ABŞ-dan nebitiň kritiki bahasy: EIA çaklamalary düýpgöter azaldar

Dünýä energiýa bazarlaryndaky deňagramlylyk üýtgedilende, ABŞ-nyň Energetika Maglumat Dolandyryşy (EIA) nebitiň bahasyna garaşýanlaryny ep-esli täzeden gözden geçirdi. Gurama tarapyndan neşir edilen "2026-njy ýylyň iýulynda gysga möhletli energiýa perspektiwasy hasabaty" Hormuz bogazyndaky işjeňligiň we global üpjünçiligiň ýokarlanmagynyň bahalara çynlakaý basyş etjekdigini görkezýär.

Hormuz bogazynda hereketiň ýokarlanmagy, bahasy peselýär

EIA-nyň häzirki hasabatyna görä, şu ýyl Brent görnüşli çig nebitiň ortaça barrel bahasynyň 81,91 dollar bolmagyna garaşylýar. Edara bu görkezijini öňki çaklamasynda 95.39 dollar diýip yglan etdi. Şonuň ýaly-da, Günbatar Tehas Aralyk (WTI) çig nebitiniň barrel bahasy 88.32 dollardan 76,26 dollara çenli azaldy. Geljek ýyl üçin “Brent” nebitiniň barrel bahasy 64,76 dollar, WTI 60,76 dollar diýlip çaklanylýar.

18-nji iýunda ABŞ bilen Eýranyň arasynda gol çekişilen memorandumdan soň Hormuz bogazyndan geçýän tanker gatnawynyň ep-esli ýokarlanmagy bu düýpli peselişde möhüm rol oýnady. Nebit akymynyň tizlenmegi, sebitdäki geosyýasy töwekgelçilikleri ýeňilleşdirmek bilen birlikde, bazarlardaky üpjünçilik aladalaryny köşeşdirdi.

Alternatiw ugurlar we strategiki ätiýaçlyklar bazary ýeňilleşdirdi

Bahanyň dünýägaraýşyny peseldýän beýleki möhüm faktorlar hem hasabatda görkezildi. Pars aýlagynyň käbir öndürijileriniň iberilmegini Hormuz bogazynyň daşyndaky alternatiw ugurlara ugrukdyrmak we Eastakyn Gündogardan, esasanam Demirgazyk we Günorta Amerikadan daşary önüm öndürijileriň eksportynyň artmagy üpjünçilik howpsuzlygyny güýçlendirdi. Mundan başga-da, ABŞ we käbir OECD ýurtlary tarapyndan strategiki nebit gorlaryndan bazara berilýän üpjünçilik hem bu prosesi goldady.

Eastakyn Gündogarda çig nebit önümçiligindäki bökdençlikleriň garaşylýandan has çäkli boljakdygy çak edilýär. Iýun aýynda her gün ortaça 8,3 million barrele barabar bolan önümçiligiň azalmagy, maý aýynda 11,2 million barrele çenli iň pes derejeden pesdi. Hasaplamalara görä, gündelik ortaça 1,4 million barrel önümçiligi ýylyň soňky çärýeginde ýapylar we bu kuwwatyň köp bölegi 2027-nji ýylyň birinji çärýeginde gaýtadan ulanyşa berler.

Global isleg we artykmaç üpjünçilikdäki şertnama döwri gapyda

Talap tarapynda ýangyjyň bahasynyň ýokarlanmagy, üpjünçilik ýetmezçiligi we hökümetleriň sarp etmegi çäklendirmek ädimleri dünýädäki nebit islegini basyp ýatyrýar. Global nebit sarp edilişiniň şu ýyl ortaça 1,2 million barrele çenli azaljakdygy we bu azalmagyň 800 müň barrele OECD däl ýurtlardan geljekdigi mälim edildi. Şeýle-de bolsa, 2027-nji ýylda bahalaryň peselmegi bilen islegiň dikeldilmegine we günde 104,8 million barrele ýetmegine garaşylýar.

Beýleki tarapdan, ABŞ-nyň çig nebit önümçiliginiň şu ýyl ortaça 13 million 780 müň barrele (öňki çaklama 13 million 720 müň barrele) we indiki ýyl 14 million 30 müň barrele çenli ýokarlanjakdygy çaklanylýar. Geljek ýyl global üpjünçiligiň günde ortaça 109 million 840 müň barrele ýetmegine garaşylýar, bu bolsa 104 million 810 müň barrele sarp edilip, bazarda hemişelik artykmaç üpjünçilik döreder.