Gysgaça
- Prof. Dr. Özlem Güngör Tunçer 21-nji sentýabrda Bütindünýä Alsgeýmer gününiň çäginde çykyş edip, her bir ýatdan çykmagyň Alsgeýmer däldigini aýtdy we täze anyklaýyş usullaryny düşündirdi.
- Her ýyl 21-nji sentýabr Bütindünýä Alsgeýmer güni çäginde alnyp barylýan habarlylyk çäreleri bu keseliň irki diagnozynyň ähmiýetini ýene bir gezek açýar.
- Dünýädäki millionlarça adama we olaryň garyndaşlaryna täsir edýän Alsgeýmer keseli häzirki zaman lukmançylygynyň iň köp üns berýän ugurlaryndan biri bolmagyny dowam etdirýär.
Dünýädäki millionlarça adama we olaryň garyndaşlaryna täsir edýän Alsgeýmer keseli häzirki zaman lukmançylygynyň iň köp üns berýän ugurlaryndan biri bolmagyny dowam etdirýär. Her ýyl 21-nji sentýabr Bütindünýä Alsgeýmer güni çäginde alnyp barylýan habarlylyk çäreleri bu keseliň irki diagnozynyň ähmiýetini ýene bir gezek açýar. Newrologiýa hünärmeni Prof. Doktor Özlem Güngör Tunçer bu aýratyn günde eden çykyşynda her bir ýatdan çykarylyşy Alsgeýmer diýip hasaplamaly däldigini we keseliň sebäpleri, alamatlary, diagnozy we bejergisi barada möhüm maglumatlary paýlaşýandygyny aýtdy.
Demensiýa bilen Alsgeýmeriň arasyndaky möhüm tapawut näme?
Jemgyýetde ýygy-ýygydan bulaşýan demans we Alsgeýmer düşünjelerini düşündirip, professor doktor Özlem Güngör Tunçer demansyň diňe bir kesel däldigini, giň kliniki suratdygyny aýtdy. Tunçer, iki düşünjäniň arasyndaky baglanyşygy kesgitledi: "Demensiýa, ýat, dil, üns, ugrukdyrmak we karar kabul etmek ýaly aň-bilim funksiýalary adamyň gündelik durmuşyny bozýan derejede peselýän mahaly ýüze çykýar. Iň ýaýran sebäbi Alsgeýmer keseli." Şonuň üçin her demans keselinde Alsgeýmeriň ýokdugy, ýöne Alsgeýmeriň demansyň iň köp ýaýran görnüşi bolandygy mälim edildi.
Forgatdan çykarmak Alsgeýmeriň alamaty?
Gündelik durmuşyň stresleri, ukusyzlyk, witamin ýetmezçiligi ýa-da tiroidiň bozulmagy ýaly köp wagtlaýyn faktorlar ýatdan çykarylmagyna sebäp bolup biler. Prof. Dr. Tunçer, ýatdan çykarylan her bir şikaýaty Alsgeýmer keseli diýip düşündirmegiň nädogrydygyny aýtdy. Alsgeýmeriň hakyky diagnozy üçin bilimiň peselmegi adamyň jemgyýetçilik we hünär durmuşyny bozýan derejede bolmaly. Hünärmenler ýakyn geçmişi ýada salmakda kynçylyk çekmek, sözleri tapmakda kynçylyk çekmek, ozal ýerine ýetirilen işleri ýerine ýetirip bilmezlik we ugur duýgusyny ýitirmek ýaly alamatlaryň çynlakaý kabul edilmelidigini bellediler.
Alsgeýmeriň diagnozynda ynkylap: Gan synaglary döwri başlaýar
Lukmançylyk tehnologiýasynyň ösmegi bilen Alsgeýmeriň diagnozynda düýbüni tutujy usullar ulanylýar. Adatça beýnini şekillendirmek (MRI, PET) we bilden suwuklygy aýyrmak (lomber ponksion) ýaly usullar arkaly geçirilen diagnozlar indi has kyn we çalt edilip bilner. Alsgeýmerde gan synaglary döwrüniň başlangyjy, gandaky belli biomarkerleri ölçemek bilen kliniki alamatlar doly ýüze çykmazdan ozal keseli anyklamagy aňsatlaşdyrýar. Bu innowasiýa çemeleşmesi, bejergini irki döwürde başlamaga mümkinçilik bermek bilen keseliň ösüş depginini haýallatmakda möhüm rol oýnaýar.
Çeşme: Sabah
Teswirler (0)
Teswir ýaz
Entek teswir ýazylmandyr. Ilkinji teswiri siz ýazyň!