Derman ägirtleriniň million dollarlyk oýny aýan edildi: Bäsleşik edarasyndan 245 million TL jerime

Türk derman senagatynda zatlary sarsdyrjak ullakan dawa bäsdeşlik edarasy tarapyndan taýýarlanan hasabat bilen ýüze çykdy. Senagatyň esasy gatnaşyjylarynyň patent basyşyny amala aşyrýandyklary we bazara has amatly ekwiwalent dermanlaryň bazara çykarylmagynyň öňüni almak üçin dermanhanalar bilen ýörite şertnamalar baglaşandygy kesgitlenildi. Sabah gazetinden Baryş Şimşekiň habaryna görä, derman çykdajylarynyň 85 göterimini býudjet bilen üpjün edýän Sosial üpjünçilik instituty (SGK) bu päsgelçilikler sebäpli uly ýük çekýär.

Derman senagatynda bäsdeşlik düzgünleri we uly jerimeler

Bäsdeşlik edarasy, geçen ýylyň soňky döwründe 17 sany global we ýerli derman kärhanasyna 245 million TL umumy administratiw jerime saldy. Bu jeza üçin kanuny we ykdysady esaslary öz içine alýan "Derman pudagyndaky deslapky hasabat" tamamlandy we halka hödürlendi. Hasabatda ägirt uly derman öndürijileriniň dermanhanalar bilen ikitaraplaýyn şertnamalar baglaşyp, garşydaş kompaniýalaryň işgärleriniň geçirilmeginiň öňüni almak we täze ekwiwalent dermanlaryň bazara girmeginiň öňüni almak üçin ekwiwalent dermanlaryň satuwyny pese gaçyrýandygy barada jikme-jiklikler paýlaşyldy.

Dünýä derejesinde derman bazarynyň göwrümi 2 trillion dollara golaýlaýarka, 2025-nji ýyla çenli türk derman bazarynyň göwrümi 479 milliard TL -e ýetdi. Türkiye bu göwrümi bilen dünýäde 19-njy ýerde durýar. Generationurdumyzda täze nesil neşe serişdelerini we gözleg işlerini ösdürmek üçin sarp edilen býudjet 540 million dollar hökmünde hasaba alyndy.

Patent howplary we umumy neşe serişdelerine päsgelçilikler

Neşir edilen hasabatda asyl dermanlar bilen deňeşdireniňde, ýöne has tygşytly bahalarda satylýan ekwiwalent derman öndürijileriniň ýüzbe-ýüz bolýan kynçylyklary gözden geçirildi. Asyl patenti bolan neşe öndürijileriniň esasy molekula patentiniň möhleti gutarandygyna garamazdan "ikinji patent" goraglaryny almak arkaly bazarda agdyklyk etmegini dowam etdirýändigi nygtaldy.

Neşe öndürijileriniň içerki we şoňa meňzeş öndürijilere yzygiderli duýduryş iberýändigi we bu patentleriň kanuny esaslaryna garamazdan kazyýet işi bilen haýbat atjakdygy aýdyldy. Bu ýagdaýyň täze we arzan dermanlar bilen bazara girmegini çynlakaý kynlaşdyrýandygy mälim edildi. Mundan başga-da, umumy derman öndürijilerine ýüklenen täjirçilik önümçiliginiň öňündäki dermanlaryň dermanhana tekjelerine gelmegini 8-10 hepde yza süýşürýändigi kesgitlenildi.

SSI-den maliýe ýükleri we dermanhana kanalynyň berk düzgünleri

Türkiýede mukdarda sarp edilýän dermanlaryň 95 göterimi we gymmaty boýunça 85 göterimden gowragy döwletiň öwezini dolmak ulgamynyň çäginde SGK tarapyndan maliýeleşdirilýär. Bazardaky derman gutusynyň ortaça bahasy 164 TL hasaplanylsa-da, arzan ekwiwalent dermanlary petiklemek döwlet gaznalaryna gönüden-göni goşmaça maliýe ýüküni getirýär.

acrossurduň hemme ýerinde işleýän 30 müň dermanhana derman paýlaýyş torunyň merkezinde. Umumy derman bazarynyň 83,8 göterimi hassahanalara, galanlary hassahanalara baryp ýetýär. Bäsdeşlik edarasynyň hasabatynda dermanhanalarda dermanlaryň internet arkaly satylmagy düýbünden gadagan edilendigi ýatladyldy. Şeýle hem hassalary belli bir dermanhanalara ugrukdyrmak üçin araçylardan ýa-da dellallardan peýdalanmagyň jenaýat jezasynyň bardygy nygtaldy. Resept gönükdirmek ýa-da dellalçylyk bilen meşgullanýanlara 5 müň TL-den 50 müň TL aralygynda administratiw jerime salynýar, bu düzgüni birnäçe gezek bozan halatynda jerime mukdary iki esse artýar.

2004-nji ýyldan bäri Türkiýede durmuşa geçirilýän "salgylanma nyrh ulgamynyň" çäginde Saglyk ministrligi tarapyndan salgylanma hökmünde Europeanewropa Bileleşigine agza ýurtlaryň arasynda azyndan 5 we iň köp 10 ýurt saýlanýar. Häzirki salgylanylýan ýurtlar Fransiýa, Ispaniýa, Italiýa, Portugaliýa we Gresiýa bolup, bu ýurtlaryň arasynda neşe serişdeleriniň iň pes satylan ýurtdaky gymmaty Türkiýede "hakyky çeşme bahasy" hökmünde kabul edilýär.