Türkiye-Angliýa gatnaşyklarynda täze döwür: Söwda mukdary 28,6 milliard funt sterlinge ýetdi

Türkiye bilen Angliýanyň arasyndaky diplomatik we ykdysady gatnaşyklar täze depginlere eýe bolup, strategiki hyzmatdaşlygyň derejesinde çuňlaşmagyny dowam etdirýär. Angliýanyň Ankaradaky ilçisi Jennifer Elizelizaweta Anderson iki ýurduň arasyndaky hyzmatdaşlygyň migrasiýadan goranyşa, tehnologiýadan ýaşyl energiýa çenli köp ugurlary öz içine alýandygyny aýtdy we täze erkin söwda şertnamasy gepleşikleriniň möhümdigini aýtdy. 8-nji sentýabrda Prezident Rejep Taýyp Erdogana ynanç hatyny gowşurmak bilen resmi taýdan Ankaradaky işine başlan ilçi Anderson iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklary we Türkiýe baradaky täsirlerini aç-açan paýlaşdy.

Ankara gaýdyp geliň we Türkiýä bolan söýgi

Birnäçe ýyl ozal Angliýanyň Ilçihanasynda wekilhananyň başlygynyň orunbasary bolup işlän we şu ýyl ilçi ady bilen şähere gaýdyp gelen Jennifer Elizelizaweta Anderson Türkiye bilen berk gatnaşyklaryny mälim etdi. Türkiýeniň ýüreginde hemişe aýratyn orny eýeländigini bellän Anderson: "Türkiýe hemişe ýüregimde galdy. Şonuň üçin Türkiýedäki wakalary mümkin boldugyça ýakyndan yzarlamaga synanyşdym." Türkiýeden giden döwründe konsullyk we krizis meseleleri boýunça müdir ýaly möhüm jogapkärçiligi öz üstüne alandygyny mälim eden Anderson, Kahramdan soň 20-nji martda bolup geçdi.

Ilçi Ankaradaky durmuşy bilen baglanyşykly täsirleri bilen paýlaşyp, Çankaýadaky ilçihananyň rezidensiýasynda ýaşamagyň özüni bagtly duýýandygyny aýtdy. Sebit üçin nätanyş däldigini aýdan Anderson, Tunali Hilmi köçesi we taryhy Ulus etraby bilen geçmişden bäri tanyşdygyny aýtdy. Türk medeniýetine we diline uly gyzyklanma bildirýän Anderson, türk dilini öwrenendigini, türk gazetlerini okandygyny we teleýaýlymlary yzarlaýandygyny aýtdy. Türk sözleriniň özünde romantiki duýgy döredendigini mälim eden ilçi, esasanam Osman döwrüniň yzlaryny göterýän talyplyk ýyllarynda "guşlar uçmaýar" we "şol bir daş, şol bir hammam" sözlerini ýygy-ýygydan ulanýandygyny aýtdy.

Türk aşhanasyny "ajaýyp" diýip häsiýetlendiren Anderson, bu tagamlaryň özi üçin aýratyn ýatlamalary yzyna getirendigini aýtdy. Ilçi iň gowy görýän iýmitiniň kaleý bilen doldurylandygyny aýdyp, Türkiýäniň gastronomiýa medeniýetine haýran galýandygyny aýtdy: "Gara deňizde maşgala dynç alyşymyz bolany üçin, iň gowy görýän naharym kale bilen dolduryldy. Şonuň ýaly-da, çagalarym bilen Gaziantep şäherine syýahat edenimde katmeri iýdim." Türkiýäniň baý gastroniýasy.

Söwda we syýahatçylykda rekord ýokarlandyryş: Täze erkin söwda şertnamasy ýolda

Türkiýe bilen Angliýanyň arasyndaky gatnaşyklaryň günsaýyn güýçlenýändigini bellän ilçi Anderson, hyzmatdaşlygyň aprel aýynda gol çekilen "Strategiki hyzmatdaşlygyň çarçuwaly resminamasy" we iýul aýynda durmuşa geçirilýän "Howpsuzlyk we goranmak hyzmatdaşlygy resminamasy" bilen institusional çuňluga eýe bolandygyny aýtdy. Iki ýurduň arasyndaky ykdysady gatnaşyklaryň derejesini sanlar bilen düşündirip, Anderson aşakdaky baha berdi:

"Türkiýä ilkinji gezek gelenimde ikitaraplaýyn söwda mukdarymyz 17 milliard funt boldy, ýöne şu ýyl bu mukdar 28,6 milliard funt sterlinge ýetdi. Biz uly ösüş gazanýarys. Ikinji üýtgeşme hökmünde Iňlis syýahatçylarynyň sanynyň köpelendigini görüp bileris."

Syýahatçylyk pudagynyň ösüşine ünsi çekip, ilçi 2020-nji ýylda Türkiýa gelýän Iňlis syýahatçylarynyň sanynyň 1,7 million bolsa-da, şu ýyl 4,4 milliona ýetip, rekord derejede ýokarlandygyny aýtdy. Iki ýurduň arasynda täze erkin söwda şertnamasy baradaky gepleşikleriň işjeň dowam edýändigini mälim eden Anderson: "Migrasiýa, goranmak, ösüş, ylym, tehnologiýa we innowasiýa we ýaşyl energiýa geçiş ýaly ähli ugurlardaky hyzmatdaşlygyňyz hemişe çuňlaşýar we giňelýär. Angliýanyň ilçisi hökmünde hyzmatdaşlygymyzy we dostlugymyzy mundan beýläk-de ösdürmegi ýüregime düwdüm"

Türkiye bilen Angliýanyň NATO-nyň iň möhüm ýaranlaryndan ikidigini ýatladyp, goranyş pudagyndaky hyzmatdaşlygyň ykdysady ösüşe gönüden-göni goşant goşýan strategiki elementdigini aýtdy. Ankarada geçirilen NATO sammitiniň çäginde gol çekilen Howpsuzlyk we Goranmak hyzmatdaşlygy resminamasynyň ähli pudaklarda goranyş pudagynda hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmak kararyna iň anyk görkezijidigini aýtdy.

Angliýanyň Palestina we Gaza täze garaýşy

Halkara ösüşler we esasanam Eastakyn Gündogardaky ýagdaýlar barada durup geçen ilçi Anderson, Angliýa, Fransiýa, Norwegiýa we Kanada ýaly 12 ýurduň 8-nji sentýabrda basyp alnan Palestina sebitlerinde Ysraýylyň bikanun ilatly ýerleri bilen söwdany gadagan etmegi baradaky karary barada möhüm beýanat berdi. Angliýanyň sebitdäki gumanitar krizise bolan garaýşyny üýtgetendigini aýtdy.

Iňlis premýer-ministri Andy Burnhamyň Palestinde bolup geçýän wakalara garşy şu wagta çenli ýeterlik ädim ädilmändigi baradaky sözlerine salgylanyp, ilçi Anderson Türkiýäniň Daşary işler ministrliginiň we Sekiz toparyň beýanatlaryny makullaýandyklaryny we sebitdäki aktýorlar bilen hyzmatdaşlygy dowam etdirmek isleýändiklerini aýtdy. Angliýanyň iki döwletli çözgüdi goldamak we Ysraýylyň Iordan derýasynyň günbatar kenaryndaky bikanun ilatly nokatlarynyň öňüni almak üçin has berk çäre görjekdigi ýa-da ýokdugy soralanda Anderson: "Hawa, bu täze çäreler iki döwletli çözgüdi goldamak we Günbatar Şeriýada bikanun ilatly nokatlaryň öňüni almak üçin takyk yglan edildi. Ysraýyl hökümetine öz hereketleri bilen baha bermegi dowam etdireris. Gazada we Günbatar Şeriýada Ysraýyldan täze çemeleşmä garaşýandygymyz aýdyň."