Adatdan daşary ýylylygyň görünmeýän howpy: Alymlar saglyga howp salýan 33 dürli meseläni ýüze çykardylar

Bu tomus, bütin dünýäde, ylaýta-da Europeewropada iň ýokary temperatura howanyň krizisiniň zyýanly täsirini ýene bir gezek açdy. “Euronews” tarapyndan berlen maglumata görä, möwsümleýin kadalardan has ýokary temperatura diňe bir tebigata däl, eýsem adamyň saglygyna-da howp salýar. Garaşylyşyndan we dartgynly saglyk ulgamlaryndan müňlerçe adamyň ölümine sebäp bolan bu global krizis, geljek üçin has çynlakaý çäreleriň görülmelidigini görkezýär. Alymlar ýylylygyň tükenmegi, ýylylygyň urmagy we suwsuzlanmagy ýaly nusgawy şikaýatlardan başga-da aşa yssylygyň 33 dürli diagnoz we saglyk problemalary bilen gönüden-göni baglanyşyklydygyny subut etdiler.

atylylyk tolkunlary we gizlin howplar: 33 dürli saglyk töwekgelçiligi

Abraýly ylmy alsurnallaryň biri bolan Science Advances -da neşir edilen täze gözleg, ýokary temperaturanyň adam bedenine ýetirýän zyýanlary barada jikme-jik seljerildi. Gözlegçiler, temperaturanyň ýokarlanmagy bilen hassahanalara kabul edilmegiň ep-esli ýokarlanandygyny görkezýän 33 dürli kliniki diagnozy kesgitlediler. Bu diagnozlar diňe bir ýylylyk bilen baglanyşykly keselleri däl; Birnäçe skleroz (MS) alawy, dürli deriniň dökülmegi we garaşylmadyk fiziki şikesler ýaly şu wagta çenli ýeterlik derejede üns berilmedik köp saglyk problemalary bar.

"Hakyky saglyk ýüküne baha bermeýäris"

Gözlegiň esasy awtory, ABŞ-nyň Demirgazyk-Günbatar uniwersitetinden Hýojung Jang bu meseläniň jemgyýetçilik saglygyna ünsi çekdi. Howanyň üýtgemeginiň zyýanly täsirlerinden has ejiz bolan şahsyýetleri we jemgyýetleri goramagyň möhüm jogapkärçilikdigini belläp, Jang duýduryş berdi: "Diňe köpçülige mälim bolan ýylylyk bilen baglanyşykly kesellere gözegçilik etmegi dowam etdirsek, saglyga ýokary temperaturanyň hakyky ýüküni kembaha gararys. Bu ejiz adamlara we jemgyýetlere üns berilmezligi mümkin." Şol sebäpli saglyk syýasatlarynyň has giňişleýin perspektiwada täzelenmelidigi aýdylýar.

aşa gyzgynlyk zorlugy we şikes ýagdaýlaryny ýokarlandyrýar

Gözlegiň iň täsirli netijelerinden biri aşa yssynyň psihologiki we özüni alyp baryş täsiri boldy. Alnan maglumatlar; Geçirilen gözlegler, ýokary temperaturanyň tötänleýin ýa-da zorlukly şikesleriň, şol sanda aýry-aýry hüjümleriň we ýarag ýaraglary bilen baglanyşykly hadysalaryň ep-esli ýokarlanmagyna sebäp bolýandygyny görkezýär. Alymlar ýylylyk bilen gönüden-göni baglanyşykly bolan şikes, zäherlenme ýa-da daşarky şikes 23 dürli anyklaýyş anykladylar.

Demirgazyk-Günbatar Uniwersitetiniň dosenti Daniel Horton bu ýagdaýyň ylmy sebäplerini şu sözler bilen düşündirdi: "Geçmişde geçirilen barlaglar aşa yssy howa sezewar bolanda adamlaryň köplenç has agressiw hereketleri görkezýändigini görkezdi; häzirki ýagdaýlarda bu ýagdaýyň möhüm rol oýnamagy gaty ähtimal. Howa yssy bolanda, bedeniňiz we aňyňyz güýçli streslere sezewar bolup biler.