Afinyda "Türkiye" duýduryşy: Gresiýany ukusyz edýän 5 möhüm ösüş

Gresiýanyň iň täsirli neşirleriniň biri bolan "Katimerini" gazetiniň pikiriçe, Afiny administrasiýasy Türkiýanyň sebitdäki harby güýjüne we işjeň daşary syýasata garşy gyzyl duýduryş berdi. Habarlara görä, Gresiýanyň hökümeti 2027-nji ýyla çenli dowam etjek Ankara bilen gatnaşyklarda örän duýgur bir prosese girjekdigine ynanmak bilen gözden geçirilmeli bäş esasy krizis temasyny kesgitledi. Afiny üçin ilkinji we iň uly alada çeşmesi, Gündogar Ortaýer deňzinde durmuşa geçirilmegi meýilleşdirilýän Beýik Deňiz Özara baglanyşygy (GSI) taslamasynyň çäginde kabel goýmak işleri. Sentýabr aýynda başlamagyna garaşylýan seýsmiki gözlegleriň öňüsyrasynda Gresiýa Türk deňiz güýçleriniň sebitdäki tutanýerli we barlyşyksyz pozisiýasyndan çynlakaý gorkýar.

Afinynyň sebitdäki umytsyzlygyny aç-açan açan gazet öz aladalaryny şu sözler bilen ýetirdi: "Gözleg gämisini sentýabr aýynda kärendesine almak bilen, türk deňiz flotunyň 2024-nji ýylda Krit we Kaşot adalarynyň gündogarynda görkezen garaýşyny gaýtalap-etmejekdigi uly alada döredýär."

Gök watan doktrinasy we Egeýdäki syýasy durnuksyzlyk barada alada

Gresiýanyň ukusyny bozýan ikinji uly krizis, Türkiýanyň deňiz özygtyýarlylyk hukuklarynyň we serhetleriniň kepili bolan Mawy Watan doktrinasydyr. Habarlara görä, Afiny Mawy Watan kanunynyň güýz möwsüminde Türkiýäniň Milli mejlisine (TBMM) hödürlenmeginiň mümkinçiligini ýakyndan yzarlaýar. Bu ösüş, ähtimal syýasy näbellilik tolkunynyň we irki saýlawlaryň sarsdyrylmagyndan gorkýan Gresiýadaky diplomatik deňagramlylygy bütinleý bozar diýip pikir edilýär. Katimerini gazetinde çap edilen derňewde ýagdaýyň çynlakaýlygy aşakdaky ýaly nygtaldy: "Mawy Watan kanunynyň parlamente girizilmegi, Gresiýanyň birnäçe saýlaw prosesi bilen göreşýän döwründe ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň ýaramazlaşmagyna sebäp bolar."

F-35 Maksatnamasy we Türk Goranmak Senagatynyň bökdençsiz ýokarlanmagy

Gresiýanyň metbugaty tarapyndan ýazylan derňewde iň täsir galdyryjy nokatlaryň biri, Türkiýanyň bäşinji nesil F-35 söweş uçary maksatnamasyna gaýdyp gelmek prosesi boldy. Afinyda bu möhüm harby deňlemä garşy sanksiýalaryň ýa-da gözegçiligiň ýokdugyny boýun alýan gazet, ABŞ-da geçiriljek prezident saýlawlaryna we Donald Trumpyň gaýtadan işe girişmegine alada bildirdi. Trumpyň Prezident Rejep Taýyp Erdogana bolan hormaty we Türkiýäniň goranmak pudagy üçin öwen sözleri ýatladylsa-da, Gresiýanyň hökümetiniň bu duýduryşlara ýönekeý garamaly däldigi bellendi. Gazet Afinynyň bu mesele boýunça diplomatik taýdan ýeterlik däldigini şu sözler bilen jemledi: "2007-nji ýylda Türkiýe bu maksatnama giren wagty, Türkiýe şu gün F-35 kysymly uçarlara ýüz tutsa, Gresiýa ne ABŞ-nyň kararlary, ne-de Waşington bilen Ankaranyň arasyndaky gepleşikler gözegçilik edip bilmez."

Şeýle-de bolsa, Türkiýäniň goranyş senagatynyň ýerli we milli çeşmeler bilen gazanan global üstünlikleri Afinyda ýer titremesini döredýär. Günbatar ýurtlarynyň Ankara bilen goranyş hyzmatdaşlygynyň artmagy Gresiýany bir burça öwürdi. Ispaniýa we Italiýa Türkiye bilen ýola goýlan çuňňur gatnaşyklar, Germaniýanyň goranyş senagatynyň embargolaryny ýatyrmagy we Angliýa bilen baglaşylan strategiki harby şertnamalar Afinyda iň uly düýş gördi. Gresiýanyň iň uly goldawçylaryndan biri hasaplanýan Fransiýa-da Türkiýa ýakynlaşýar we howsala döredýär. “Baýkar” bilen fransuz SAFRAN kompaniýasynyň arasyndaky hyzmatdaşlyk we “Bayraktar TB2” -iň dünýä bazaryndaky ägirt uly üstünligi iýmit siňdirilmese-de, Italiýa-Fransuz hyzmatdaşlygy SAMP / T howa goranyş ulgamy bilen baglanyşykly Türkiýä gapylaryň açylmagy Afiny üçin diplomatik şowsuzlyk hökmünde düşündirilýär.

Kiprde we EUB tablisasynda Türkiýäniň diplomatik artykmaçlygy

Gresiýanyň bäşinji krizis meselesi Kipr meselesi we Türkiye Europeanewropa Bileleşigi bilen strategiki gepleşikler boldy. Türkiye ýylyň ahyryna çenli Birleşen Milletler Guramasynda (BMG) geçiriljek gepleşikleri däl-de, Gümrük bileleşigini täzelemek ýaly möhüm meseleler boýunça EUB bilen göni gepleşikleri Afinyny biynjalyk edýär. Türkiýanyň Russiýa-Ukraina urşunyň we Eastakyn Gündogardaky sebit krizisleriniň kölegesinde aýrylmaz global aktýor we strategiki hyzmatdaş hökmünde ýüze çykmagy, soňky on ýylda Gresiýanyň alyp barýan daşary syýasatynyň batmagy hökmünde baha berildi. Katimerini, Afiny aşakdaky sözler bilen başdan geçiren ägirt uly strategiki kynçylyklaryny boýun almak bilen bu habary tamamlady: "Türkiýäniň türk-grek gatnaşyklaryndan düýbünden garaşsyz bolan bu jedelsiz diplomatik ösüşi, Afiny soňky on ýylda kabul eden refleksli kararlarynyň netijeliligini şübhelenmäge mejbur edýär."