Türkiyeň orta koridor liniýasy Hytaýyň azyk howpsuzlygy strategiýasynda tapawutlanýar

Hytaý global azyk söwdasyndaky agramyny ýokarlandyrmak we ykdysady howpsuzlygyny güýçlendirmek maksady bilen oba hojalygy önümçiliginden başlap, logistika ugurlaryna çenli giňişleýin strategiýany durmuşa geçirýär. Dünýä ilatynyň takmynan 17 göterimine eýe bolan, ýöne dünýädäki ekerançylyk ýerleriniň bary-ýogy 8 göterimine eýe bolan Pekin administrasiýasy esasy iýmitlerde öz-özüni üpjün etmegi we import çeşmelerini diwersifikasiýa etmegi maksat edinýär.

Hytaýyň soýa importynda üpjün edijileriň çalyşmagy

Hytaý, et sarp edilişiniň we maldarçylyk pudagynyň köpelmegi sebäpli 100 million tonnadan geçýän ýyllyk soýa zerurlygyny kanagatlandyrmak üçin üpjünçilik zynjyryny üýtgedip gurýar. ABŞ bilen söwda uruşlaryndan we gümrük paçlaryndan soň, Pekiniň administrasiýasy alternatiw üpjün edijileri gözledi we Braziliýany soýa importynyň esasy merkezine öwürdi.

Näme üçin Orta Koridor azyk önümlerinde möhüm?

Pekiniň administrasiýasy deňiz transportynda Malakka bogazy ýaly strategiki nokatlara garaşlylygyny azaltmak üçin ýol we demir ýol taslamalaryna ünsi jemleýär. Russiýa-Ukraina söweşinden soň Gara deňiz ýolundaky töwekgelçilikler Hytaýy Merkezi Aziýadan geçýän we Türkiýa çenli uzap gidýän Merkezi koridora alyp bardy. Gazagystan bilen oba hojalygynyň söwdasyny we Dostyk logistika merkeziniň üsti bilen berilýän baglanyşyklary ösdürmek bu ýoluň ähmiýetini ýokarlandyrýar.

Hytaý häzirki zaman tehnologiýalary bilen içerki önümçiligi goldaýar we çäkli oba hojalygynyň ýerleri we sarp ediş isleginiň ýokarlanmagy sebäpli azyk üpjünçiligini üpjün etmek üçin halkara söwda ýollaryny diwersifikasiýa edýär. Bu nukdaýnazardan Europeewropa, esasanam Merkezi Aziýa we Türkiýäniň üsti bilen birleşýän Merkezi koridor, demirgazyk liniýalara alternatiw logistika kanaly hasaplanýar.

Global üpjünçilik zynjyryndaky bu üýtgeşmeler guşak we ýol başlangyjyna laýyklykda öňe gidýär. Geljek döwürde Türkiýäni hem öz içine alýan bu logistika liniýasynyň Hytaýyň oba hojalyk önümleriniň iberilmegindäki paýyny näderejede artdyrjakdygy we sebitdäki ýurtlar bilen söwda mukdaryna nähili täsir etjekdigi belli bolar.

Netije

Hytaýyň azyk howpsuzlygy strategiýasy diňe bir oba hojalygy syýasaty däl, eýsem global logistika torlaryny öz isleglerine laýyklykda üýtgetmek synanyşygydyr. Aurduň bir üpjün edijä ýa-da bir deňiz ýoluna garaşly bolmazlyk islegi Merkezi koridor ýaly alternatiw ugurlaryň geosyýasy ähmiýetini ýokarlandyrýar.

Bu ýagdaý, Hytaýyň azyk üpjünçiliginde "diwersifikasiýa" gönükdirilen çemeleşmäni kabul edendigini we logistika infrastrukturasynyň maýa goýumlaryny azyk howpsuzlygy bilen gönüden-göni baglanyşdyrýandygyny görkezýär. Türkiýäniň bu etapdaky pozisiýasy logistika merkezi hökmünde potensialyny güýçlendirýän faktor hökmünde tapawutlanýar.

Mümkin täsirler

Hytaýyň azyk önümlerinde Merkezi koridoryň has işjeň ulanylmagy Türkiýedäki logistika merkezleriniň we demir ýol ulgamlarynyň kuwwatynyň artmagyny talap edip biler. Bu ösüş, Türkiýäniň üstaşyr söwda girdejilerine oňyn täsir edip, sebitdäki täjirçilik işjeňligini janlandyryp biler.

Mundan başga-da, Hytaýyň alternatiw ugurlary gözlemegi Russiýanyň üstünden geçýän demirgazyk liniýalara garaşlylygyň azalmagyna sebäp bolup biler. Bu, global azyk bahalarynyň we üpjünçilik wagtlarynyň bolup biläýjek üýtgemelerine garşy has durnukly söwda torunyň döredilmegine goşant goşup biler.