2027-nji ýylyň ýanwar aýy Döwlet işgäri we pensiýa ýokarlanyşy aýdyň boldy: Ine, stoluň üstünde iki sany möhüm ssenariýa

Millionlarça döwlet işgärleri, pensiýa çykan döwlet işgärleri, SSK we Bağ-Kur pensionerleri 2027-nji ýylyň ýanwar aýynda boljak aýlyk haklarynyň ýokarlanmagyna ünsi jemlediler. Iýul aýynda inflýasiýa boşlugy we köpçülikleýin şertnama düzedişlerinden soň, täze ýylyň ilkinji aýynda ulanyljak ýokarlandyryş nyrhlary barada ilkinji güýçli signallar gelip başlady. Türkiýe Merkezi Bankynyň (CBRT) we maliýe bazaryna gatnaşyjylaryň ýylyň ahyrynda inflýasiýa çaklamalary täze aýlyk tablisasynyň meýilnamalaryny kesgitledi.

Türkiýedäki kanuny kanunlara görä, pensionerler we döwlet işgärleri her ýyl ýanwar we iýul aýlarynda iki aýlyk ýokarlanýar. Göni inflýasiýa maglumatlary bu ýokarlanmalary hasaplamakda aýgytly rol oýnaýar. SSK we Bağ-Kur pensiýa çykanlaryň aýlyk haklary soňky 6 aýyň inflýasiýa derejesine gönüden-göni kesgitlenýär; Döwlet işgärleri we pensiýa çykan döwlet işgärleri köpçülikleýin şertnamanyň ýokarlanmagyna goşmaça inflýasiýa tapawudyny almaga haklydyr.

Dürli hasaplama usullary aýlyk hakynyň ýokarlanmagyna nähili täsir edýär?

Geçen iýul aýynda SSK pensiýa çykanlaryň aýlyk hakynyň ýokarlanmagynyň pensiýa çykan döwlet işgärleriniň we döwlet işgärleriniňkiden 6 bal ýokarydygy bellärliklidir. Hünärmenler, iki segmentiň arasyndaky ýokarlandyryşdaky bu tapawudyň, kanuny hasaplamagyň usulyýetleri bilen baglanyşyklydygyny nygtaýarlar. 6 aýlyk inflýasiýa derejesi SSK we Bağ-Kur pensionerlerinde gönüden-göni görkezilse-de, döwlet işgärleri şertnamalarynda güýje girýän köpçülikleýin şertnama makalalary wagtal-wagtal dürli netijeleri berip biler. Bu ýagdaý käbir döwürlerde döwlet işgärleriniň peýdasyna, beýleki döwürlerde pensiýa çykan işçileriň we söwdagärleriň peýdasyna surat berýär.

Geljekki 2027-nji ýylyň ýanwar aýynda şuňa meňzeş ýagdaýyň bolmagyna garaşylýar. Iň soňky çaklamalara görä, SSK we Bağ-Kur pensiýa çykanlaryň aýlyk hakynyň ýokarlanmagy pensiýa çykan döwlet işgärleriniň we döwlet işgärleriniňkiden has ýokary bolar. Şeýle-de bolsa, bu gezek iki toparyň arasyndaky boşlugyň takmynan 2 bal azalmagyna garaşylýar.

Merkezi bank inflýasiýa çaklamalaryny ýokarda ýokarlandyrdy

Türkiye Respublikasynyň Merkezi Banky tarapyndan aýlyk hasaplamalarynda iň möhüm parametr bolan inflýasiýa maglumatlary barada täzeden seredildi. CBRT soňky ýygnagynda öň 26 göterim diýip çaklanylýan inflýasiýa çaklamasyny 28 göterime çenli täzeledi. Beýleki tarapdan, ýylyň ahyrynda inflýasiýa garaşmagy, maliýe bazarlarynyň täsirini saklaýan CBRT Bazara gatnaşyjylaryň gözleginde 29,43 göterim hökmünde hasaba alyndy.

Bu iki dürli çaklama, 2027-nji ýylyň ýanwar aýynda durmuşa geçiriljek 6 aýlyk inflýasiýa garaşmalaryny gönüden-göni emele getirýär. Ykdysady seljerme görä, ýylyň ahyrynda inflýasiýa 28 göterim bolsa, 6 aýlyk inflýasiýa 8,7 göterim bolar; 29.43 göterim derejesinde bolsa, 9,91 göterim hasaplanýar.

2027-nji ýylyň ýanwar aýy üçin iki dürli ssenariýa Aýlyk ýokarlanýar

Ykdysady dolandyryşyň we bazarlaryň çaklamalaryna laýyklykda, ýanwar aýynda aýlyklarda görkezilip bilinjek ýokarlandyryş nyrhlary iki dürli ssenariýa arkaly aýdyňlaşdyryldy:

Ilkinji ssenariýa (28 göterim inflýasiýa çaklamasyna görä): Bu çaklama amala aşsa, SSK we Bağ-Kur pensionerleri 8,7 göterim ýokarlanar. Döwlet işgärleri we pensiýa çykan döwlet işgärleri üçin ýokarlandyryş derejesi 6,67 göterim bolar.

Ikinji ssenariýa (29.43 göterim inflýasiýa çaklamasyna görä): Bu umyt amala aşsa, SSK we Bağ-Kur pensiýa çykanlaryň aýlyk haklary 9,1 göterime, pensiýa çykan döwlet işgärleriniň we döwlet işgärleriniň ýokarlanmagy bolsa 7,86 göterime ýeter.

Januaryanwar aýynda pensiýa çykan döwlet işgärleri we döwlet işgärleri üçin ýokarlandyryş formulasyna görä, döwlet işgärleri 5 göterim köpçülikleýin şertnama alarlar. Iýul aýynda 7 göterim çäkden geçen inflýasiýa tapawudy bu derejä goşular. Iň soňky çaklamalara görä, döwlet işgärlerinde görkeziljek inflýasiýa tapawudynyň degişlilikde 1.59 ýa-da 2.72 bal bolmagyna garaşylýar.

Iň pes döwlet işgäri we pensiýa aýlygy näme bolar?

Iň pes döwlet işgäri we pensiýa aýlygy hem täze ýokarlandyryş nyrhlaryna laýyklykda gaýtadan hasaplandy. Iýul aýynda ýokarlanmagy bilen 61 müň 890 liradan 70 müň 224 lira çenli ýokarlanan iň pes döwlet işgäriniň aýlygy, ýanwar aýy 7,86 göterim hökmünde ulanylsa, 2027-nji ýylyň birinji aýynda 75 müň 744 lira ýeter. Şol bir ssenariýa ýüze çyksa, häzirki wagtda 31 müň 527 lira we 77 kuruş bolan döwlet işgärleri üçin iň pes pensiýa 34 müň 5 lira çenli ýokarlanar.

Mundan başga-da, SSK we Bağ-Kur pensionerleri üçin ulanylýan esasy aýlyk ulgamy ýanwar aýynda ýene ara alnyp maslahatlaşylar diýlip garaşylýar. Esasy aýlyk ýokarlandyryş arzasy dowam etdirilse we 9,91 göterim ýokarlama derejesi gönüden-göni görkezilse, häzirki wagtda 23 müň 552 lira hökmünde tölenen iň pes pensiýa 2027-nji ýylyň ýanwar aýyna çenli 25 müň 886 lira çenli ýokarlandyrylar.