Ankara NATO sammitiniň 2-nji güni: F-35 beýany we tankydy kararlar

Ankarada geçirilen taryhy 36 ýyllygy. NATO liderleriniň sammiti doly tizlik bilen dowam edýär. Sammitiň ikinji güni, Prezident Rejep Taýyp Erdoganyň we NATO-nyň Baş sekretary Mark Rutteň ýolbaşçylygynda Prezident toplumynda geçirilen ýokary derejeli sessiýalar bilen başlandy. Global howpsuzlyk üýtgedilýän bu aýgytly döwürde, döwlet baştutanlary bilen agza ýurtlaryň hökümetleriniň arasynda güýçli diplomatiýa hereketi tutanýerlilik bilen dowam etdirilýär.

Sammitiň ikinji gününde bolup geçen ähli gyzgyn wakalary, möhüm kararlary we perdäniň aňyrsynda jikme-jiklikleri habar berýäris.

Mitsotakisden F-35 soragyna sessiz jogap

ABŞ-nyň prezidenti Donald Trumpyň Ankarada geçiriljek sammitiň çäginde Türkiýe F-35 söweş uçarlarynyň satylmagy barada beren ýaşyl yşyk we oňyn habarlar halkara jemgyýetçiliginiň pikirine giň täsir etdi. Sammit koridorlarynda metbugat agzalarynyň ünsüni özüne çeken Gresiýanyň premýer-ministri Kyriakos Mitsotakis özüne berlen F-35 soragyndan uzaklaşdy. Mitsotakis özüne berlen soraga diňe "F-35 beýany barada teswir bermerin" -diýip, bir sözli jogap berdi.

Ankara sammitinde stoluň üstündäki 4 möhüm mowzuk
Seneleriň görkezişi ýaly 2026-njy ýylyň 20-nji iýuly , NATO agza 32 ýurduň ýolbaşçylary Demirgazyk Atlantik Geňeşiniň mejlisiniň çäginde jemlenip, bileleşigiň geljegini kesgitlän dört esasy meselä ünsi jemlediler:

1. Goranmak çykdajylarynda täze maksatlar: ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump 2025-nji ýylyň ýanwar aýynda işe başlamagy bilen ýaranlaryň goranyş býudjetlerine edýän basyşy ýokarlandy. Agza ýurtlaryň 2025-nji ýyldaky Gaaga sammitinde kabul edilen jemi içerki önüminiň (JIÖ) 5 göterimini goranyşa paýlamak maksady Ankarada anyk ädimler bilen tassyklanýar. Leadersolbaşçylar bu býudjetleriň bu ugurda ulanyp boljak harby güýje öwrülmegini ara alyp maslahatlaşýarlar.

2. Goranmak pudagynda maýa goýum mobilizasiýasy: NATO-nyň harby kuwwatyny we umumy üpjünçilik infrastrukturasyny güýçlendirmek üçin milliardlarça dollarlyk täze taslamalar durmuşa geçirilýär. Sammitiň ilkinji gününde geçirilen NATO Goranmak Forumynda yglan edilen ägirt uly býudjet şertnamalary goranyş pudagynda täze döwre gapy açdy.

3. NATO 3.0 konsepsiýasy we Europeewropanyň roly: ABŞ global strategiýasynda Europeewropany goramagy mahrum edensoň döredilen NATO 3.0 düşünjesi ara alnyp maslahatlaşyldy. Bu nukdaýnazardan Europeanewropaly ýaranlaryň, esasanam adaty goranyş pudagynda has köp jogapkärçiligi öz üstüne almagy meýilleşdirilýär.

4. Ukraina bökdençsiz goldaw: Demirgazyk atlantik bileleşiginiň agzalary Ukraina harby, maddy-tehniki we maliýe goldawynyň zerur bolýança dowam etdiriljekdigi barada berk we umumy habar bermäge taýýarlanýar.
Baş sekretar Rutte: Ankara, durmuşa geçiriş sammiti
NATO-nyň Baş sekretary Mark Rutte sammitiň ilkinji gününi Ankarada "ägirt uly üstünlik" diýip baha berdi. Rutte öz beýanynda "Bu sammitiň netijesinde bu güýçli gurluşyň içinde has güýçli NATO we has täsirli Europeewropa emele gelýär" -diýdi. Prezident Rejep Taýyp Erdogana, Türkiýäniň hökümetine we Ankaranyň halkyna myhman alandyklary üçin minnetdarlyk bildirip, Rutte: "Geçen ýylky Gaaga sammiti meýilnamalaşdyrmak we göz öňüne getirmek barada boldy; Ankara sammiti bu meýilnamalaryň kesgitlenen durmuşa geçirilişiniň we durmuşa geçirilişiniň sammitidir."
Makron irden Ankaranyň köçelerine ylgady
Sammitiň güýçli we dartgynly diplomatik hereketi dowam edýärkä, Fransiýanyň prezidenti Emmanuel Makron güni sport bilen başlamagy makul bildi. Ankarada ýaşaýan Makron, gorag topary bilen bilelikde Çankaýadaky taryhy Seğmenler seýilgähinde ir säher bilen ylgady.

Çankaýa köşgüniň töweregindäki sport eşikleri bilen ünsi çeken Fransiýanyň prezidenti, seýilgähde duşan Ankaranyň raýatlaryna salam bermek bilen gysga wagtlyk garaşylmadyk ýagdaý döretdi.

Göni gürrüňleriň gysgaça mazmuny