Brent nebitiniň bahasynyň üýtgemegi: 100 dollar çäginden aşak düşdi

Dünýä energiýa bazarlarynda işjeň günler bar bolsa, düýn 102 dollar derejesine çykan Brent nebitiniň öňe barrel bahasy, günüň 100,69 dollar bilen ýapylandan soň peselmegi bilen başlady. Şu gün 09.35-e çenli, ýapylýan bahasy bilen deňeşdirilende takmynan 1 göterim gymmatyny ýitiren “Brent” nebitiniň bahasy 99,63 dollar boldy. Şol bir wagtyň özünde Günbatar Tehas Aralyk (WTI) çig nebitiniň bir barreli 91.02 dollara satyldy. Bahalaryň bu peselmegi, ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky dartgynlylyga we ABŞ-nyň Merkezi Bankynyň (Federal ätiýaçlyk bankynyň) göterim derejesiniň ýokarlanjakdygy baradaky çaklamalara garamazdan, fiziki üpjünçiligiň ýitgisiniň garaşylýandan has çäkli bolmagy bilen baglanyşyklydyr.

Geosyýasy dartgynlylyga garamazdan alternatiw ugurlar üpjünçiligi ýeňilleşdirýär

Hormuz bogazynda nebit iberilmegini bozup biljekdigi baradaky aladalar sebäpli güýçlenen ABŞ-Eýran dartgynlygy, Saud Arabystanynyň Yemenemendäki Eýran tarapyndan goldanýan Hutiler tarapyndan deňiz gabawyndan soň Bab al-Mandeb bogazynda howpsuzlyk töwekgelçiligini ýokarlandyrdy. Bu ýagdaý Brent nebitiniň düýn maý aýyndan bäri iň ýokary derejesine ýetmegine sebäp boldy. Şeýle-de bolsa, dünýä energiýa üpjünçiligi üçin möhüm ähmiýete eýe bolan bu sebitlerde çaknyşyk töwekgelçiligi Gyzyl deňze ýaýrasa-da, bahalaryň ýokarlanmagyny çäklendirip, fiziki üpjünçilik güýçli galdy.

Halkara Energetika Guramasynyň (IEA) prezidenti Fatih Birol, nebit bazarlaryna soňky baha bereninde, çig nebit bazarlarynyň käbir durnuklaşdyryjy faktorlardan goldaw tapandygyny aýtdy. Aýlag öndürijileriniň, esasanam Saud Arabystanynyň we Birleşen Arap Emirlikleriniň, Hormuz bogazynyň daşyndaky alternatiw ugurlar arkaly nebitiň dünýä bazarlaryna eltilmegini dowam etdirýändigine ünsi çeken Birol, bogazdan iberişiň dowam edýändigini aýtdy. Mundan başga-da, ABŞ, Braziliýa, Wenesuela we Gazagystan ýaly öndürijileriň eksportynyň köpelmegi Aýlagda bolup biljek üpjünçilik ýitgileriniň öwezini dolýar. Isleg tarapynda, Hytaýyň uruşdan öňki döwür bilen deňeşdirilende çig nebit importynyň takmynan 50 göterim azalmagy bazarlaryň deňagramlylygynda möhüm rol oýnaýar.

IEA gyssagly ätiýaçlyklar we Hytaýyň azalýan islegi deňagramlylygy üýtgedýär

IEA-nyň beren beýanynda agza ýurtlaryň gyssagly nebit ätiýaçlyklarynyň çykarylmagy bazara ep-esli wagt berdi. 11-nji martda yglan edilen bilelikdäki hereket meýilnamasynyň çäginde dünýä bazaryna çykarylmagy meýilleşdirilýän 400 million barrel nebitiň takmynan 290 million barreli bazara çykaryldy, galan mukdaryň kem-kemden sistema geçirilmegine garaşylýar. Agentlik agza ýurtlaryň henizem güýçli gözegçilik ätiýaçlyklarynyň bardygyny, şol sanda jemgyýetçilik gözegçiliginde 1 milliard barrelden gowrak aksiýanyň bardygyny ýatlatdy.

IEA-nyň soňky nebit bazary hasabatyna görä, Hormuz bogazynda akymyň täzeden başlamagy we Aýlag önümçiliginiň bölekleýin dikeldilmegi sebäpli dünýädäki nebit üpjünçiligi iýun aýynda geçen aý bilen deňeşdirilende günde takmynan 4 million 100 müň barrele çenli ýokarlanyp, 98 million 760 müň barrele ýetdi. Bu dikelişe garamazdan, önümçilik derejesi ABŞ / Ysraýyl-Eýran söweşinden öňki döwürden günde takmynan 9 million 400 müň barrele galmagyny dowam etdirýär. Beýleki tarapdan, ABŞ-da täjirçilik çig nebit gorlarynyň köpelmegi, garaşylýanlaryň tersine, bahalara-da peseldi. ABŞ-nyň Energetika Maglumat Dolandyryşy (EIA) geçen hepde ýurtdaky täjirçilik çig nebit gorlarynyň 2 million barrele çenli azalmagyna garaşylýandygyna garamazdan, takmynan 2 million barrele çenli 411 million 700 müň barrele çenli ýokarlanandygyny habar berdi. Mundan başga-da, Eýranyň metbugatynda bir eýranly tankeriň ABŞ-nyň gabawyndan geçip, Oman deňzine baryp ýetendigi baradaky habar, nebit eksportynyň üznüksiz dowam edip biljekdigi baradaky umydy güýçlendirip, bahanyň basyşyny ýokarlandyrdy.

Fed-iň Hawkish syýasatlary we ABŞ-nyň aksiýa maglumatlarynyň basyş bahalary

Düýn nebitiň bahasynyň ýokarlanmagy global inflýasiýa we ykdysady ösüş garaşyşlaryna ýaramaz täsir etdi, şeýle hem merkezi banklaryň geljekde alyp barjak geň ädimleri barada alada döretdi. Federal ätiýaçlyk ulgamynyň şu ýylyň ahyryna çenli göterim mukdaryny iki esse ýokarlandyryp biljekdigi, pul bazarlarynda gaty gymmat. Bank sentýabr ýa-da oktýabr aýlarynda geçirilen ýygnaklaryň birinde göterim mukdaryny ýokarlandyrandan soň, dekabr aýynda goşmaça ädim ätjekdigi baradaky çaklamalar 78 göterime çenli ýokarlandy. ABŞ-da ýokary göterim derejeleriniň ykdysady işjeňligi haýallatmagyna we dünýädäki nebit islegini azaltmagyna garaşylýar.

Hünärmenler tehniki taýdan Brent nebitindäki $ 101.17 derejesiniň garşylyk hökmünde, 99.34 dollar derejesiniň möhüm goldaw sebiti hökmünde yzarlanyp biljekdigini aýdýarlar.