Eastakyn Gündogardaky dartgynlyk: Ysraýyl-Eýran dawasy güýçlenýär

Häzirki atyşygyň bardygyna garamazdan, Ysraýyl goşuny ýakynda Liwanyň paýtagty Beýrutda ýerleşýän Dahiye sebitine howa zarbasyny amala aşyrdy. Bu ösüş, eýran resmilerine berk garşylyk görkezmäge we ar aljak bolup haýbat atmaga sebäp boldy. Ysraýyl bilen Eýranyň arasyndaky bu dartgynlyk Eastakyn Gündogarda giň gerimli çaknyşygyň başlangyjy bolup biler. Ysraýyl bu hüjüme Eýranyň Huzestan welaýatynyň Mahşahr şäherindäki bir nebithimiýa desgasyna hüjüm edip jogap berdi. Bu wakalar sebitdäki dartgynlygy hasam artdyrdy.

Iki ýurduň arasyndaky bu özara hüjümler sebitdäki durnuksyzlygy ýokarlandyrdy we halkara jemgyýetçiliginiň ünsüni Eastakyn Gündogara ýene bir gezek çekdi. Ysraýylyň premýer-ministri Netanýahu häzirki ýagdaýy nädip dolandyrjakdygy bilesigelijilik meselesidir. Şol sebäpli söweşi täzeden başlamagyň ýollaryny gözleýändigi öňe sürülýär. Netanýahunyň bu strategiýasy, Ysraýyly ýene-de Eýran bilen konflikte çekmek üçin hasaplanýar.

Ysraýyl bilen Eýranyň arasynda iki aýlap dowam eden durgunlykdan soň ýüze çykan bu täze dartgynlyk, Eastakyn Gündogarda ähli taraplaýyn söweşiň bosagasynda durýandygymyzy görkezýär. Bu wakalar sebitdäki beýleki ýurtlara we global güýçlere-de degişlidir.

ABŞ-Ysraýyl gatnaşyklarynda dartgynlyk

Haaretziň habaryna görä, bu işde Ysraýyl bilen ABŞ-nyň arasyndaky gatnaşyklarda dartgynlylygyň alamatlary hem ýüze çykýar. ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump Eýran bilen giň gerimli harby çaknyşyklardan gaça durmak isleýär we sebitdäki dartgynlygy azaltmaga synanyşýar. Şeýle-de bolsa, Ysraýylyň agressiw garaýşy iki ýurduň arasyndaky diplomatik gatnaşyklaryň dartgynlygyna sebäp bolup biler.

ABŞ Eýranda re changeimi üýtgetmek maksadynyň başa barmandygyny kabul edýär we bu ýagdaýy Trump administrasiýasynda günäkärlemezlik üçin tagalla edýär. Bu tagallalar, şeýle hem, ABŞ-nyň sebitdäki harby güýçlerini azaltmak maksadyna laýyk gelýär. Nýu Yorkork Taýms we The Wall Street Journal habarlaryna görä, gepleşiklerde iň uly päsgelçilikleriň biri Eýranyň doňdurylan gaznalarynyň boşadylmagyny talap etmekdir.

ABŞ-nyň daşary ýurt emläklerine garşy sanksiýalary sebäpli doňdurylan bu serişdeler onlarça milliard dollar. Bu, Trump administrasiýasy üçin çynlakaý diplomatik kynçylyk döredýär, sebäbi Trump öňki prezident Barak Obamanyň şuňa meňzeş şertnamadan soň serişde goýberilmegini berk tankytlady. Sebitdäki hüjümleriň köpelmegi, Trumpyň bu ägirt uly gurama berýän ähmiýetine kölege salmagy mümkin.

Ysraýylyň Eýranyň merkezi we günbatar sebitlerine eden hüjümlerinden soň, Eýran Ysraýylyň merkezi we günorta sebitlerine garşy birnäçe raketa hüjümini amala aşyrdy. Ysraýyl goşuny Eýranyň strategiki howa goranyş ulgamlaryny nyşana alýan uly hüjüm gurandygyny öňe sürdi. width = "200" height = "112">

Sebitdäki bu wakalar Eastakyn Gündogarda has giň gerimli konfliktiň ýüze çykyp biljekdigini görkezýär. Halkara jemgyýetçiliginiň bu ýagdaýa nähili goşulyşjakdygy we bolup biljek netijeleri ünsli ýerine ýetirilýär.