Efiopiýadaky giýenalar bilen taryhy baglanyşyklar: Hararyň täsin däbi

Efiopiýanyň gündogaryndaky Harar şäheri adamlar bilen ýabany tebigatyň arasynda seýrek sazlaşygy görkezýär. ESUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna giren bu taryhy şäher, asyrlar boýy 'hyena erkekleri' diýlip atlandyrylýan ýerli sakçylar bilen menekli giýenalaryň arasynda aýratyn baglanyşyk bolup durýar. Gijelerine 'hyena erkekleri' diýilýän adamlar ýabany ýyrtyjylara iýmitlenmek üçin diwarlaryň daşyndaky boş ýerlere ýygnanýarlar. Bu däp şäheriň ekologiki deňagramlylygyny gorap saklamak bilen bir hatarda sebitiň medeni mirasyny hem dowam etdirýär.

Giýenalar bilen geçmişden şu güne çenli durmuş

Taryhy taýdan Hararyň ýaşaýjylary daglardan gelýän giýenalaryň hüjümlerinden goranmak üçin şäher diwarlarynyň daşynda et we iýmit galyndylaryny goýup başladylar. Wagtyň geçmegi bilen giýenalar adamlara zyýan bermezden bu iýmitleri iýmäge öwrenişdi. Indi gijelerine diwarlardaky ýörite derwezelerden we gassabyň galyndylaryny we zibillerini arassalap, şähere girýärler. Bu däp kakadan ogluna miras hökmünde dowam edýär. Şeýle hem syýahatçylara bu täsin tejribäni başdan geçirmäge mümkinçilik berilýär; Giýenalar atlary bilen atlandyrylýar we et bilen berkidilen agaç taýaklar bilen iýmitlenýär.

Tebigy we medeni syýahatçylykda Harar

Adam bilen haýwanlaryň bu täsin gatnaşygy Harary dünýä derejesindäki tebigat we medeni syýahatçylyk üçin ajaýyp ýere öwürýär. Residenterli ýaşaýjy Zinnira Abdulbasit, giýenalar bilen adamlaryň arasyndaky bu dostlugyň nähili ösendigi barada gyzykly bir hekaýa paýlaşdy. Bu wakadan soň giýenalar ar aljak boldular we şäher kyn ýagdaýa düşdi. Şeýle-de bolsa, giýena dilinde gürläp bilýän adam haýwanlar bilen şertnama baglaşyp, bu ýagdaýy çözdi.

Adaty şertnamanyň dowamy

Bu şertnama giýenalaryň şähere zyýan bermejekdigine we adamlar her gije iýmitlenjekdigine esaslanýar. Abdulbasit her ýyl Aşura güni giýenalar üçin ýörite porsy taýýarlanýandygyny we bu adaty şertnamanyň henizem dowam edýändigini aýtdy.

Geljekde Harar we Hyenalar

Hararyň diwarlarynyň derwezeleriniň ýanynda giýenalar üçin ýörite bölümler açyldy. Abdulbasit şertnamadan soň halkyň giýenalara hormat goýýandygyny we bu derwezeleriň kömegi bilen giýenalaryň şäherde erkin hereket edip biljekdigini aýtdy. Häzirki wagtda bu derwezeler giýenalaryň Harara girmegini we çykmagyny aňsatlaşdyrýar.

Bu üýtgeşik sazlaşyk, Hararyň tebigy we medeni baýlygynyň saklanmagyny we geljek nesillere geçmegini üpjün edýär. Bu ýörite baglanyşyk geljekde hem dowam eder diýlip garaşylýar.