COP31 Howa sammiti Antalýada başlaýar

Birleşen Milletler Guramasynyň Howanyň üýtgemegi baradaky Çarçuwaly konwensiýasynyň Taraplaryň 31-nji konferensiýasy (COP31) şu gün Türkiýe tarapyndan gurnalan Antalýada başlaýar. "Dialog, ylalaşyk we hereket" mowzugy bilen gurnalan sammitde 196 ýurduň ýolbaşçylary we ministrleri klimat krizisine garşy çözgüt tekliplerini we syýasatlaryny ara alyp maslahatlaşarlar. Howanyň maliýeleşdirilmeginden tä arassa energiýa öwrülişigine, nol galyndylardan azyk howpsuzlygyna çenli dürli meseleler boýunça geçiriljek gepleşikler global klimat hereketlerini emele getirmegi maksat edinýär.

COP31 sammiti haýsy ugurlarda geçiriler?

Türkiýe, COP31 guramasy üçin umumy meýdany 1 million 100 müň inedördül metr taýýarlady. 527 müň inedördül metrlik Mawy zona, BMG-nyň ygtyýarynda resmi gepleşikleriň geçiriljek we diňe akkreditlenen gatnaşyjylar üçin açyk boljak diplomatik merkez bolup hyzmat eder. 582 müň inedördül metrlik ýaşyl zona köpçülige açykdyr; Hususy sektoryň, döwlete degişli däl guramalaryň we ýaşlaryň wekilleriniň howa çözgütlerini görkezjek we 1,5 million adamyň gelmegine garaşylýan platforma hökmünde döredildi.

Liderler sammitinde haýsy meseleler ara alnyp maslahatlaşylar?

11-12-nji noýabrda Prezident Rejep Taýyp Erdoganyň ýer eýeçiliginde geçiriljek Liderler sammitine 102 ýurt ýolbaşçysynyň we 300-den gowrak ministriň gatnaşmagyna garaşylýar. Sammit "Durnukly, çydamly we adalatly geljege tarap" mowzugy bilen geçiriler; Arassa energiýa öwrülişigi, ýaşyl senagat mümkinçilikleri, galyndylaryň nol tejribesi, maliýe elýeterliligi we şäher durnuklylygy ýaly möhüm temalar ara alnyp maslahatlaşylar. Mundan başga-da, Emine Erdoganyň howandarlygynda amala aşyrylýan “Zol galyndylary” taslamasy ýörite programmalar we muzeýler arkaly dünýä sergisine getiriler.

Antalýada geçirilen COP31 9-njy noýabrda başlar we 20-nji noýabrda dowam eder. Maslahatyň dowamynda her gün başga bir mowzuga ünsi jemläp, howanyň üýtgemegine garşy göreşde anyk ädimler ätmek maksat edinilýär. Bu sammiti "durmuşa geçiriş COP" diýip kesgitlemek bilen, Türkiýe öňki kararlary ýerine ýetirmekde halkara hyzmatdaşlygyny güýçlendirmegi maksat edinýär.

BMG-nyň Howanyň üýtgemegi baradaky Çarçuwaly konwensiýasynyň (UNFCCC) çäginde her ýyl geçirilýän bu sammitler, global klimat syýasatlarynyň kesgitlenýän iň ýokary derejeli platformasydyr. Gatnaşýan ýurtlar Pari Paris şertnamasynyň maksatlaryna laýyklykda milli goşant goşma beýannamalaryny we howanyň hereket meýilnamalaryny ara alyp maslahatlaşýarlar we täzeleýärler.

Netije

COP31-iň "Durmuşa geçiriş COP" diýlip atlandyrylmagy, global klimat göreşinde ritorika däl-de, anyk çäreleri görmegiň zerurdygyny görkezýär. Ilkinji gezek Türkiýe tarapyndan gurnalan bu sammit, halkara jemgyýetçiliginiň howanyň üýtgemeginiň täsirleriniň ýokarlanýan döwründe umumy pikirde duşuşmagy üçin möhüm mümkinçilik döredýär.

Mümkin täsirler

Sammitde kabul ediljek kararlaryň bütin dünýäde, esasanam ýaşyl energiýa maýa goýumlarynda, durnukly oba hojalygy syýasatlarynda we howanyň maliýeleşdirilmeginde täze ösüşe garaşylmagyna garaşylýar. Mundan başga-da, Türkiýäniň ýerleşdirilmegi bilen sebitdäki klimat taslamalary halkara platformalarynda has görnükli bolar we ýerli daşky gurşaw hereketleri dünýä derejesinde goldaw alar.