Gysgaça
- Birleşen Milletler Guramasynyň kazyýet guramasy ICJ Gambiýanyň Mýanma garşy 19-njy noýabrda GMT 12: 00-da açan genosid işi baradaky soňky kararyny yglan eder.
- Kazyýetiň prezidenti, Ýaponiýanyň kazy Yuuji Iwasawa 19-njy noýabrda Gaagadaky Parahatçylyk köşgünde garaşylýan karary sagat 12: 00-da okar.
Birleşen Milletler Guramasynyň kazyýet organy bolan Halkara Kazyýet (ICJ), Gambiýanyň Mýanma garşy gozgalan kazyýet işinde "BMG-nyň genosidiň öňüni almak we jezalandyrmak baradaky 1948-nji ýyldaky konwensiýasyny" bozandygy sebäpli gutarnykly karary bermek üçin ýygnanýar. Kazyýetiň prezidenti, Ýaponiýanyň kazy Yuuji Iwasawa 19-njy noýabrda Gaagadaky Parahatçylyk köşgünde garaşylýan karary sagat 12: 00-da okar.
Kazyýet işi we taraplaryň talaplary näme?
Gambiýa 2019-njy ýylyň 11-nji noýabrynda Mýanma goşunynyň Rohingýa musulmanlaryna garşy öldürmek, bedenine agyr zeper ýetirmek we ýaşaýyş şertlerini bilkastlaýyn ýaramazlaşdyrmak ýaly hereketleriniň genosiddigini öňe sürdi. Mýanma tarapy bu aýyplamalary ret edýär we 2017-nji ýyldaky operasiýalaryň Arakan Rohingýa Halas ediş Goşunyna garşy terrorçylyga garşy iş bolandygyny öňe sürýär.
Karar halkara hukugy üçin näme üçin möhüm?
ICJ-iň bu karary, Bosniýa we Gersegowina-Serbiýa we Horwatiýa-Serbiýa wakalaryndan soň genosid aýyplamalarynyň mazmuny bilen baglanyşykly üçünji kararydyr. Kazyýet 2022-nji ýylda Mýanmaryň kazyýet işine garamak baradaky ähli garşylyklaryny ret etdi. Kazyýet Mýanma gönüden-göni jogapkärçilik çekýän bolsa, bu halkara hukugynyň taryhynda ilkinji bolup ýazylyp bilner.
Gambiýa tarapyndan 2019-njy ýylda başlanan kanuny göreş ýüzlerçe müň Rohingýa musulmanynyň 2017-nji ýylda Mýanma goşunynyň operasiýasyndan soň Bangladeşde gaçybatalga almaly bolanda başlandy. Kazyýet 2020-nji ýylda kabul edilen wagtlaýyn karar bilen Mýanmardan genosid hereketleriniň öňüni almak we subutnamalary goramak isledi. 19-njy noýabrda yglan ediljek gutarnykly karar, işiň mazmuny baradaky kanuny karary açar.
Halkara Kazyýetiniň kararlary taraplar üçin hökmany. Bu amal, Birleşen Milletler Guramasynyň genosid konwensiýasyna gatnaşýan döwletleriň borçlaryny we bu borçnamalar bozulan halatynda döwlet jogapkärçiliginiň nähili kesgitlenjekdigini kesgitleýän esasy kanuny esas döredýär.
Genosidiň subutnamasy kesgitlenermi?
Stambul Medeniýet uniwersitetiniň fakultetiniň agzasy doktor Abdurrahman Erol bu işiň esasy sebäbiniň genosid niýetiniň subutnamasydygyny aýtdy. Kazyýetiň Bosniýa, Gersegowina we Horwatiýa baradaky ozalky kararlarynda genosidiň subutnamasynyň çägini gaty ýokary galdyrandygyny tankytlamak bilen, hukuk dünýäsi bu kararyň häzirki kazyýet işine nähili täsir etjekdigine üns berýär.
Günorta Afrika-Ysraýyl meselesine nähili täsir edip biler?
Dr. Abdurrahman Erol bu kararyň Günorta Afrikanyň Ysraýyla garşy gozgalan genosid işi üçin hem aýgytly bolup biljekdigini aýtdy. Iki konwensiýa esaslanýan kanuny soraglaryň meňzeşligi sebäpli ICJ-iň Mýanma baradaky karary subutnamalara baha bermek usullaryna we Ysraýyl meselesinde genosid niýetiniň ölçeglerine gönüden-göni täsir edip biler.
Çeşme: Anadolu Ajansı
Bu habar çeşme habaryndan emeli aňyň goldawy bilen taýýarlandy we türk dilinden maşyn terjimesi arkaly terjime edildi. Biz nähili işleýäris?
Teswirler (0)
Teswir ýaz
Entek teswir ýazylmandyr. Ilkinji teswiri siz ýazyň!