Eastakyn Gündogar Global meseleler geňeşiniň ýerine ýetiriji direktory Kabir: ABŞ bilen Eýran ylalaşyk gazanyp bilmese, söweş täzeden başlap biler

Eastakyn Gündogar Global meseleler geňeşiniň ýerine ýetiriji direktory Kabir sebitdäki häzirki ýagdaýa baha berýändigini aýtdy we ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky näbelliligiň dowam edýändigini we taraplar ylalaşyk gazanyp bilmese söweşiň täzeden başlap biljekdigini duýdurdy. Sebitdäki aktýorlaryň syýasy, harby we ykdysady taýdan könelişendigini bellän Kabir, taraplaryň berk garaýyşlary sebäpli araçylyk tagallalarynyň kynlaşandygyny aýtdy.

ABŞ-Eýran dartgynlygynda haýsy töwekgelçilikler tapawutlanýar?

Kabir taraplaryň ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky krizisi çözmekde öz şertlerini talap edýändigini aýtdy we Eýranyň Hormuz bogazyny ýapmak we milisiýa toparlaryny ulanmak ýaly strategiki kartalarynyň bardygyny aýtdy. Kabiriň Babulmandeb bogazynda alyp barýan işleriniň ýagdaýy hasam agyrlaşdyrandygyny öňe süren Kabir, dartgynlylygyň ýokarlanmagynyň nebitiň we suwuklandyrylan tebigy gazyň daşalmagyna we krizisi has giň sebite ýaýradyp biljekdigini aýtdy.

Mekge şertnamasy sebit howpsuzlygyna nähili täsir edýär?

Türkiýe, Saud Arabystany we Päkistanyň arasynda gol çekilen Mekge şertnamasyny sebit howplaryna garşy möhüm ädim hökmünde häsiýetlendiren Kabir, bu inisiatiwanyň geljekde Katar ýaly ýurtlaryň gatnaşmagynda has giň howpsuzlyk gurluşyna öwrülip biljekdigini çaklady. Müsüriň Aýlag ýurtlary bilen raýdaşlygyny oňyn gören Kabir, ABŞ-nyň goranyş ulgamlarynyň we sebitdäki howpsuzlyk kepillendiriş rolunyň tankytlara garamazdan beýleki global aktýorlar bilen deňeşdirilende aýgytly dowam edýändigini öňe sürdi.

Eastakyn Gündogar Global meseleler geňeşiniň ýerine ýetiriji direktory Kabir, ABŞ-nyň we Eýranyň krizisiň soňlanmagynyň ähli taraplaryň bähbidine boljakdygyny kabul etmelidigini öňe sürse-de, Ysraýyl resmileriniň Katara garşy aýdan sözlerine çynlakaý garalmaly däldigini, olary Ysraýylda saýlaw meýilnamasy bilen baglanyşdyrýandygyny aýtdy.

theakyn Gündogarda we Demirgazyk Afrikada bolup geçen syýasy we howpsuzlyk ösüşlerini gözden geçirýän Katarda ýerleşýän Eastakyn Gündogar Global meseleler geňeşi sebitdäki diplomatik prosesleri we strategiki hyzmatdaşlygy ýakyndan yzarlaýar. Sebitdäki durnuklylygy üpjün etmek üçin araçylyk işleri we ýurtara howpsuzlyk hyzmatdaşlygy şertnamalary halkara diplomatiýa kanallary arkaly baha berilmegini dowam etdirýär.

Netije

Sebitleýin howpsuzlyk arhitekturasy ABŞ-nyň strategiki barlygy bilen ýerli aktýorlar tarapyndan döredilen täze hyzmatdaşlyk torlarynyň arasynda deňagramlylyk gözleýän ýaly. Taraplaryň bar bolan konflikt kartlaryny dowamly ulanmagy diplomatik çözgütleri çäklendirýän hem bolsa, Mekge şertnamasy ýaly sebitleýin başlangyçlaryň uzak möhletde howpsuzlyk çägi döretmek mümkinçiliginiň bardygyna düşünilýär.

Mümkin täsirler

ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky dartgynlylygyň güýçlenmegi global energiýa üpjünçiliginiň howpsuzlygyna gönüden-göni täsir edip biler we deňiz söwda ýollarynyň bahasynyň ýokarlanmagyna sebäp bolup biler. Mundan başga-da, Mekge şertnamasy giňeldilen halatynda sebitdäki harby we syýasy bileleşigiň deňagramlylygynyň üýtgemegine we sebitdäki daşarky gatnaşyjylaryň täsir ugurlarynyň bu täze gurluşa laýyklykda täzelenmegine garaşylýar.