ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump-dan Hormuz Postynyň skandal bogazy: "Täze ABŞ territoriýasy"

ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump sosial media hasabynda soňky ýazgysy bilen halkara jemgyýetçiliginde uly jedele sebäp boldy. Trump global nebit söwdasynyň iň möhüm tranzit nokatlaryndan biri bolan Hormuz bogazyny "Täze ABŞ territoriýasy" diýip häsiýetlendirýän skandal ýazgy etdi. Postazgyda Hormuz bogazynyň kartasy bar bolsa-da, karta goşulan bu söz global geosyýasy dartgynlygy täze derejä çykardy.

Trumpyň Hormuz bogazy meýilnamasy: "Eýrany doly ýeňenden soň ..."

Trumpyň bu ýazgysy, geçmişde eden täsirli sözlerini gozgady. ABŞ-nyň prezidenti 14-nji awgustda gatnaşan resmi çäresinde ABŞ-nyň Harby deňiz güýçleriniň Hormuz bogazynda doly gabawy amala aşyrandygyny öňe sürdi. Çykyşynda Eýrany gönüden-göni nyşana alýan Trump, "Eýrany doly ýeňenden soň, ýakyn wagtda Hormuz bogazyny ABŞ-nyň territoriýasy diýip yglan ederin" -diýip, niýetini açyk aýtdy.

Şuňa meňzeş talaplaryny sosial media hasabynda başga bir ýazgyda dowam etdirip, ABŞ-nyň Hormuz bogazyna "doly gözegçilik edýändigini" we bu gözegçiligi uzak möhletde saklamaga güýjüniň bardygyny aýtdy.

Eýran frontundan gaty reaksiýa: 17-nji iýunda baglaşylan şertnama ýatladyldy

Tähran administrasiýasynyň Waşingtondan gelen bu bir taraply we öjükdiriji sözlerine tiz jogap berdi. Eýran resmileri Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Hormuz bogazynda harby güýçlerini, gatyşmalaryny we bikanun deňiz gabawlaryny derrew bes etmelidigini öňe sürýärler. Tähran iki ýurduň arasynda 17-nji iýunda gol çekilen şertnamanyň şertleriniň ABŞ tarapyndan ýerine ýetirilmändigini görkezýär. Eýran tarapy, bu şertnamanyň talaplary doly ýerine ýetirilmese, strategiki taýdan möhüm bogazyň halkara geçelgelerine açylmajakdygyny gaýtalady.

Global energiýa koridorynda harby we syýasy krizis gelýär

Dünýädäki nebit iberilişiniň takmynan üçden bir bölegi amala aşyrylýan Hormuz bogazy ABŞ we Eýran üçin strategiki gyzyl çyzyk. Trampyň "täze toprak" ädimi halkara hukugynyň kadalaryny äsgermezlik edýän bir ädim hökmünde kabul edilse-de, sebitdäki harby işjeňligiň gyzgyn konflikte öwrülmek howpy günsaýyn artýar. Global energiýa bazarlaryna gönüden-göni täsir edýän bu dartgynlyk, ýakyn günlerde halkara diplomatiýasynyň iň yssy mowzugy bolup görünýär.