Dost derňewinde ýer titremesi peşgeşleri kölege saldy: Haluk Levent we milliardlarça dollarlyk pul hereketi üns merkezinde.

Kahramanmaraşda bolan ýer titremesinden soň, millionlarça haýyr-sahawatçylaryň ýer titremesinde ejir çekenlere gowşurmak üçin haýyr-sahawat beren Ahbap birleşigi, esasy kazyýet derňewiniň maksady boldy. Derňewiň çäginde birleşigiň esaslandyryjysy, meşhur suratkeş Haluk Leventiň hem tussag edilendigi sebäpli takmynan 7 milliard liralyk ägirt uly haýyr-sahawat býudjetiniň dolandyrylyşy üns merkezinde boldy. Faýl Maliýe Jenaýatlaryny Derňew Geňeşiniň (MASAK) hasabatlary, giňişleýin maliýe derňewleri we yzygiderli jenaýat şikaýatlary bilen çuňlaşýar; Millionlarça lira bahasy bolan şübheli pul hereketleri, 190 million lira bahasy bolan bikanun jedeller, gozgalmaýan emläkleriň tertipsiz geçirilmegi we million dollarlyk wekseller bar. Birleşigiň garşysyna bildirilýän bu aýyplamalar, jemgyýetçilik ynamyna eýe bolan hökümete dahylsyz guramalara bolan ynamy sarsdyrdy.

Earther titremesinden kömekden milliard dollara çenli şübheli pul hereketi

Stambulyň Baş prokuraturasy tarapyndan geçirilen derňewde MASAK hasabaty bilen birleşigiň aşagyndaky we töweregindäki milliardlarça lira gymmaty bolan pul hereketleri aýan edildi. Hasabata görä, geçirimler birleşme bilen baglanyşykly käbir adamlaryň şahsy hasaplarynda, maliýe profiline düýbünden gabat gelmeýän görnüşde ýüze çykaryldy. 2020-2024-nji ýyllar aralygynda derňewiň esasy nokatlaryndan biri bolan Alper Çelikiň hasaplarynda 779 million liranyň we 671 million liranyň akymynyň bardygy kesgitlenildi. Çelikiň bikanun jedellerde 190 million 270 müň lirany ýitirip, 190 million 270 müň lira sarp edendigi öňe sürüldi. Şol döwürde Zafer ayaýyň hasaplaryna 310-den 320-e çenli dürli hasaplara puluň gelendigi, jemi 1,4 milliard lira we 1,5 milliard liranyň çykandygy habar berildi. Bu iki atdan başga-da, köp pul geçirmegi amala aşyran Emrah Gödeliner, "ökde galplyk" aýyplamalary bilen derňew işine hem goşuldy.

Beýleki tarapdan, Şile geýim festiwalynyň bäsleşiginde bidüzgünçilikleriň bardygy öňe sürülýär. "Sergi kompaniýasy" hökmünde ulanylýan "Sur Music" -iň üsti bilen amala aşyrylan bu guramanyň hakykatdanam başga bir kompaniýa tarapyndan amala aşyrylandygy we häkimliklerden alnan ösüş tölegleriniň galp hasap-fakturalar bermek arkaly dürli kompaniýalar arkaly şol bir şahslara geçirilendigi öňe sürüldi.

Daşary ýurt meýilnamasyndan gaçmak we işiň jikme-jiklikleri

57 ýaşyndaky Haluk Leventiň özüne garşy kazyýet işiniň öňünden habarlydygy aýdylýan 17-nji iýulda Ataşehirdäki konsertini birden ýatyrdy we Germaniýanyň Düsseldorf we Gannower şäherlerine uçar bileti satyn aldy. Syýahat gadagançylygynyň öňüni almak üçin deňizde gaçmak meýilnamalaryny düzendigi öňe sürülýän Levent bir wagtyň özünde operasiýa edildi. Derňewiň çäginde nyşana alnan 26 şübheli adamyň 22-si, şol sanda Levent polisiýa güýçleri tarapyndan tussag edildi. Polisiýa bölüminde sorag edilýän Haluk Leventiň jübi telefonynyň parollaryny häkimiýetler bilen paýlaşmaýandygy mälim edildi. Güman edilýänler "Assosiasiýalar baradaky kanuny bozmak", "jenaýat netijesinde emele gelen emläk gymmatlyklaryny ýuwmak" we "jenaýat etmek maksady bilen döredilen guramanyň agzasy" bolmakda aýyplanýar.

Million dollarlyk bellikler, gozgalmaýan emläk geçirimleri we rak keseli baradaky talap

Derňewiň çäginde Ahbap birleşiginiň baş edarasynda geçirilen gözlegleriň dowamynda köp sanly sanly materiallar, nagt pullar, altynlar, çekler we pul kagyzlary ele salyndy. Derňew mahalynda Haluk Leventiň gozgalmaýan emläk satyn almak üçin jemi 3 million dollarlyk 3 sany aýry-aýry kagyz puluna gol çekendigi we Ahbap birleşiginiň bu dolanyşyk kagyzlaryna "yzyna dolanyp bolmajak kepillik" hökmünde girendigi anyklandy. Göz öňünde tutulýan gozgalmaýan emlägiň ilki bilen kömekçisi eleliz Kaýanyň adynda hasaba alnandygy we bary-ýogy 4 günden soň üçünji tarapa geçirilendigi öňe sürülýär.

Köknar Kağıt Karton Sanayi we Ticaret A.Ş. A.Ş. tarapyndan berlen jenaýat şikaýatynyň çäginde Haluk Levent, eleliz Kaýa we kompaniýanyň işgärlerine 400 million lira bahasy bolan gozgalmaýan emlägiň galp usullar bilen üýtgedilendigi barada şikaýat edildi. Satuw bahasynyň diňe 25 million lira tölenendigi we 75 million liranyň wada berlen töleginiň hiç haçan goýulmandygy öňe sürüldi. Edil şonuň ýaly-da, Başaran Holding direktorlar geňeşiniň başlygy Hüseýin Başaran, "ýetim gyzlar üçin umumy ýaşaýyş jaýy" gurmak üçin bölünip berlen 60 million dollarlyk 22 emlägiň wada berlen maksatdan başga maksatlar üçin ulanylandygy sebäpli jenaýat işi açdy. Saklanan atlaryň arasynda agzalýan aklawçy Ece Güneriň sosial media hasabynda eden çykyşynda hiç haçan Budistler birleşiginiň ýa-da Haluk Leventiň aklawçysy hökmünde çykyş etmeýändigi nygtaldy.

Sosial ynam sarsdyryldy: "Hakyky ýitgi pul däl, ynam"

Geçmişde Buddy birleşigine hemaýat eden raýatlar bu operasiýa barada eşidenlerinden soň, sosial ulgamlarda öz reaksiýalaryny mälim etdiler. Köp donorlar ýer titremesi döwründe beren ynamlary sebäpli beren kömeginiň ykbaly barada sorag berdiler we pullarynyň yzyna gaýtarylmagyny talap etdiler. Sosial ulgamlarda "Haluk Levent, size iberen 100 müň TL sadakamy yzyna beriň, hukuklarymy bagyşlamok" diýip müňlerçe ýazgy paýlaşyldy. AFAD we Gyzyl esarymaý ýaly resmi guramalaryň üsti bilen kömek berenler, kararlary bilen parahatçylyklydyklaryny mälim etdiler.

Meseläni sosiologiki nukdaýnazardan bahalandyryp, Üsküdar uniwersitetiniň sosiologiýa bölüminiň müdiri, professor Baryş Erdogan raýat jemgyýetine bolan ynamyň ýitmeginiň sosial netijelerine ünsi çekdi. Erdogan "Häzirki zaman jemgyýetleri ynam gatnaşyklaryna esaslanýar. Haýyr-sahawat guramasyna bolan şübheler diňe bir şol gurama däl, eýsem raýat jemgyýetiniň ähli işlerine-de zyýan ýetirýär. Ostitirilen maliýe çeşmeleriniň ornuny tutup bolar, ýöne jemgyýetçilik ynamy sarsdyrylansoň, halkyň bilelikdäki hereket we raýdaşlyk güýji çynlakaý zaýalanýar."

Sungat dünýäsinden reaksiýalar çalt boldy. Atilla Taş, eseşim Salkym, Süleýman ğaçi we Gökhan Özoğuz ýaly atlar Haluk Levent we Ahbap Assosiasiýasyna berk tankyt etdi. Atilla Taş ýer titremesi döwründe "döwleti çalyşmak" baradaky çykyşy tankytlap, sadakalaryň ykbaly barada sorag berdi; Öňki duýduryşlaryny ýada salýan esheşim Salkym: "Görýän zatlaryňyzyň hemmesine sorag bermezden ynanmaň" diýdi. Gökhan Özoğuz "Aý Dost, eý dost ... Hakykat çyksyn, göreris" diýip paýlaşan Süleýman ğaçi kömek ýygnamak işlerini berk tankytlady.