“Brent Oil” 100 dollardan ýokary tutýar: Hormuz krizisi bogaz global üpjünçilige howp salýar

Dünýä energiýa bazarlarynda işjeňlik dowam edýär. ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky barha artýan harby we syýasy dartgynlygyň dünýädäki nebit üpjünçiligini bozup biljekdigi baradaky aladalar sebäpli Brent nebitiniň bahasy bir barrele 100 dollardan ýokary. Noýabr aýynda getirilen barrel bahasy, öňki söwda güni 101,87 dollara çykan Brent nebitiniň güni 101,21 dollar bilen tamamlandy. Şu gün 09.30-a çenli, ýapylýan baha bilen deňeşdirilende 0,9 göterim çäklendirilen amortizasiýa başdan geçirildi we 100,30 dollar derejesine düşdi. Şol bir wagtyň özünde, Günbatar Tehas Aralyk (WTI) çig nebitiň oktýabr aýyndaky barrel bahasy alyjylary 95,45 dollar tapdy.

Gämi gatnawy Hormuz bogazynda pese gaçdy

Nebit tankerleri gönüden-göni nyşana alynýan Eastakyn Gündogarda barha möwjeýän konfliktler, iki aýa golaý arakesmeden soň Brent nebitiniň barrel bahasyny 100 dollardan ýokary galdyrdy. Eýranyň 12-nji awgustda Hormuz bogazyny ýapmak karary, ABŞ-nyň hüjümlerine salgylanyp, sebitdäki deňiz gatnawyny düýbünden togtatdy. Anadolu gullugynyň (AA) habarçylarynyň Eýranyň Hormozgan welaýatynyň Bandar Abbas şäheriniň kenaryndan alan suratlary köp söwda gämileriniň, esasanam äpet konteýner gämileriniň we nebit tankerleriniň deňizdäki labyrda garaşmagyny dowam etdirendigini mälim etdi. Çaknyşyk döwründen öň dünýä nebit söwdasy üçin möhüm ähmiýete eýe bolan Hormuz bogazyndan her gün ortaça 20 million barrel çig nebit we nebit önümleri daşalýardy. Analitikler Pars aýlagyndan iberilýän bökdençlikleriň özara ar alyş sebäpli birneme dowam edip biljekdigini çaklaýarlar.

Eýranyň Hormuz bogazy baradaky beýany: "Urşuň kesgitleýji deňlemesi"

Sebitdäki harby işjeňlik dowam edýärkä, Eýran frontundan ajaýyp sözler gelýär. Eýranyň metbugatynda berlen habara görä, Ynkylap goragçylarynyň goşunynyň metbugat sekretary brigada generaly Huseýin Muhibbi şeýle baha berdi: "Hormuz bogazy diňe bir deňiz geçelgesi däl, eýsem dünýä tertibini we uruş ösüşini kesgitleýän deňlemeleriň birine öwrüldi." Muhibbi şeýle hem Tähran administrasiýasynyň deňiz gatnawyny we sebitini dolandyrýandygyny aýtdy. Hormuz bogazy bilen çäklenipdi, indi bu çäk hasam giňeldi "-diýdi. Bu ýagdaý sebitdäki howpsuzlyk töwekgelçiliginiň has giň geografiýa ýaýramagy baradaky aladany artdyrýar.

Trump saýlawdan soň urşuň gutarjakdygyny öňe sürýär

Beýleki tarapdan, ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump, Eýran bilen işjeň gepleşik geçirmeýändiklerini aç-açan aýtdy. Trump, Eýran bilen bolan dartgynlygyň we bolup biläýjek urşuň ABŞ-da 3-nji noýabrda geçiriljek Kongresiň orta möhletli saýlawlaryndan soň derrew gutarjakdygyny öňe sürdi. Trump bu mesele bilen baglanyşykly beren beýanatynda "Meniň pikirimçe uruş saýlawdan soň gutarar, sebäbi indi alyp bilmeýärler." Eýranyň ABŞ-nyň Kongresiniň orta möhletli saýlawlaryna goşulyşjakdygyny we netijelere täsir etjekdigini öňe süren Trump. ABŞ-nyň prezidenti, şeýle hem, ABŞ-nyň deňiz flotunyň Hormuz bogazynda doly gözegçilik we gözegçilik mehanizminiň bardygyny öňe sürdi we köp sanly nebit tankeriniň sebitden her gün howpsuz geçýändigini aýtdy.

Tehniki derejeler we aşakdaky EIA aksiýa maglumatlary

Nebit bazarlaryna ähli gözler, şu gün ABŞ-nyň Energetika Maglumat Dolandyryşy (EIA) tarapyndan yglan ediljek hepdelik täjirçilik çig nebit maglumatlaryna gönükdirilýär. Bu maglumatlaryň bahalaryň gysga möhletli ugrunda aýgytly bolmagyna garaşylýar. Tehniki derňew hünärmenleri, 100.53 dollar derejesiniň Brent nebitiniň ýokary göterilişinde möhüm garşylyk nokadydygyny we mümkin yza çekilmelerde goldaw hökmünde 99,69 dollar derejesini yzarlap boljakdygyny mälim etdiler.