ABŞ bilen Eýranyň arasynda ylalaşyga umyt: Türkiýanyň roly

Daşary işler ministri Hakan Fidan Japanaponiýada ýerleşýän “Nikkei Asia” magazineurnalyna beren interwýusynda Türkiýäniň goranmak pudagynda bolup geçen wakalara we ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky diplomatik proseslere baha berdi. Fidan Türkiye uçarmansyz howa önümçiliginde möhüm orny eýeländigini we bu ugurda Japanaponiýa bilen hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmak isleýändigini aýtdy.

Türkiýe bilen Japanaponiýanyň arasynda goranyş hyzmatdaşlygy

Ministr Fidan goranyş pudagynda Türkiýe bilen Japanaponiýa arasynda güýçli hyzmatdaşlyk potensialynyň bardygyny aýtdy. Türkiýäniň uçarmansyz tehnologiýalary dürli geografiki şertlerde netijeliligini subut etdi. Bu tehnologiýalar Japanaponiýa bilen bilelikdäki taslamalary ösdürmek üçin möhüm mümkinçilikleri hödürleýär. Hyzmatdaşlygyň esasanam kenarýaka we serhet howpsuzlygy meselelerinde edilip bilinjekdigini mälim eden Fidan, iki ýurduň biri-biriniň üstüni ýetirýän mümkinçilikleriň bardygyny aýtdy.

Orta güýçler bilen ýakyn hyzmatdaşlygyň zerurlygy

Geosyýasy näbellilikler sebäpli orta göwrümli güýçleriň arasyndaky hyzmatdaşlygyň ähmiýetine ünsi çekip, ABŞ, Kanada, Kanada ýaly gatnaşyklar bolmaly. Türkiýäniň awiasiýa we pilotsyz howa ulgamlarynda öňdebaryjy mümkinçilikleriniň bardygyny we bu ugurda halkara hyzmatdaşlygy üçin berk binýady hödürleýändigini aýtdy. Goranmak pudagyndan daşarda energiýa, sanly özgerişler, awiasiýa we kosmos tehnologiýalary ýaly ugurlarda Türkiýe bilen Japanaponiýanyň arasynda giň hyzmatdaşlyk mümkinçilikleriniň bardygyny aýtdy.

ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky diplomatik başlangyçlar

Türkiýäniň ABŞ bilen Eýranyň arasynda dowam edýän araçylyk tagallalaryny goldaýandygyny aýdyp, Fidan iki ýurduň oňyn netijä gelmek isleýändigini aýtdy. Hormuz bogazyndaky gepleşikleriň diýseň möhümdigini we ylalaşyk gazanylsa ýadro gepleşikleriniň başlanjakdygyny aýtdy.

Hormuz bogazynyň strategiki ähmiýeti

Hormuz bogazyndaky gabawyň halkara energiýa we azyk howpsuzlygyna edýän täsirini görkezip, Fidan bu meseläniň ýadro meselelerinden has möhümdigini aýtdy. Fidan ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky gapma-garşylyklar bes edilse, Gaza zolagy üçin parahatçylyk gepleşikleriniň hem güýçlenip biljekdigini aýtdy.

Ysraýyl-Palestina meselesiniň iki döwletli çözgüdine ünsi çekmek

Türkiýäniň Ysraýyl bilen gatnaşyklaryna salgylanyp, Fidan iki ýurduň arasyndaky diplomatik gatnaşyklaryň Gaza sebäpli söwda taýdan kesilendigini aýtdy. Ysraýylyň palestinalylara garşy alyp barýan syýasatlaryny tankytlap, Fidan iki döwletli çözgüdiň durmuşa geçirilmelidigini aýtdy.

Eastakyn Gündogarda sebit durnuklylygy üçin çözgütler

Eastakyn Gündogarda durnuklylygy üpjün etmek üçin sebit platformasynyň döredilmelidigini aýdan Fidan, bu başlangyçda Türkiýe, Päkistan, Saud Arabystany we Müsür ýaly ýurtlaryň gatnaşyp biljekdigini aýtdy. Ysraýylyň 1967-nji ýyldaky serhetlerine esaslanýan Palestina döwletini ykrar etse, bu gurluşa goşulyp biljekdigini aýtdy.

NATO sammiti we Prezident Trumpyň gatnaşmagy

Iýul aýynda Ankarada geçiriljek NATO sammitinde Japanaponiýa, Günorta Koreýa, Awstraliýa we Täze Zelandiýa ýaly ýurtlaryň liderlerini kabul etmek isleýändiklerini mälim etdi, Fidan ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump-a gatnaşmak üçin taýynlyklaryň dowam edýändigini aýtdy. Türkiýäniň prezident Trump-ny kabul etmäge taýýardygyny aýtdy.