BMG-den gorkuzýan 2030 hasabaty: Durnukly ösüş üçin ýyllyk 4 trillion dollar maliýeleşdirme boşlugy bar
Birleşen Milletler Guramasynyň hasabatyna görä, 2030-njy ýyldaky Durnukly Ösüş Maksatlaryna ýetmek üçin ýyllyk 4 trillion dollarlyk maliýe boşlugy ýapylmalydyr.
Birleşen Milletler Guramasy (BMG) adamzadyň we planetanyň geljegini emele getirjek 2030 Durnukly Ösüş Maksatlaryna (SDG) ýetmek üçin dünýä derejesinde duýduryş jaňlarynyň ýaňlanýandygyny habar berdi. Gurama tarapyndan neşir edilen iň soňky baha beriş hasabatynda, maksatlara wagtynda ýetmek üçin dünýäde takmynan 4 trillion dollar töweregi uly maliýe boşlugynyň gyssagly ýapylmalydygy ýüze çykaryldy. Global krizisler, ykdysady üýtgemeler we ýeterlik däl maýa goýumlar gazanylan bölekleýin üstünliklere kölege salýar.
Resmi kömek we maksatlaryň ýagdaýyndaky taryhy pese gaçma
Hasabatda arassa suw, elektrik togy we esasy saglyk hyzmatlaryndan peýdalanmak ýaly möhüm ugurlarda milliardlarça adamyň ýaşaýyş derejesinde gowulaşmalaryň gazanylandygy tassyklanylsa-da, umumy suratyň aladalanýandygy nygtalýar. Hususan-da, işleri gutaran ABŞ-nyň daşary ýurt kömek gullugy IDUSAID-i goşmak bilen resmi ösüş kömeginiň 2025-nji ýylda 23,1 göterim azalandygy, soňky ýyllarda iň pes pese gaçandygyny we takmynan 2015 derejesine gaýdyp gelendigi mälim edildi.
Jemi 139 durnukly ösüş maksatlarynyň diňe 36 göterimi meýilleşdirilen ýa-da orta ösüşe ýetdi. Galan maksatlaryň 49 göteriminde öňegidişlik gaty haýal bolsa-da, 15 göterimi 2015-nji ýyldaky başlangyç nokadyndanam yza galdy.
Global açlyk, garyplyk we sosial deňsizlik tutuşlygy
BMG hasabatynyň iň täsir galdyryjy bölümlerinden biri garyplyk we azyk howpsuzlygy maglumatlary. Dünýä ilatynyň takmynan 10 göterimi günde 3 dollardan az ýaşamak üçin göreşýär. Bu nyrh 2015-nji ýyldan bäri diňe 3 bal ýokarlandy; Häzirki syýasat dowam etse, aşa garyplyk derejesiniň 2030-njy ýylda bary-ýogy 9 göterime çenli azaljakdygy çak edilýär.
Bütin dünýäde takmynan 2,3 milliard adam (dünýä ilatynyň 28 göterimi) orta ýa-da agyr azyk howpsuzlygy bilen ýüzbe-ýüz bolýar, 673 million adam bolsa dowamly açlyk bilen göreşýär. Iki görkezijiniň hem 2015-nji ýyldakydan ýokarydygy bellärliklidir. Sebit seljermesine görä; Awstraliýanyň we Täze Zelandiýanyň daşyndaky Saharanyň günortasyndaky Afrika, Eastakyn Gündogar, Demirgazyk Afrika we Okeaniýa sebitlerini hasaba almasaň, dünýäniň beýleki ýerleriniň köpüsiniň 2030-njy ýyla çenli aşa garyplygy ýok etmegine garaşylýar.
Jemgyýetdäki ýene bir krizis bilimde başdan geçirilýär; 2020-2024-nji ýyllar aralygynda çaga zähmeti 20 milliondan gowrak azalsa-da, 273 million çaga we ýaş henizem bilim almak hukugyndan mahrum. Mundan başga-da, ýaş ilatyň işsiz bolmak ähtimallygy ululardan takmynan dört esse ýokarydyr.
Karz paýnamasyny, bosgun krizisini we howanyň howpuny ýazga alyň
Hasabatda global migrasiýa hereketlerine we maliýe gowşaklygyna giň ýer berildi. 2025-nji ýylyň ortalaryna 100 müň adama bosgunlaryň sany 2015-nji ýyldakydan 440-a ýetdi. Orta we orta girdejili ýurtlaryň umumy daşarky karzy 2024-nji ýylda 8,9 trillion dollar bolar.
Maliýe kynçylyklaryndan başga-da, howa görkezijileri adamzada howp salýar. 2025-nji ýylda dünýädäki temperatura ortaça senagatdan öňki döwürden 1,43 dereje ýokarlanjak bolsa, atmosferadaky kömürturşy gazynyň konsentrasiýasy soňky 2 million ýylda iň ýokary derejesine ýetdi. BMG-nyň Baş sekretary Antonio Guterres hasabat bilen baglanyşykly eden çykyşynda dünýä liderlerini gyssagly çäre görmäge çagyrdy we ösüş kömeginiň düýpgöter azalmagynyň, karz ýüküniň agyrlaşmagyna, geosyýasy çaknyşyklara we howa krizisine maksatlara ýeňip bolmajak päsgelçilikleriň bardygyny aýtdy.
Teswirler (0)
Teswir ýaz
Entek teswir ýazylmandyr. Ilkinji teswiri siz ýazyň!