Gysgaça
- Microsoft-da, awiasiýa we ABŞ-da bank ulgamlarynda yzygiderli kesilmegi sanly infrastrukturanyň özara baglanyşygyny şübhe astyna aldy.
- ABŞ ýaňy-ýakynda tehnologiki infrastrukturanyň özara baglanyşygy netijesinde uly göwrümli "domino täsiri" bilen ýüzbe-ýüz boldy.
ABŞ ýaňy-ýakynda tehnologiki infrastrukturanyň özara baglanyşygy netijesinde uly göwrümli "domino täsiri" bilen ýüzbe-ýüz boldy. Bu proses Microsoft hyzmatlarynyň global kesilmegi bilen başlandy; Federal awiasiýa administrasiýasy (FAA) ulgamlaryndaky durnuksyzlyk sebäpli uçuşlaryň togtadylmagy JPMorgan Chase bankynda programma üpjünçiligi ýalňyşlyklary we United Airlines tarapyndan başdan geçirilýän tehniki ýalňyşlyklar bilen dowam etdi. Häkimiýetler bu hadysalaryň kiber hüjümi sebäpli ýüze çykýandygyna hiç hili subutnamanyň ýokdugyny mälim etseler-de, hünärmenler meseläni programma üpjünçiliginiň gowşak goralanlygy we ulgamlaryň biri-birine aşa garaşly bolmagy bilen düşündirýärler.
Ulgamlardaky gowşaklyklar nädip dolandyrylýar?
Tehnologiýa edaralary, programma üpjünçilik ulgamlarynda emeli intellekt robotlary tarapyndan ýüze çykarylan ýüzlerçe gowşaklygy ýapmak üçin intensiw patch täzeleniş prosesine girdiler. Kompaniýalar, bu ýamalar ulanylýança ulgamlaryny wagtlaýyn ýapmagy saýlaýarlar. Kiberhowpsuzlyk boýunça hünärmen Akgün ardardimci, emeli intellekt bilen goldanýan kodlaşdyrmagyň işläp düzüjileriň tizligini ýokarlandyrýandygyny, ýöne täze töwekgelçilikleri döredýändigini aýtdy we "Vibe kodlamagy işläp düzüjileriň işini çaltlaşdyrýar. Şeýle-de bolsa, kiçijik bir ýalňyşlyk zynjyryň kesilmegine sebäp bolup biler. Bir ýyl ozal Microsoft her aýda ortaça 100 töweregi gowşak goralanlygy tapdy.
Sanly infrastruktura baglylyk töwekgelçiligi ýokarlandyrýarmy?
Hünärmenler, häzirki ykdysadyýetiň özeni bolan bank, awiasiýa we töleg ulgamlarynyň şol bir tehnologiýa üpjün edijilerine garaşlylygynyň ulgamlaýyn gowşaklygy döredýändigini nygtaýarlar. Awçy direktory Şaron Martin ýagdaýy "bir köpri şäher" meňzeşligi bilen düşündirdi we "Köp guramalar şol bir az prowaýderlere bagly bolsa, bir näsazlyk indi diňe bir kompaniýanyň meselesi däl. Bir köpri bolan şäher ýaly. Roadol işleri köprüde başlaýança, meseläniň nähili uludygyna düşünmersiňiz. Worköne iş başlansoň hiç kim şäheri terk edip bilmez" -diýdi. Exabeam strategiýasy Gabrielle Hempel duýduryş berdi: "Biz kiberhowpsuzlygy hüjümler, gowşak goralanlyklar we maglumatlaryň bozulmagy meselesinde ara alyp maslahatlaşmaga ökdedik. Bular töwekgelçilik suratynyň diňe bir bölegi. Ulgamyň nädogry üýtgemegi, işlemeýän garaşly ulgamlar we garry infrastruktura kiber hüjümi bilen deň derejede bozulmagyna sebäp bolup biler".
ABŞ-daky bu tehnologiki näsazlyklar, Microsoft 365 hyzmatlarynyň elýeterli bolmazlygy bilen başlandy, FAA-nyň howa hereketine gözegçilik infrastrukturasynyň döwrebaplaşdyryş tagallalarynda ýüze çykan kynçylyklar we JPMorgan Chase ýaly iri maliýe guramalarynda programma ýalňyşlyklary bilen çuňlaşdy. Ulag ministri anan Duffi howa hereketini dolandyrmak ulgamyny döwrebaplaşdyrmak üçin 50 milliard dollar maliýeleşdirmegiň zerurdygyny mälim etse-de, Kaliforniýanyň Baş prokuraturasy howpsuzlyk çärelerini görmezden modellerini synagdan geçirendigi sebäpli OpenAI-a garşy kazyýet işi açdy.
Türkiýede, möhüm infrastrukturasy bolan döwlet we hususy pudak, düzgünler sebäpli bulut hasaplaýyş hyzmatlaryna çäkli ygtyýar berýär. Hünärmenler, garaşsyz bulut infrastrukturasyny, esasanam CBRT-iň çalt ulgamyny ulanýan Türkiýedäki bank we töleg ulgamlarynyň kömegi bilen, şeýle programma üpjünçiliginiň näsazlyklarynyň dünýä derejesinde täsiri azdygyny aýdýarlar.
Sanly endikde täze döwür
Wakalar global tehnologiýa ägirtlerine garaşlylygyň infrastrukturanyň çeýeligini peseldýändigini görkezýär. Serweriň ýa-da programma üpjünçiliginiň biri-biri bilen baglanyşykly ulgamlaryň üýtgemegi, sanly dünýäde "kiçijik ýalňyşlygyň uly netijelere sebäp bolup biljekdigini" görkezýär.
Pudak infrastruktura maýa goýumlary çaltlaşyp biler
Bu azalmalar, esasanam miras infrastrukturasyny döwrebaplaşdyrmaga synanyşýan edaralar üçin býudjet we meýilnamalaşdyryş işlerini öňe sürüp biler. Mundan başga-da, kompaniýalaryň ýeke-täk tehnologiýa üpjünçisine garaşlylygyny azaltmak we kiberhowpsuzlyk strategiýalaryny diňe hüjümlere däl-de, ulgam ýalňyşlyklaryny hem öz içine almak üçin "alternatiw ulgamlar" gözlemegine garaşylýar.
Çeşme: Milliyet
Bu habar çeşme habaryndan emeli aňyň goldawy bilen taýýarlandy we türk dilinden maşyn terjimesi arkaly terjime edildi. Biz nähili işleýäris?
Teswirler (0)
Teswir ýaz
Entek teswir ýazylmandyr. Ilkinji teswiri siz ýazyň!