ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky dartgynlyk barha artýar: Täze hüjümler we şertnama baglaşmak üçin edilýän tagallalar

Sebitdäki syýasy dartgynlylyk ýokarlanýarka, ABŞ bilen Eýran arasyndaky özara hüjümler dünýä gün tertibinde alada döredýär. ABŞ-nyň Merkezi serkerdeligi ( CENTCOM ) Eýranyň strategiki nokatlaryna garşy hüjüm edendiklerini habar berdi. Bu hüjümler Eýranyň Kuweýtiň garşysyna eden hereketlerinden soň boldy. Soňky üç günde Eýrana edilen bu ikinji hüjüm, Hormuz bogazynyň töweregindäki uçuş bazasyny nyşana aldy. ABŞ-nyň bu ädimi, Eýranyň sebitdäki harby güýçlerine gözegçilik etmek üçin edilýän synanyşyk hasaplanýar. Bu strategiki taýdan möhüm sebitdäki howpsuzlyk aladalary halkara söwdasynyň howpsuzlygy üçinem möhüm ähmiýete eýe. Göz öňünde tutulan bazanyň ýerleşýän ýeri görkezilmedik bolsa, Kuweýt şeýle hüjüme sezewar edilendigini tassyklady. CENTCOM, Eýranyň Kuweýt tarap ballistik raketalary atandygyny we bu raketalaryň petiklenendigini habar berdi. Bu wakalar sebitdäki harby dartgynlygy hasam artdyrdy. Saud Arabystany, Katar, Iordaniýa, Bahreýn we Birleşen Arap Emirlikleri ýaly ýurtlar Kuweýtde raýdaşlyk habarlaryny iberdi. Bu ýagdaý sebitdäki ýurtlaryň arasyndaky diplomatik gatnaşyklaryň we bileleşikleriň ähmiýetini ýene bir gezek açdy.

Trumpyň haýbat atmagy we şertnama üçin edýän tagallalary

ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump, Eýran şertnama islemese hüjümleriň dowam edip biljekdigini aýtdy. Trump "Belki, yza gaýdyp gutarmaly bolarys, belki bolmaz" -diýip, näbellilik habaryny berdi. Bu aralykda, Axios web sahypasy ABŞ bilen Eýranyň arasynda ýaraşyk şertnamasyny uzaltmak barada gepleşikleriň geçirilendigini habar berdi, ýöne Trump entek gutarnykly tassyklamany bermedi. Şeýle-de bolsa, bu taslama ýolbaşçylar tarapyndan gutarnykly baha berilýär. Aýdylan şertnama Hormuz bogazyny söwda gämileri üçin açyk saklamagy hem öz içine alýar. ABŞ işgärleri Eýranyň şertnama taýýardygyny mälim etdiler, ýöne muny Eýran tassyklamady.

Harby sanawyň ýagdaýy

ABŞ-nyň Eýran bilen dowam edýän konfliktleri Amerikan goşunynyň ok-därileriniň ep-esli azalmagyna sebäp boldy. Strategiki we halkara barlaglar merkezi (CSIS) tarapyndan taýýarlanan hasabatda Tomahawk, Patriot we THAAD ulgamlarynyň öňki derejelerine gaýdyp gelmegi üçin 3-5 ýyl gerek boljakdygy nygtalýar. Şeýle-de bolsa, hereket edýän kanunlar diňe ölenleriň suratlaryny banknotlarda çap etmäge mümkinçilik berýär. Gazna sekretary Bessent, kanunlaryň üýtgemelidigini aňladýan 250 dollarlyk kanun taslamasyny hödürledi.

Trumpyň halkara howplary

ABŞ-nyň prezidenti Trump Omany "partlatjak" diýip haýbat atdy. Bu, Trumpyň arap ýaranlary bilen gatnaşyklaryny hasam çylşyrymlaşdyrdy. CNN habar gullugynyň habaryna görä, Trump iki möhletli prezidentlik döwründe azyndan 15 ýurda haýbat atýar. Eýran, Yrak, Nigeriýa, Somali, Siriýa, Wenesuela we Yemenemen ýaly ýurtlar Trumpyň hüjüm eden ýerleriniň arasynda bolsa, Kanada, Kolumbiýa, Kuba, Grenlandiýa, Meksika, Panama we häzirki wagtda Oman howp abanýan ýurtlaryň hataryndadyr.