AKM-de dekolonizasiýa sergisi: Adamzadyň ýadygärliginiň bir bölegi

Stambuldaky Atatürk Medeniýet Merkezi Hasan Mert Kaýanyň kuratorlygy we Anadolu Agentliginiň Global Aragatnaşyk Hyzmatdaşy bolan "Adamzadyň Ýüki: Şu Gün Dekolonizasiýa" atly sergi geçirýär. Bu ýörite çäre ilkinji gezek geçirilýän "2026-njy ýyldaky Bütindünýä Dekolonizasiýa Forumynyň" çäginde sungat söýüjilerine hödürlenýär.

Sungat we Dekolonizasiýanyň duşuşýan nokady

NUN Bilim we Medeniýet Gaznasynyň we Institut Social-yň goldawy bilen taýýarlanan sergi dekolonial jedelleri çeperçilik platformasyna getirmegi maksat edinýär. Institut Social-yň baş utgaşdyryjysy doktor İpek Coşkun Armagan AA habarçysyna beren beýanatynda bu serginiň forumyň ilkinji çäresi bolandygyny aýtdy. Armagan dünýäniň dürli künjeginden gelen alymlaryň iki günüň dowamynda möhüm pikir alyşmalary geçirjekdigini sözüne goşdy.

Sungatyň we jemgyýetçilik aňynyň güýji

Armagan akademiki pikir alyşmalar bilen birlikde sungatyň güýjüni ulanmagy maksat edinýändiklerini nygtady. Olar akademiki diliň çäkli bolmagy mümkin ýagdaýlarda sungatyň köpçülige has netijeli ýetip biljekdigine ynanýarlar. Şu nukdaýnazardan, sergiden we forumdan soň, 13-14-nji maýda "Atlas 1948" kinoteatrynda kolonializm baradaky filmler görkeziler we Majid Majidi bilen pikir alyşma geçiriler.

Taryhyň we arheologik barlaglaryň yzlary

Armagan serginiň kolonializmiň taryhyna giň garaýyş hödürleýändigini aýtdy. 500 ýyllyk ýaralanan ýatlamanyň yzlaryny öz içine alýan resminamalar we ýazgylar arkaly ol bu prosessiň diňe bir geografik giňelme däl, eýsem çuňňur medeni we jemgyýetçilik täsirini galdyrandygyny nygtady. Arheologiýa barlaglarynyň ähmiýetini nygtap, Armagan Türkiýeden getirilen artefaktlaryň Günbatar muzeýlerine geçirilendigini we bu hakykatyň jemgyýetçilik habardarlygyny ýokarlandyrmak üçin sergide nygtalandygyny belledi.

Medeni miras we kolonializm

Kurator Hasan Mert Kaýa serginiň soraglary döredýändigini we agalyk ediji hekaýalar arkaly kimiň dymdyrylýandygyny öwrenýändigini aýtdy. Sergi medeni mirasyň göçürilen hekaýalaryny açyp görkezýär. Kaýa "Ekspluatasiýanyň mehanizmleri" bölüminde bergi şprisleri we tikenli sim ýaly simwollaryň bardygyny we bu elementleriň ekspluatasiýa pikirlenişiniň dowam edýändigini görkezýändigini nygtady.

Medeni eýeçilik we jemgyýetçilik aň-düşünjesi

Kaýa, medeni eýeçilik temasyna ünsi çekip, sergi mazmunynyň dünýä belli muzeýler we kitaphanalar bilen geçirilen ylmy barlaglaryň netijesinde döredilendigini aýtdy. Akademiki alymlaryň goşandy bilen taýýarlanan sergi medeni gymmatlyklaryň täze hekaýalary döretmek üçin nähili ulanylýandygyny görkezýär.

Geljek üçin umytlar we meýilnamalar

Kaýa serginiň giň tomaşaçylara ýetmegini maksat edinýändiklerini we onuň Ankara, Izmir we Antalýa ýaly şäherlerde görkezilmegine umyt edýändiklerini aýtdy. Şeýle hem, olar serginiň halkara derejesinde ykrar edilmegine umyt bagladylar. Sergi Günbatar Afrika kenaryndaky gul söwdasy bilen sinonim bolan "Gaýdyp gelmeýän derweze" installýasiýa bilen tamamlanýar we myhmanlary dekolonizasiýa prosesi barada has giňişleýin oýlanmaga höweslendirýär.

17-nji maýa çenli baryp boljak sergi sungatyň we taryhyň çatrygynda adamzadyň çuňňur oýlanmalaryny hödürleýär.