmek ýaly teklipler bar.

Mekdep howpsuzlygy çäreleri

Hasabatda mekdeplerde howpsuzlyk çäreleriniň ýokarlandyrylmalydygy aýdylýar. Kamera ulgamy bolan hususy ýerlerden başga mekdep binalaryndaky ähli ýerlere gözegçilik etmek, mekdebiň girelgelerinde kartoçka geçiş ulgamyna geçmek we bu maglumatlary elektron mekdep ulgamy bilen birleşdirmek maslahat berilýär. Mundan başga-da, mekdepler bilen degişli edaralaryň arasynda gönüden-göni baglanyşygy üpjün etjek merkezi onlaýn hasabat ulgamynyň döredilmelidigi mälim edildi. Şeýle-de bolsa, bu maslahatlaryň netijeli durmuşa geçirilmegi we durmuşa geçirilmegi üçin jemgyýetiň ähli gatlaklary hyzmatdaşlyk etmeli. Geljekde bu düzgünleriň ýetginjekleriň jenaýatyna edýän täsirine gözegçilik etmek we zerur bolanda täze çäreleri görmek möhümdir.