Angliýadaky Andi Burnham döwri we Sionist lobbisiniň boýkot howpy: London yza gaýdyp gelermi?

Ysraýyl ilkinji gününden 2023-nji ýylyň 7-nji oktýabrynda Gaza zolagynda Ysraýyl tarapyndan weýrançylykly harby operasiýalary we genosid prosesini goldaýan Angliýada syýasy deňagramlylyk çalt üýtgeýär. 2024-nji ýylyň 4-nji iýulynda ýurtda geçirilen umumy saýlawlarda Zähmet partiýasynyň häkimiýeti ele geçirmegi Tel Awiw bilen gatnaşyklarda ep-esli arakesme döreden hem bolsa, syýasatyň düýpgöter üýtgemegine getirmedi. Şeýle-de bolsa, 22-nji iýunda premýer-ministr Keir Starmeriň işinden aýrylandan soň Zähmet partiýasynyň lideri we premýer-ministr bolan Mançesteriň öňki häkimi Andy Burnhamyň Ysraýyla garşy gödek sözleri ýurtdaky güýçli sionist lobbisini gorkuzdy. Burnham 10-njy iýulda eden çykyşynda Gazanyň halkyndan Londondaky gumanitar drama garşy ýeterlik derejede tutum alyp barmandygy üçin ötünç sorady we premýer-ministr hökmünde Ysraýyla garşy giňişleýin sanksiýalary girizip biljekdigini mälim etdi. Bu sözlere berk garşylyk görkezip, "Iňlis ýewreýleriniň Wekiller geňeşi" we "Jewishewreý liderler geňeşi" Burnhamy antisemitizmde aýyplady we çuňňur aladalaryny bildirdi.

Londonyň Palestina syýasatynda 3 ýyllyk özgeriş agyry

Gazadaky gyrgynçylygyň ilkinji ýylynda Iňlis hökümeti Ysraýyla şertsiz harby we diplomatik goldaw berdi. Şol wagtky Konserwatiw partiýanyň lideri we premýer-ministr Rişi Sunak Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahuny doly goldaýan bolsa, Iňlis aňtaw uçarlary hem Ysraýyl goşuny üçin maglumat ýygnamak çärelerini geçirdi. Bu döwürde Angliýanyň köçelerinde ýüze çykýan urşa garşy protestler polisiýanyň gatyşmagy bilen basylmaga synanyşdy; Aslynda, Palestina tarapdar hökümete degişli bolmadyk guramalaryň biri bolan "Palestina hereketi" toparyny terror sanawyna goşmak ädimleri uly jedeller döretdi. Sunak hökümeti, şeýle hem, 2023-nji ýylyň 19-njy oktýabrynda ilkinji ot açyşlyga garşy çykyş etdi. Şeýle-de bolsa, 2024-nji ýylyň 4-nji iýulynda aglaba köplük bilen häkimiýete gelen Zähmet partiýasy Angliýanyň Ysraýyl syýasatynda täze sahypa açdy. Täze premýer-ministr Keir Starmer sentýabr aýynda Ysraýyla ýarag eksporty baradaky 350 ygtyýarnamanyň 30-syny togtatmak kararyna geldi. Öňki hökümetiň Halkara Jenaýat Kazyýetiniň Netanýahuny tussag etmek baradaky kararyna garşylygy noýabr aýynda hem yzyna alyndy. Protestlere çäklendirmeler 2025-nji ýyla çenli gowşadylsa-da, maý aýynda Ysraýylyň käbir sagçy ministri Bezalel Smotriç we Milli howpsuzlyk ministri Itamar Ben-Gvir ýaly käbir Ysraýyl resmilerine göni sanksiýalar girizildi. Londonyň üýtgeýän daşary syýasaty, 2025-nji ýylyň 21-nji sentýabrynda Palestina döwletiniň resmi taýdan ykrar edilmegi bilen iň ýokary derejesine ýetdi.

Electionerli saýlaw ýer titremesi we Zähmet partiýasyndaky liderleriň üýtgemegi

Iňlis syýasatynda daşlary herekete getiren hakyky ösüş 2026-njy ýylyň 7-nji maýynda geçirilen ýerli saýlawlar boldy. Reform Angliýa partiýasynyň bu saýlawlarda ýeňiş gazanmagy dolandyryjy Zähmet partiýasynda uly sarsgyn döretdi we premýer-ministr Keir Starmer iýun aýynda işinden çekilmäge mejbur boldy. Bu işden aýrylandan soň, Zähmet partiýasynyň başlygy wezipesine saýlanan we ýurduň täze premýer-ministri bolan Andy Burnham "The Guardian" gazetine beren interwýusynda düýpli çykyş etdi. Gazada söweş jenaýatlarynyň edilendigini görkezýän güýçli subutnamalarynyň bardygyny mälim eden Burnham, partiýasynyň geçmişdäki nädogry hereketleri üçin aç-açan ötünç sorady. Angliýanyň ýolbaşçylygynda has adalatly we tutanýerli tutum alyp barmalydygyna ünsi çeken Burnham, Ysraýyl hökümetine edilýän basyşy artdyrjakdyklaryny aýtdy. Täze premýer-ministr bu basyşyň diňe bir sanksiýalar bilen çäklenmän, eýsem Palestina topraklaryny basyp alan bikanun Ysraýyl göçmenleri bilen ähli söwda işleriniň gadagan edilmegini hem öz içine alyp biljekdigini aýtdy.

Sionist lobbiniň elinde Burnham yza gaýdyp gelermi?

"Iňlis ýewreýleriniň Wekiller geňeşi" we Angliýadaky iň uly iki ýewreý guramasy "Jewishewreý liderler geňeşi" tarapyndan bilelikde berlen beýannama täze premýer-ministr Andy Burnhamyň garşysyna güýçli syýasy basyş etmegi maksat edinýär. Burnhamy "antisemit" diýip gönüden-göni günäkärleýän bu gurluşlar, syýasy tankytlaryň anti-semitizm guraly hökmünde ulanylmagyndan alada galýandygyny mälim etdi. Düýbi Londonda ýerleşýän Europeanewropa liderlik ulgamynyň gözleg merkeziniň gözlegçileriniň biri bolan Dr. Ziya Meral lobbiçilik işleriniň Burnhama uly basyş etjekdigini aýtdy. Meral premýer-ministriň ýerinde Burnhamyň deňagramlylygy saklamaly iň möhüm dinamikalaryň biri bilen ABŞ bilen gatnaşyklardygyny aýtdy. Burnhamyň daşary syýasat tejribesiniň gowşakdygyny we şu wagta çenli halkara arenasynda özüni görkezmändigini mälim eden Meral, täze lideriň başlangyç etapda gaty ýiti ädimlerden gaça durjakdygyny çaklaýar. Doktor Ziýa Meral, şeýle hem, Burnhamyň Ministrler kabinetine bellän täze Daşary işler ministriniň profiliniň we garaýşynyň Angliýanyň Ysraýyl we ABŞ bilen gatnaşyklarynda aýgytly rol oýnajakdygyny aýtdy.