Çagalarda neşekeşlik: başlanýan ýaş we töwekgelçilik faktorlary

Ewrin Güvendik - Türkiýäniň Beýik Milli Assambleýasynyň Jenaýat jogapkärçiligine çekilen çagalar boýunça gözleg topary tarapyndan taýýarlanan hasabatda çagalaryň jenaýata bolan meýillerinde täsirli bolan neşekeşlige degişli möhüm netijeler görkezildi. Hasabata görä, endik adatça ýetginjeklik döwri bolan 13-17 ýaş aralygynda başlaýar we bu töwekgelçilikli maddalardan has howply neşe serişdelerine geçýär.

Neşekeşligiň başlangyç nokady

Komissiýanyň Sakarya şäherinde geçiren söhbetdeşlikleri we ene-atalar bilen geçirilen toparlaýyn gözlegler çagalaryň neşe serişdeleriniň ulanylyşynyň adatça çilimden başlanýandygyny ýüze çykardy. Bu proses mariuana bilen dowam edýärkä, soň bolsa sintetiki kannabinoidler (meselem, bonzai), metamfetamin we beýleki sintetiki dermanlar soňky tapgyrda güýje girýär.

Bu, töwekgelçilikli hereketleriň ir ýüze çykarylmagynyň endik etmeginiň öňüni almakda möhümdigini görkezýär. Deňdeşleriň basyşy, mekdepdäki üstünlikleriň peselmegi we mekdebiň ygrarlylygynyň peselmegi çagalaryň madda ulanmaga meýilli täsir edýän faktorlaryň biridir.

Maşgala gurluşynyň roly

Maşgala gurluşyna baha bermek ene-atalaryň garaýyşlarynyň çagalaryň madda ulanmak howpuny ýokarlandyryp biljekdigini görkezýär. Ene-atanyň aşa awtoritar ýa-da biperwaý çemeleşmeleriniň töwekgelçiligi ýokarlandyrýandygy aýdylsa-da, bölünen maşgala gurluşynyň diňe kesgitleýji faktor däldigi, ýöne goldaw mehanizmleri ýeterlik bolmasa täsirli bolup biljekdigi nygtalýar.

Hasabata görä, maddalary ulanýan çagalaryň maşgalalary güýçli alada we sosial stigma bilen ýüzbe-ýüz bolýar. Gündelik durmuşda 'islendik pursatda erbet habar almak' gorkusy dowamly stres we psihologiki eşik döredýär. Bu ýagdaý maşgalanyň ähli agzalaryna, esasanam doganlaryna täsir edýär we psihologiki goldawyň zerurlygyny artdyrýar. Bu wakalar köplenç mekdepde, köçede ýa-da kafelerde bolup geçýär we pida bolanlar we günäkärler çagalar. data-src = "https://devlet-tc.hel1. data-inline-image = "true">

Iň soňky waka: Ankaradaky deň-duşlaryň öldürilmegi

Ankarada bolup geçen iň soňky wakada, 17 ýaşly Taha Erdem E., Etimesgut Şeýh Şamil etrabynda öňki gyz dostuny başga bir adam bilen gördi we dawa-jenjel sebäpli, 16 ýaşly bir okuwçyny öldürdi. Öldürilenden soň Taha Erdem E. we kakasy Burak E. tussag edildi.

Kaýra Atamanyň jaýlanyş çäresi Karşýaka gonamçylygynda geçirildi. Dört çagasynyň birini ýitiren kakasy Hanifi Ataman bu waka bilen baglanyşykly adalat talap etdi we jenaýatçylaryň özüne berilýän jezany almagyny isledi. Bu wakadan soň iki adam tussag edildi. Erdem Demiriň ejesi türmede bolany we kakasy bilen duşuşmaýandygy sebäpli Sewgi Evi-de birnäçe wagt galandygy öwrenildi. Öldürilmeginiň sebäbi, ol 'dogan' diýmedi.

Netije we baha bermek

Çagalaryň arasynda neşe serişdeleriniň ulanylmagy we zorluk ýagdaýlary sosial we psihologiki nukdaýnazardan jemgyýet üçin uly howp döredýär. Bu ýagdaý irki gatyşmagyň we maşgala goldaw mehanizmleriniň ähmiýetini ýene bir gezek açýar. Geljekde şuňa meňzeş wakalaryň öňüni almak üçin ene-atalar, mugallymlar we degişli edaralar çagalaryň howpsuz gurşawda ulalmagyny üpjün etmek üçin bilelikde işlemeli.