Baýburtdaky taryhy gonamçylyk: Hajy Kutlunyň mirasy

Baýburtyň Çaýyrýolu obasy taryhyň sahypalaryna adyny ýazdyran möhüm medeni mirasyň öýidir. Akgoýunly döwletiniň gelip çykyşyny görkezýän bu obada döwleti esaslandyran Gara Ýülük Osman beginiň kakasy Hajy Kutlu begiň mazary ýerleşýär. Taryhy we medeni baýlygy bilen tapawutlanýan bu gonamçylyk ýerli ilatyň we taryh söýüjileriniň özüne çekiji merkezine öwrüldi.

Çaýyrýolunyň taryhy ähmiýeti

Çaýyrýolu obasy , öň Sünür diýlip atlandyrylýardy, Anadoluda Akgoýunlular tarapyndan ilkinji ýerleşdirilen ýerleriň biri hökmünde tanalýar. Bu ýer diňe bir gonamçylyk däl, eýsem bir wagtlar metjit we derwiş öýi bolan toplumyň bir bölegi bolupdyr. Bu desgalar dürli sebäplere görä wagtyň geçmegi bilen ýitip giden hem bolsa, geçmişiň yzlaryny häzirki güne çenli saklaýar.

Kutlu beýiň esaslary

Hajy Kutlu beý diňe bir döwlet işgäri däl, eýsem haýyr-sahawatçy hem bolupdyr. Ol bu desgalar üçin wekfestler döretmek arkaly öz adyny göterýän metjidiň we derwiş öýüniň saklanyp galmagyny üpjün etmegi maksat edinipdir. Taryhy resminamalar bu wekfestleriň çykdajylarynyň Baýburt we Erzinjan welaýatlaryndaky obalaryň goşantlary bilen örtülendigini görkezýär.

Taryhyň yzlary: Mazar daşlary

Baýburt uniwersitetiniň dosenti doktor Erdem Saka Çaýyrýolu obasyndaky gonamçylykda geçiren barlaglarynyň mazar daşlarynyň sebitiň taryhy barada möhüm maglumatlary berýändigini görkezýändigini aýdýar. Bu daşlar diňe bir jaýlanyş ýerleri hökmünde däl, eýsem sebitiň medeni ýadygärligini görkezýän resminamalar hökmünde hem hyzmat edýär.

Goç kelleli mazar daşlarynyň syry

Goňurstanlykda bir wagtlar tapylan goç kelleli mazar daşlary häzir ýok bolsa-da, olar sebitde gadymy türk medeniýetiniň yzlarynyň bardygyny görkezýär. Bu daşlaryň kimligi we taryhy gymmaty sebitiň gadymy medeniýetiniň bir bölegi bolandygy üçin üns çekijidir.

İspirdäki meňzeş gurluşlar

Doktor Saka mysal hökmünde Erzurumyň İspir etrabynyň Paşeke obasyndaky şuňa meňzeş gonamçylyklary getirýär we bu desgalaryň türk medeni taryhy üçin ähmiýetini nygtaýar. Şeýle binalar sebitiň sungat we medeniýet baradaky düşünjäni görkezýän iň möhüm elementleriň biri hasaplanýar.

Medeni mirasyň goralyp saklanmagy

Saka mazar daşlaryny goramagyň zerurlygyna ünsi çekip, olaryň käbiriniň döwülendiginiň gynandyryjydygyny aýdýar. Bu elementleriň bilkastlaýyn zaýalanandygy ýa-da ýokdugy belli däl bolsa-da, medeni mirasy geljekki nesillere geçirmegiň möhümdigini nygtaýar.

Geljek üçin teklipler

Saka şeýle taryhy ýerleri gorap saklamak we wagyz etmek üçin dürli teklipleri hödürleýär. Ol ýerli ilatyň we syýahatçylaryň arasynda taryhy habarlylygy ýokarlandyrmak üçin mazar daşlarynyň we kümmetleriň goralmalydygyny aýdýar.

Baýburtyň taryhy hazynasy

Çaýyrýolu obasynyň gonamçylygy Baýburtyň gadymy taryhyny şöhlelendirýän seýrek hazynadyr. Bu sebit sebitiň taryhy kimligini, çeperçilik we medeni baýlygyny şöhlelendirip, geljekki nesillere geçirilmeli möhüm miras hökmünde tapawutlanýar.