Daşary işler ministrligi: Kolumbiýanyň ilçihanasyny Iýerusalime geçirmek baradaky kararyny ýazgarýarys

Türkiýe Respublikasynyň Daşary işler ministrligi Kolumbiýa hökümetiniň Tel Awiwdäki ilçihanasyny Iýerusalime geçirmek baradaky karary barada ýazmaça beýannama çap etdi we bu ädimi ýazgarýandygyny mälim etdi.

Kolumbiýanyň karary haýsy halkara kadalary bozýar?

Daşary işler ministrligi bu kararyň BMG-nyň degişli kararlaryny, esasanam Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşiniň 476 we 478 kararlaryny aç-açan bozýandygyny mälim etdi. Ministrligiň beýanynda bu inisiatiwanyň Halkara Adalat Kazyýetiniň maslahat beriş pikirinde görkezilen hukuk ýörelgelerine ters gelýändigi aýdyldy. Gündogar Iýerusalimiň basyp alnan Palestina topragynyň aýrylmaz bölegidigi we ähli döwletleriň Iýerusalimiň taryhy we hukuk ýagdaýyna zyýan ýetirjek hereketlerden gaça durmalydygy bellenildi.

Palestina meselesiniň çözülmegine Türkiýäniň garaşýanlary näme?

Türkiýe sebitde adalatly, hemişelik we hemmetaraplaýyn parahatçylygy ýola goýmagyň ýeke-täk ýolunyň, 1967-nji ýyldaky serhetlerine esaslanyp, Gündogar Iýerusalimiň paýtagty hökmünde geografiki bitewiligi bolan garaşsyz we özygtyýarly Palestina döwletini gurmakdygyny ýatlatdy. Kolumbiýa hökümetini kararyny üýtgetmäge çagyryp, ministrlik halkara jemgyýetçiliginiň bu işdäki jogapkärçiligine ünsi çekdi.

Daşary işler ministrligi Kolumbiýanyň ilçihanasyny Tel Awiwden Iýerusalime geçirmek baradaky kararyny halkara hukugyna ters gelýän diýip ýazgardy. Türkiýe bu ädimiň BMG-nyň kararlaryny bozandygyny mälim etdi we garaşsyz Palestina döwletiniň sebitde parahatçylygy ýola goýmagyň zerurdygyny gaýtalady.

Halkara hukugynda Iýerusalimiň ýagdaýy BMG Howpsuzlyk Geňeşiniň kararlary bilen goralýar. Diplomatik wekilçiliklerini Iýerusalime göçürýän ýurtlar bu statusa gatyşmak hasaplanýar we Türkiýa ýaly köp ýurt diplomatik kanallar arkaly garşy çykýar. Türkiýe, BMG platformalarynda we ikitaraplaýyn duşuşyklarda diplomatik bellikler we beýannamalar bilen Palestina meselesindäki pozisiýasyny dowam etdirýär.

Netije

Türkiýanyň bu karary ýazgarmagy, Iýerusalimiň statusyny goramak baradaky tutanýerli daşary syýasatyny görkezýär. Halkara hukugyna esaslanýan bu reaksiýa, Türkiýäniň Palestina meselesiniň çözgüdini gözlemekde BMG-nyň kararlaryny esasy salgylanma hökmünde kabul edýändigini görkezýär.

Kolumbiýanyň bu karary sebitdäki diplomatik deňagramlylyga täsir edip biljek ädim hökmünde kabul edilýär. Türkiýäniň bu garaýşy, şuňa meňzeş çäreleri görmegi meýilleşdirýän beýleki ýurtlar üçin duýduryş bolup biler we Iýerusalimiň halkara jemgyýetçiligindäki ýagdaýy barada çekişmeleri täzeden girizip biler.

Mümkin täsirler

Kolumbiýanyň karary Palestina bilen Ysraýylyň arasyndaky diplomatik proseslerde täze dartgynlyga sebäp bolup biler. Bu ýagdaý sebitdäki parahatçylyk gepleşikleriniň gidişini çylşyrymlaşdyryp biler we Latyn Amerikasynyň beýleki ýurtlarynyň daşary syýasatda ileri tutmagyna täsir edip biler.

Türkiýeniň berk ýazgarylmagy Kolumbiýa bilen ikitaraplaýyn gatnaşyklarda diplomatik işe sebäp bolup biler. Mundan başga-da, bu ösüş halkara platformalarynda Iýerusalimiň statusy baradaky bloglary çuňlaşdyryp biler we diplomatik basyş mehanizmlerine täzeden baha berilmegini talap edip biler.