Hytaýly gözlegçiler Eskişehirdäki seýrek ýer elementi meýdançasyny derňediler

Hytaýly gözlegçiler Eskişehirdäki Kızylcaören ýatagynyň geologiki gurluşyny gözden geçirdiler we seýrek toprak elementleriniň emele gelmegi bilen baglanyşykly täze tapyndylar aldylar. 24-nji oktýabrda “South China Morning Post” gazetiniň habaryna görä, professor Yangaň Sýaoýongyň ýolbaşçylygyndaky topar sebitdäki karbonatit bilen baglanyşykly gaýalarda seýrek toprak elementleriniň toplanmak prosesini kartalaşdyrdy.

Eskişehirdäki ätiýaçlyklaryň global ähmiýeti näme?

Energetika we Tebigy baýlyklar ministrliginiň maglumatlaryna görä, Eskişehiriň Beýlikowa bilen Siwrihisar etraplarynyň arasynda takmynan 694 million tonna seýrek toprak elementi bar. Türk resmileri bu potensialy Hytaýda 800 million tonnalyk “Baýan Obo” ýatagyndan soň dünýädäki ikinji uly ätiýaçlyk hökmünde kesgitleýärler. Gözlegçiler sebitdäki minerallaşmagyň uly göwrümli mineral ýataklary bilen deňeşdirilende çäklidigini mälim etseler-de, alnan maglumatlaryň geologiki proseslere düşünmegine möhüm goşant goşýandygy aýdylýar.

Tehnologiýa önümçiliginde möhüm minerallaryň roly näme?

Seýrek ýer elementleri; Jübi telefonlary, elektrik ulaglary, ýel turbinalary we ugrukdyryjy roketa tehnologiýalary ýaly häzirki zaman senagatynyň esasy girdejilerini emele getirýär. Esasanam ýokary öndürijilikli magnitleriň öndürilmeginde neodiý, praseodiý, disprozium we terbium ýaly elementler möhüm rol oýnaýar. Türkiýe bu çeşmeleri diňe bir çig mal hökmünde däl, eýsem gaýtadan işlenen we goşmaça önümler hökmünde ykdysadyýete girizmegi maksat edinýär.

Hytaýly alymlaryň Eskişehir Kızılcaören meýdançasynda geçirilen geologiki gözlegler sebitde seýrek toprak elementleriniň emele geliş mehanizmleri barada täze maglumatlary ýüze çykardy. Professor Yangaň Sýaoýong we onuň topary tarapyndan geçirilen gözleg, Türkiýäniň strategiki mineral potensialynyň halkara ylmy jemgyýetçiliginde ýakyndan yzarlanýandygyny görkezdi.

Türkiýe, Prezident Rejep Taýyp Erdogan tarapyndan yglan edilen seýrek toprak elementlerini dünýäde iň uly bäş öndürijiniň birine öwrülmek maksady bilen işini dowam etdirýär. Energetika we tebigy serişdeler ministrligi tarapyndan dolandyrylýan bu işde içerki baýlyklary gaýtadan işlemek we tehnologiki infrastrukturany ösdürmek üçin halkara hyzmatdaşlygyň mümkinçilikleri bahalandyrylmagyny dowam etdirýär.

Netije

Eskişehirdäki ätiýaçlyklaryň göwrümi we strategiki ähmiýeti Türkiýe global magdan we ýokary tehnologiýa üpjünçilik zynjyrynda möhüm rol oýnaýar. Hytaýly gözlegçileriň sebitdäki gyzyklanmasy, Türkiýäniň geologiki potensialynyň halkara derejesinde ylmy we ykdysady taýdan hasaba alnandygyny görkezýär.

Türkiýe bu çeşmeleri gaýtadan işlemek üçin tehnologiki kuwwata eýe bolmak, daşary ýurt garaşlylygyny azaldyp, goranyş senagaty we ýokary tehnologiýa önümçiligi ýaly ugurlarda bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyryp biler. Çeşmeleri ykdysady gymmata öwürmek, ýurduň senagat strategiýalary üçin aýgytly çäk hökmünde görülýär.

Mümkin täsirler

Türkiýe seýrek toprak elementlerini gaýtadan işlemek kuwwatynyň artmagy, global üpjünçilik zynjyrynda Hytaýyň agdyklyk edýän gurluşyny deňleşdirmäge kömek edip biler. Bu ýagdaý tehnologiýa kompaniýalarynyň, esasanam ABŞ-da we Europeewropada ýerleşýän kompaniýalaryň Türkiýe bilen hyzmatdaşlyga bolan gözlegleriniň artmagyna sebäp bolup biler.

Geljekde içerki gaýtadan işleýän desgalaryň döredilmegi bilen Türkiýe ýokary tehnologiýaly önümleriň eksportynyň artmagy bolup biler. Mundan başga-da, möhüm minerallaryň içerki önümçiligi çykdajylary azaltmagy we goranyş senagaty taslamalarynda tehnologiki garaşsyzlygy güýçlendirip biler.