Bangladeşden strategiki hereket: Uçuş önümçiligi döwri Türkiye we Hytaý bilen hyzmatdaşlykda başlaýar

Günorta Aziýanyň strategiki ýurtlaryndan biri bolan Bangladeş goranyş senagatynyň importyna garaşlylygyny azaltmak we öz-özüne ýeterlik harby infrastrukturany döretmek üçin taryhy çäreleri görýär. Dakanyň administrasiýasy pilotsyz howa ulaglary (UAV) tehnologiýalarynda global güýçler bolan Türkiye we Hytaý bilen iki sany uly önümçilik hyzmatdaşlygyna gol çekdi. Bogura şäherinde gurulmagy meýilleşdirilýän häzirki zaman desgalary bilen, ýurduň diňe bir uçarmansyz howa ulaglaryny ýygnamagy däl, eýsem uzak möhletde öz milli pilotsyz howa ulaglaryny taslamak we öndürmek üçin tehnologiki kämillik derejesine ýetmegi maksat edinilýär.

Boguradaky strategiki esas: Türk we Hytaý ägirtleri bilen hyzmatdaşlyk

Bangladeşiň Howa Güýçleri, ýurduň demirgazyk sebitinde ýerleşýän Bogura şäherinde guruljak täze howa bazasynyň gapdalynda möhüm UAV önümçilik desgasyny döretmek üçin Türkiýäniň goranyş senagatynyň wekilleri bilen elleşdi. Geçen aý köpçülige mälim edilen bu ägirt uly taslamada hyzmatdaş türk kompaniýasynyň ady, umumy maýa goýum mukdary, hyzmatdaşlygyň gurluşy we öndüriljek uçaryň tehniki aýratynlyklary ýaly jikme-jiklikler gizlin saklanýar. Şeýle-de bolsa, bu ädim Türkiýäniň soňky ýyllarda pilotsyz howa ulaglary pudagynda gazanan global üstünliginiň Bangladeş tarapyndan ýakyndan yzarlanýandygyny görkezýär.

Beýleki tarapdan, Bangladeş Hytaý bilen harby hyzmatdaşlygyny täze derejä çykardy. Januaryanwar aýynda Howa güýçleri Hytaýyň döwlet goranyş senagaty kompaniýasy CETC International bilen Bogurada guruljak uçarman önümçilik we gurnama desgasy üçin resmi şertnama baglaşdy. Hytaý bilen bilelikde amala aşyrylan bu taslamanyň birinji tapgyrynda, orta beýiklikdäki çydamlylyk (MALE) synpynda dik uçmaga we gonmaga (VTOL) ukyply pilotsyz ulgamlaryň gurnama we önümçilik kuwwatyny üpjün etmek maksat edinilýär.

6.9 milliard dollarlyk harby döwrebaplaşdyryş meýilnamasy

Dakanyň Türkiye we Hytaý bilen bir wagtda amala aşyrýan bu taslamalary, taýýar harby enjamlary satyn almak we hemişelik içerki goranyş ekosistemasyny döretmek syýasatlaryndan ýüz öwürmek strategiýasynyň iň anyk mysallary bolup durýar. Bu maýa goýumlar, premýer-ministr Tarik Rahman tarapyndan iýul aýynda yglan edilen 860 milliard dollar ýa-da takmynan 6,9 milliard dollarlyk ägirt uly döwrebaplaşdyryş maksatnamasynyň esasy sütünlerinden biridir. Maksatnamanyň çäginde goranyş senagat zolaklaryny döretmek, uniwersitetler, hususy pudak we goşun arasynda gözleg we gözleg işlerini güýçlendirmek we tehnologiýa geçirişini çaltlaşdyrmak maksat edinilýär. Bangladeş diňe bir pilotsyz uçarlar däl; Şeýle hem, içerki çeşmeler bilen datçikleri, ösen elektron ulgamlaryny we elektro-optiki komponentleri öndürmegi meýilleşdirýär.

Diňe söweş meýdanynda däl: Pilotsyz ulgamlaryň köptaraply roly

Pekiniň administrasiýasy taryhda Bangladeşiň iň uly harby üpjünçisi bolup durýan bolsa-da, Ankara, esasanam söweş meýdanynda öz ähmiýetini subut eden tygşytly uçarman çözgütleri bilen Dakka üçin aýrylmaz täze nesil hyzmatdaşyna öwrülýär. Pes uçarmansyz ulgamlaryň Ukrainadaky, Mýanmardaky we Eastakyn Gündogardaky konfliktlerdäki söweş ykbalyny üýtgetmegi Bangladeşiň harby karar berýänleriniň bu ugurdan maýa goýmagyna sebäp bolan iň möhüm faktorlaryň biridir.

Öndürilmeli ulgamlaryň ulanylyş meýdany diňe harby amallar bilen çäklenmez. Ösen uçarmanlar serhet howpsuzlygyny üpjün etmekde, deňiz serhetlerine gözegçilik etmekde, tebigy betbagtçylyklara garşy göreşde we gözleg-halas ediş işlerinde işjeň rol oýnar diýlip garaşylýar. Şeýle-de bolsa, hünärmenler Bangladeşe bu taslamalaryň ahyrky peýdasynyň hyzmatdaş ýurtlar tarapyndan tehnologiýa geçirişiniň çuňlugyna baglydygyny nygtaýarlar. Kritiki tehnologiýalar we intellektual eýeçilik hukugy Bangladeşe geçirilmese, taslamanyň ýönekeý gurnama hatary bolup galmagy howpy bar. Içerki önümçilik içerki zerurlykdan ýokary bolsa, eksport bazarlaryna çykmak desgalaryň durnuklylygy üçin möhüm zerurlyga öwrüler.