Baýburtyň Çaýryolu obasy: Celali gozgalaňlarynyň strategiki merkezi
Celali gozgalaňlary wagtynda Baýburtyň Çaýryolu obasy Osman goşunynyň strategiki merkezi bolupdy. Gozgalaňlar Anadolynyň jemgyýetçilik gurluşyny düýpgöter üýtgetdi.
Osman imperiýasynyň taryhynda yz galdyran Celali gozgalaňlary Anadolynyň köp sebitinde çuňňur yz galdyrdy. Bu wakalaryň möhüm merkezlerinden biri bolan Baýburtyň Çaýryolu obasy Osman goşunynyň strategiki merkezleriniň biri hökmünde taryha girdi. Gozgalaňlar diňe bir harby derejede däl, eýsem jemgyýetçilik we demografiki gurluşda-da düýpgöter üýtgeşmelere sebäp boldy. Bu döwürde Osman imperiýasynyň dürli sebitlerinde ýerleşiş tertibi we jemgyýetçilik gurluşy çynlakaý täsir etdi. Gozgalaňlar esasanam Anadolyda uly göç tolkunlaryna sebäp boldy we köp obalar boşadyldy. Baýburt uniwersitetiniň gumanitar we jemgyýetçilik ylymlary fakulteti Taryh bölüminiň mugallymy Dr. Erdem Saka bu gozgalaňlaryň Anadolydaky ilatly punktuň üýtgemegi barada möhüm maglumatlary açýar.
Anadolynyň jemgyýetçilik gurluşynyň üýtgemegi
Celali gozgalaňlarynyň täsiri bilen Anadolydaky köp ilatly ýer taşlandy. Bu döwürde köp obalaryň ýaşaýjylary howpsuzlyk aladalary sebäpli has goralýan ýerlere göçdüler. Doktor, Saka, Erzurum we Baýburt liniýalarynyň ugrundaky köp obada adamlaryň has berk daglyk ýerlerde mesgen tutandygyny aýtdy. Bu ýagdaý sebitde demografiki üýtgeşmelere we jemgyýetçilik gurluşynyň üýtgemegine sebäp boldy. Awstriýa frontundan çagyrylan we 1606-njy ýylda Eýran kampaniýasynyň serdary wezipesine bellenen Myrat Paşa, gozgalaňlary basyp ýatyrmak üçin Anadolyda giňişleýin harby operasiýa geçirdi. Canboladoğlu, Kalenderoğlu we Tawil Ahmed ýaly gozgalaňçy liderlere garşy üstünlikli ädim ätdi. Bu döwürde Kuýuku Murad Paşanyň syrkawlandygy we goşun serkerdeligini we dolandyryşyny Hüseýin Paşa tabşyrandygy mälimdir. Hüseýin Paşa bu gozgalaň liderleriniň yzyna düşdi we olary spiriň töwereginde tutdy we köpüsini zyýansyzlandyrdy. Taryhy obanyň ady 'serhet' sözünden gelip çykypdyr we Osmanly we Akkoýunlunyň taryhy taýdan möhüm merkezdir. Çaýryolu Osman soltanlary avawuz Soltan Selim we IV tarapyndan guruldy. Myrat II ýaly möhüm atlaryň öz goşunlary bilen galan ýerlerinden biri.
Osman merkezinde näme boldy
Hüseýin Paşa İspiriň töwereginde tutan 3500 sany Selali garakçysynyň 3 müňüsini öldürdi we 500-sini Osman merkezine getirdi. Saka bu wakanyň döwrüň çeşmelerinde jikme-jik beýan edilendigini aýtdy. Kuýuçu Myrat Paşanyň bu ýerde galyp ýörkä, garakçylaryň kellesinden bir diň gurlup, galanlary jezalandyrylyp guýulara jaýlanýar diýilýär.
Çaýryolu obasynyň taryhy mirasy
Çaýryololu obasy diňe bir Celali gozgalaňlary döwründe däl, eýsem Akelk gozgalaňlarynda-da möhüm merkez bolmak aýratynlygyny saklaýar. Obada Akkoýunlunyň düýbüni tutujy Kara üülük Osman Beýiň kakasy Hajy Kutlunyň gubury bar. Bu, obanyň taryhy gymmatyny ýokarlandyrýan faktorlaryň biri hökmünde ünsi özüne çekýär.
Teswirler (0)
Teswir ýaz
Entek teswir ýazylmandyr. Ilkinji teswiri siz ýazyň!