20adro ýaraglaryny harçlamak 2025-nji ýylda rekord derejä ýetdi

learadro ýaraglaryny ýok etmek boýunça halkara inisiatiwasy (ICAN) tarapyndan çap edilen iň soňky hasabata görä, 2025-nji ýylda dünýäde ýadro ýaragyna çykdajylar 118,8 milliard dollara ýetdi. Bu san, ýadro ýaragyny öndürmek we goldamak üçin sekuntda takmynan 3 müň 768 dollar sarp edilendigini görkezýär. Hytaýyň, Fransiýanyň, Hindistanyň, Ysraýylyň, Demirgazyk Koreýanyň, Päkistanyň, Russiýanyň, Angliýanyň we ABŞ-nyň bu ugurdaky maýa goýumlary bellärliklidir. Bu san ABŞ-nyň çykdajylaryny geçen ýyl bilen deňeşdirilende 12,4 milliard dollar artdyryp, beýleki ýurtlaryň umumy çykdajylaryndan ýokarydygyny görkezýär. ABŞ-nyň bu ugurdaky agalygy global howpsuzlyga we syýasy deňagramlylyga ep-esli derejede täsir edýär.

Hytaýdan we Angliýadan çykýan çykdajylar

Hytaý 13,5 milliard dollar çykdajylary bilen ýadro ýaraglaryna maýa goýumlarynda ikinji ýerde durýar. Beýleki tarapdan Angliýa, 12,6 milliard dollar çykdajylary bilen Russiýany yzda galdyryp, üçünji ýeri eýeledi. Russiýa 9,5 milliard dollar çykdajylary bilen sanawda dördünji orny eýeledi. Bu ýurtlaryň goranyş çykdajylarynyň ýokarlanmagy sebitleýin we halkara howpsuzlyk syýasatlaryna ep-esli derejede täsir edip biler.

Beýleki ýurtlaryň görkezijileriniň çykdajylary

Hasabatda Fransiýanyň 7,7 milliard dollar, Hindistanda 2,8 milliard dollar, Päkistanda 1,5 milliard dollar, Ysraýylda 1,2 milliard dollar we Demirgazyk Koreýa 656 million dollar sarp edilendigi aýdylýar. Bu maglumatlar, ýadro ýaragly ýurtlaryň geljekdäki strategiki meýilnamalaşdyryş we syýasatlary üçin möhüm maglumatlary berýär.

Global howpsuzlyk we geljekdäki garaşyşlar

nuclearadro ýaraglarynyň çykdajylarynyň köpelmegi global howpsuzlyk meselelerini aladalandyrýar. Hususan-da, beýik güýçleriň arasyndaky bäsleşigiň güýçlenmegi täze ýarag ýaryşyna sebäp bolup biler. Geljekde bu çykdajylaryň nähili emele geljekdigine we halkara jemgyýetçiliginiň bu meselä nähili garajakdygyna sabyrsyzlyk bilen garaşylýar.