BYD-iň Türkiýe maýa goýumlaryndaky näbellilik ykdysady dinamikany sarsdyrýar

Hytaýyň awtoulag ägirdi BYD-iň Türkiýede durmuşa geçirmegi meýilleşdirýän takmynan 1 milliard dollarlyk maýa goýum taslamasy näbellilikler sebäpli togtadyldy. Bu ösüş awtoulag pudagynda we ykdysadyýetde giň täsir galdyrýar we strategiki taýdan möhüm nokat hasaplanýar. Soňky ýyllarda Türkiýäniň awtoulag pudagynda iň uly halkara taslamalarynyň biri bolan bu maýa goýum garaşylmadyk arakesme bilen ýüzbe-ýüz bolýar. Özpeynirci, Türkiýedäki bu göwrümli täze önümçilik desgasynyň soňky gezek 1990-njy ýyllarda “Toyota” we “Honda” tarapyndan gurlandygyny ýatladyp, BYD-iň meýilleşdirýän maýa goýumlarynyň diňe bir zawod gurmak däl-de, eýsem täze önümçilik döwrüni başlatmak manysyny berýär.

1 milliard dollarlyk maýa goýum meýilnamasy we maýa goýumlary birinji etapda 150 müň awtoulag öndürmek kuwwatyna ýetmek. Türkiye, bu maýa goýumynyň öwezine beriljek gümrük we salgyt artykmaçlyklary sebäpli sebit eksport bazasyna öwrülmegi maksat edinýär. Şeýle-de bolsa, köp gatly rugsat mehanizmleri sebäpli bu proses garaşylýandan has çylşyrymly we haýallady.

Strategiki karar we goşmaçalar ykdysady faktorlara, geosyýasy we strategiki sebäplere görä, ony satyn almakda täsirli boldy. Hytaýda jemlenen karar amallary, Unionewropa Bileleşiginiň içerki önümçilik syýasaty we Türkiye kadalaşdyryjy gurluşy bu ýagdaýy emele getirdi.

Özpeynirci, BYD's, Türkiýedäki maýa goýum borçnamalaryny ýerine ýetirmese, ýüze çykyp biljek maliýe netijelerini görkezýär. Berilýän salgyt artykmaçlyklaryny yzyna almak mümkin. Awtoulag satuwynda göz öňünde tutulan ýörite sarp ediş salgytlary we goşulan baha üçin salgydyň boşadylmagy kepillik mehanizmini emele getirýär we borçnamalar ýerine ýetirilmedik halatynda döwlet bu salgyt girdejilerini gaýtadan ýygnap biler.

Salgyt hünärmeni Aks Pikirler

mailsmail Vefa Ak ösüşi Türkiýanyň maýa goýum ýagdaýy üçin negatiw signal hasaplaýar. BYD bilen baglaşylan şertnamanyň Türkiye maýa goýumlaryny özüne çekmek strategiýasynyň möhüm mysalydygyny aýdan Ak, bu işiň togtadylmagy bu tagallalar bilen gapma-garşylykly keşbi döredýändigini aýtdy. Ak, modeliň esasynyň “ýeňiş gazanmak” çemeleşmesidigini we döwletiň gysga möhletli salgyt girdejilerinden ýüz öwürýändigini, ýöne uzak möhletleýin önümçilik we eksport girdejilerini maksat edinýändigini nygtaýar. Ykdysadyýet Vefa Akyň pikiriçe, maýa goýumlary diňe bir maliýe göwrümi bilen çäklenmedi; Taslama, 150 müň awtoulag öndürmek kuwwaty, takmynan 5 müň adamyň işlemegi, Ylmy barlag merkezi we tehnologiýa geçirmek we eksport mümkinçiligi sebäpli möhüm ykdysady ekosistemany döretmek mümkinçiligine eýe boldy. Şeýle hem Ak, awtoulag üçin 7 müňden 11 müň dollar aralygynda salgyt artykmaçlygynyň hasaplamalarynyň gün tertibinde durýandygyny, ýöne arassa täsirini takyk ölçemegiň kyndygyny aýtdy. Maýa goýumlaryny yza süýşürmek salgyt girdejileri we ykdysady çaklamak nukdaýnazaryndan näbellilik döredýär.

Netije: Strategiki Maýa goýumlary? Türkiye awtoulag pudagyna global maýa goýumlaryny çekmek ukyby taýdan möhüm çäk hasaplanýar. Hünärmenleriň pikiriçe, bu proses doly ýapyk däl; Şeýle-de bolsa, maýa goýumyň wagty, Europeanewropa strategiýalary we global bäsdeşlik şertleri Türkiýäniň bu taslamadaky roluny üýtgedip biler.