Afrikada migrasiýa krizisi çuňlaşýar: Millionlarça adam göçürildi

Afrika yklymy sebitleriň köpüsinde uruşlar, syýasy durnuksyzlyk we howanyň üýtgemegi ýaly faktorlar sebäpli uly migrasiýa we göçmek krizisini başdan geçirýär. Dawa-jenjeller we ynsanperwerlik krizisleri sebäpli millionlarça afrikaly öýlerini terk etmäge mejbur bolýar we bu materigi dünýäde iň köp bosgun kabul edýän sebitleriň birine öwürýär.

Birleşen Milletler Guramasynyň Bosgunlar boýunça Commissionerokary Komissarlygynyň (BMG BMCK-yň) maglumatlaryna görä, Afrikanyň içerki göçümleriniň köpüsinde içerki göçümleriň köpdügi bellärliklidir. Goňşy ýurtlarda gaçybatalga beren afrikaly immigrantlar we bosgunlar howpsuzlyk we gowy durmuş gözleýärler.

Uganda: Afrikanyň bosgunlar paýtagty

Gündogar Afrikada ýerleşýän Uganda, yklymda iň köp bosguny kabul edýän we takmynan 2 million bosguny kabul edýän ýurt. Bu ýerdäki bosgunlaryň köpüsi Günorta Sudan , Kongo Demokratik Respublikasy we Somali ýaly ýurtlardan gaçybatalga gözleýänlerden ybarat.

Şeýle-de bolsa, Ugandadaky bosgun lagerleri ilatyň basyşynyň ýokarlanmagy we maliýeleşdirmegiň ýeterlik däldigi sebäpli azyk howpsuzlygy, bilim we saglygy goraýyş hyzmatlaryna girmekde kynçylyk çekýär. Bu ýagdaý hökümeti we gumanitar guramalary kyn göreşe iterýär.

Sudan krizisi: Afrikanyň gumanitar betbagtçylygy

Sudan Afrikadaky göçüriş krizisleriniň merkezinde durýar. 2023-nji ýylyň aprelinde Sudanyň goşuny bilen Çalt goldaw güýçleriniň (HDK) arasynda başlanan konflikt millionlarça adamyň öýlerinden gaçmagyna sebäp boldy. Sudandan gaçýan adamlar Çad, Günorta Sudan, Müsür, Efiopiýa we Merkezi Afrika Respublikasy ýaly goňşy ýurtlarda gaçybatalga tapmaly boldular.

Bu krizis dünýädäki iň uly we çalt ösýän göçüriş hereketleriniň biri hasaplanýar we halkara jemgyýetçiliginiň ünsüni özüne çekýär.

Çad we Günorta Sudanyň gaçmagy Çad . Şeýle-de bolsa, bu ýurtda ykdysady çeşmeler gaty çäklidir we artýan gumanitar zerurlyklar bilen göreşmeli. Günorta Sudan içerki durnuksyzlygy başdan geçirýän mahaly Sudandan ýüzlerçe müň bosguny kabul edýär. Keniýadaky Dadaab we Kakuma lagerleri dünýäniň iň uly bosgun ilatly nokatlary hökmünde tanalsa-da, Efiopiýa sebitdäki konfliktlerden gaçýan ýüzlerçe müň adamy kabul edýär.

Günorta Afrika: Ykdysady Migrasiýa Merkezi

Afrikadaky migrasiýa hereketleri hökmany sebäpler bilen çäklenmeýär. Yklymyň iň ösen ykdysadyýetlerinden biri bolan Günorta Afrika Respublikasy millionlarça halkara immigrantlary üçin özüne çekiji ýer bolmagyny dowam etdirýär.

Zimbabwe, Mozambik, Malawi we beýleki Afrika ýurtlaryndan immigrantlar iş we durmuş mümkinçilikleri sebäpli bu ýurda ýüz tutýarlar. Şeýle-de bolsa, soňky ýyllarda işsizligiň ýokarlanmagy we ykdysady kynçylyklar daşary ýurtlulara garşy ritorikanyň we zorlukly wakalaryň köpelmegine sebäp boldy. Gurluşyk, söwda we hyzmatlar, şeýle hem kakao we oba hojalygy pudaklarynda hödürleýän iş mümkinçilikleri ony sebitde iň köp immigrantlary kabul edýän ykdysadyýetleriň birine öwürýär. Şeýle-de bolsa, ýurduň demirgazyk-gündogaryndaky DAESH-nyň Günbatar Afrika bölümi bolan Boko Haram we ISWAP terror guramalary tarapyndan ençeme ýyllap edilen hüjümler millionlarça adamyň öýlerinden gaçmagyna sebäp bolýar. Howpsuzlyk problemalary we ykdysady gowşaklyklar Nigeriýany immigrasiýa iberýän we alýan ýurtlaryň birine öwürýär.

Saharanyň günortasyndaky Afrikadan Europeewropa göçmek ýoly

Afrikadaky migrasiýa hereketleriniň köpüsi yklymyň içinde bolup geçýän hem bolsa, her ýyl on müňlerçe adam Sahara çölünden geçip, Liwiýa we Tunis arkaly Europeewropa gitmäge synanyşýar. Migrantlar, esasanam Niger, Nigeriýa, Mali, Burkina Faso, Gwineýa, Sudan, Eritreýa we Somaliden göçüp gelenler tertipsiz migrasiýa ýollaryny ulanyp Demirgazyk Afrika baryp ýetýärler.

Liwiýa Merkezi Ortaýer deňziniň iň möhüm tranzit nokatlarynyň biri hasaplanýar. Şeýle-de bolsa, bu ýerde immigrantlar adam söwdasynyň işi, ýaşaýyş şertleriniň pesligi we howpsuzlyk problemalary bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar. Liwiýanyň kenarlaryndan göçüp gelen tertipsiz immigrantlar, Ortaýer deňziniň üsti bilen Europeewropanyň günorta kenarlaryna, esasanam Italiýanyň Lampedusa adasyna ýetmäge synanyşýarlar. Şeýle-de bolsa, bu ýük aşa köp ýüklenen gaýyklar, amatsyz howa şertleri we adam söwdasy sebäpli dünýädäki iň howply tertipsiz migrasiýa ýollaryndan biri hasaplanýar. Guraklyk, çölleşmek, suw joşmalary we aşa howa hadysalary millionlarça adamyň, esasanam Afrikanyň şahynda we Sahel guşagynda ýaşaýşyny ýitirmegine sebäp bolýar.

Somali, Efiopiýa, Keniýa, Niger we Çad ýaly ýurtlarda howa bilen baglanyşykly basyşlar geljekde serhetara migrasiýa hereketlerini hasam artdyryp biler. Halkara Migrasiýa Guramasynyň (IOM) maglumatlaryna görä, Afrikadaky migrasiýa hereketleriniň köpüsi yklymyň içinde bolup geçýär. Afrikaly immigrantlaryň ep-esli bölegi Europeewropa, Demirgazyk Amerika ýa-da Aýlag ýurtlaryna gitmegiň ýerine goňşy ýurtlara gidýär. Bu ýagdaý bosgunlar we migrasiýa dolandyryşynda Afrika ýurtlarynyň roluny has aýdyňlaşdyrýar.

Bütindünýä bosgunlar güni mynasybetli halkara guramalary Afrikada ýerleşýän ýurtlara maliýe goldawyny ýokarlandyrmaga we mejbury migrasiýa sebäplerini ýok etmek üçin uzak möhletleýin çözgütleri durmuşa geçirmäge çagyrýar.