ABŞ-nyň 10 ýyllyk obligasiýa nyrhlarynda rekord derejesi: Global bazarlar duýduryş berýär

ABŞ-nyň döwlet obligasiýalarynda satuw tolkunlary sebäpli global maliýe ulgamy sarsdyryldy. Eastakyn Gündogarda barha möwjeýän geosyýasy dartgynlyk, energiýa koridorlaryna howp salýan we nebitiň bahasynyň çalt ýokarlanmagy global inflýasiýanyň uzak wagtlap dowam etjekdigi baradaky aladalary döretdi. ABŞ-nyň 10 ýyllyk obligasiýa göterim mukdary, bu ösüşler sebäpli çalt ýokarlandy, 2007-nji ýylyň iýul aýyndan bäri iň ýokary dereje 5.04 göterime ýetdi.

Energiýa koridorlarynda geosyýasy dartgynlyk we krizis, hereket edýän nebit

Dünýä bazarlarynda bu işiň merkezinde energiýa üpjünçiliginiň howpsuzlygyna barha artýan howplar bar. Saud Arabystanynyň Hormuz bogazy baradaky aladalardan başga-da, Yrakdan gelýän hüjümler sebäpli bu bogazyň alternatiwasy hökmünde işe girizilen günde 7 million barrele barabar bolan “Benzin” atly Gündogar-Günbatar nebit turbageçirijisiniň ýapylmagy nebit üpjünçiligine edilýän basyşy ýokarlandyrdy. Üpjünçilik aladalary sebäpli energiýa bahalarynyň ýokarlanmagy inflýasiýa basyşyny hemişelik etmek töwekgelçiligini döredýär. Bu ýagdaý, ABŞ-nyň Merkezi Bankynyň (Federal ätiýaçlyk bankynyň) inflýasiýa garşy göreşiň çäginde uzak möhletleýin berk pul syýasaty ädimlerini dowam etdirjekdigi baradaky umytlary güýçlendirip, obligasiýalara taryhy satuw basyşyny döretdi.

Zafer Ergezen: "Bondokary obligasiýa nyrhlary global ösüşi haýalladar"

Ösüşlere, gelejeklere we haryt bazarlary boýunça bilermen Zafer Ergezen baha bermek bilen ABŞ-nyň 10 ýyllyk obligasiýa göterim mukdarynyň 5 göterimden ýokary bolmagy ähli dünýä ykdysadyýetleri we maliýe bazarlary üçin çynlakaý howp bolup durýar. ABŞ-nyň 10 ýyllyk obligasiýalarynyň töwekgelçiliksiz girdeji gözlemekde global salgylanma nokadydygyny ýatladýan Ergezen, töwekgelçilik baýraklarynyň ýokarlanmagynyň dünýä bazarlarynda gowşaklygy ýokarlandyrýan obligasiýa göterim mukdaryny ýokarlandyrýandygyny aýtdy.

Karz çykdajylarynyň we arzanladyş nyrhlarynyň ep-esli ýokarlanandygyny bellän Ergezen, ýokary karz derejesi, ABŞ / Ysraýyl-Eýran dartgynlygy we nebitiň bahasynyň ýokarlanmagy sebäpli ABŞ-nyň karz reýtinginiň 2025-nji ýylda peselip biljekdigine ünsi çekdi. Ergezen: "Bu ýagdaý dünýä bazarlarynda näbelliligiň we töwekgelçiligiň bahasydyr. Bondokary göterim mukdary karz almak we maýa goýum çykdajylaryny ýokarlandyrar we global ösüşiň haýallamagyna sebäp bolar" -diýdi. Mundan başga-da, Ergezen ABŞ-nyň noýabr aýynda geçiriljek prezident saýlawlaryna ünsi çekip, ABŞ-nyň prezidenti Donald Trumpyň oktýabr aýynda dartgynlygy azaldyp, ýokary gyzyklanma we nebit bahalary sebäpli urşy bes etmek üçin çäreleri görüp biljekdigini çaklady.

Tim Water: "Ösüp barýan bazarlara çynlakaý howp"

Awstraliýada ýerleşýän KCM Söwda Global Bazar Analitigi Tim Waterer ABŞ-nyň 10 ýyllyk obligasiýa göterim mukdarynyň 5 göterimden ýokary ýokarlanmagy töwekgelçilikli aktiwler üçin aç-açan howp signalydygyny aýtdy. Waterer: "Bu derejelerdäki girdeji nyrhlary bazarlaryň ýokary inflýasiýa we ýokary göterim derejeleriniň uzak wagtlap dowam etjekdigini we karz çykdajylarynyň ýokarlanmagynyň ykdysady ösüşe çynlakaý basyş görkezjekdigini görkezýär"

Nebitiň bahasynyň ýokarlanmagynyň bu krizisiň merkezinde durýandygyny mälim eden Waterer, ýokary energiýa çykdajylarynyň inflýasiýa garaşyşlaryny gönüden-göni bozýandygyny aýtdy. Bu ýagdaý, maýadarlary uzak möhletli obligasiýalar üçin has ýokary girdeji talap etmäge mejbur edýär diýip, Waterer duýduryş berdi: "Dünýäde karz almak derejesi bolan ABŞ-nyň 10 ýyllyk obligasiýa göteriminiň ýokarlanmagy ABŞ-nyň serhedinden has maliýe ýagdaýyny hasam kynlaşdyrýar. Bu kompaniýalar we hökümetler üçin maýa çykdajylaryny ýokarlandyrýar we ösýän bazarlardan maýa çykmagyna sebäp bolýar." Waterer, girdeji girdejisindäki bu ýokary okuwyň, nebit bilen baglanyşykly inflýasiýa basyşy ýeňilleşýänçä dünýä ykdysadyýetine hemişelik päsgelçilik döredjekdigini sözüniň üstüne goşdy.