Gözleg: Radokary radiasiýa duçar bolmak Alsgeýmeriň beýnisindäki prosesine itergi berýär

ABŞ-daky Feýnşteýn lukmançylyk gözleg institutlarynyň alymlary ionlaşdyryjy şöhlelenmäniň Alsgeýmer keseliniň iň möhüm patologiki aýratynlyklaryndan biri bolan zäherli belok tanglalaryny döredip, beýniniň öýjük derejesinde zynjyr reaksiýasyny döredip biljekdigini kesgitlediler. Geçirilen gözleg, ýokary jemlenen radiasiýa sezewar bolan ýerlerde işleýänleriň her 100 millisievert ýokarlanmagy demsasiýa howpuny 11 göterim ýokarlandyrandygyny ýüze çykardy.

Gözlegçiler adam saglygy maglumatlary, laboratoriýa haýwanlary we molekulýar modelleri öz içine alýan 100-den gowrak ylmy gözlegleri derňediler. Nuclearadro elektrik stansiýalary we urany gaýtadan işleýän desgalar ýaly ýokary jemlenen ýerlerde işleýänleri öwrenýän 18 barlagy öz içine alýan meta-derňew geçirildi. Şonuň ýaly-da, Alsgeýmeriň model syçanlarynda we radiasiýa sezewar bolan maýmynlarda beýni dokumalarynyň çaltlaşmagy hasaba alyndy.

DNK zaýalanmagy bilen eCIRP belogynyň arasyndaky baglanyşyk

Gözleglerde beýnimizdäki radiasiýanyň zeper mehanizmi kartalaşdyryldy. Ionlaşdyryjy şöhlelenmäniň öýjük DNK-syna ýetirýän zyýany beýniniň immun öýjüklerini işjeňleşdirýär we "eCIRP" atly ýörite belogyň bölünip çykmagyna sebäp bolýar.

Bu goýberilen belogyň sagdyn beýnide sitoskeleti goldaýan tau beloklarynyň himiki gurluşyny bozup, neýronlaryň ölümine sebäp bolýan zäherli tau tanglara öwrülmegi kesgitlenildi. Gözlegçiler "eCIRP" belogynyň beýnide dowamly çişmegine sebäp bolýandygyny, mitokondriýa, öýjükleriň elektrik stansiýalaryna zeper ýetirýändigini we täze neýronlaryň önümçiligini basyp ýatyrýandygyny bellediler.

Täze bejeriş usullaryna umyt

Alymlar gözden geçirilen maglumatlaryň gündelik durmuşda alynýan adaty rentgen şöhleleri ýaly pes dozaly amallary däl-de, ýokary jemlenen dozalara sezewar bolan ýörite toparlary öz içine alýandygyny bellediler. Gözleg topary, radiasiýa bilen baglanyşykly bilim derejesiniň peselmeginiň biologiki tapgyrlaryny açmagyň öňüni alyş lukmançylygy üçin möhümdigini mälim etdi. Beýnindäki tau belogyny peseldýän "eCIRP" molekulasyny basyp ýatyrmak üçin işlenip düzüljek täze bejergileriň we biomarkerleriň Alsgeýmeriň we demansiýanyň öňüni almak üçin täze bejeriş usuly döredip biljekdigi habar berildi.