ABŞ-Eýran söweşi Yragyň ykdysadyýetine zarba urýar: Nebit girdejilerinde 40 milliard dollar uly ýitgi!

ABŞ we Ysraýyl tarapyndan 28-nji fewralda Eýrana garşy başlanan harby operasiýa we Hormuz bogazynyň gabawy Middleakyn Gündogaryň deňagramlylygyny sarsdyrdy we goňşy Yragyň ykdysadyýetine agyr zarba urdy. Sebitdäki gyzgyn çaknyşyklar sebäpli global energiýa koridorlary ýapyljak bolsa-da, Yragyň býudjet girdejileri diýen ýaly eredi.

Hormuz bogazyndaky gabaw býudjetde ullakan deşik döretdi

Yragyň premýer-ministri Ali Zeýdiniň maliýe geňeşçisi Muzhar Salih halka geosyýasy krizisiň maliýe çykdajylaryny halka mälim etdi. Salih, Yrakdaky harby girdejiler we maddy-tehniki päsgelçilikler sebäpli 2026-njy ýylyň iýun aýyna çenli 40 bilen 45 milliard dollar aralygyndaky nebit girdejilerinde uly ýitgi garaşýandyklaryny aýtdy.

4 million barrele gündelik nebit iberilmegi Haltda

Gyzgyn çaknyşyklar ýüze çykmazdan ozal Yrak dünýä energiýa bazaryndaky iň güýçli öndürijilerden biridi. Dayurtda günde takmynan 4 million barrel çig nebit öndürildi we bu mukdaryň 3,5 million barreli dünýä söwdasynyň esasy gany bolan Hormuz bogazy arkaly dünýä bazarlaryna eksport edildi. Şeýle-de bolsa, transport ýoluna deňiz ýolunyň ýapylmagy bilen Yragyň eksport kuwwaty bütinleý diýen ýaly ysmazdy.

Gazna girdejisi aýda 1,5 milliard dollara çenli azaldy

Ykdysady krizisiň derejesini açýan başga bir möhüm beýanat, Yragyň nebit ministri Basim Muhammet Hudeýrden geldi. Ministr Hüdeýir uruşdan öňki döwürde ministrligiň her aý döwlet gaznasyna 7-8 milliard dollar aralygynda gyzgyn pul akymyny üpjün edýändigini ýatlatdy.

Hüdeýir şu pursatda bu möhüm býudjet çeşmesiniň gurap gidendigini aýtdy we "Gynansagam, häzirki wagtda döwlet gaznasyna geçirip biljek aýlyk mukdarymyz 1,5 milliard dollardan geçmeýär" -diýdi. Sebitdäki durnuksyzlyk dowam etse, Yrak ykdysadyýetindäki bu gan ýitgisi hasam çuňlaşyp, uly býudjet krizisine öwrüler öýdülýär.