EMRA-dan elektrik bazaryndaky täze düzgünler: Balans, ylalaşyk we ygtyýarnamasyz nesil kararlary

Energetika bazaryny kadalaşdyryjy edara (EPDK), 2026-njy ýylyň 24-nji sentýabryndaky mejlisinde kabul edilen 14907-den 14913-nji ýyla çenli kararlary bilen elektrik bazarynyň işleýşi üçin tehniki we dolandyryş düzgünlerini täzeledi. Kararlar; Energiýa bazaryndaky görkezmeleri deňagramlaşdyrmak, ygtyýarnamasyz elektrik öndürijileriniň paýlaýyş ulgamy birikdiriş şertleri, energiýa deňsizliginiň mukdary we ammar enjamlary üçin tehniki ölçegler ýaly giňişleýin üýtgeşmeleri öz içine alýar.

Elektrik bazarynda işleýän bazara gatnaşyjylar, bu kadalara laýyklykda önümçilik meýilnamasyndan SCADA integrasiýa borçnamalaryna we reaktiw energiýa gözegçilik standartlaryna çenli gyşarmalary hasaplamakdan köp ugurlarda täze düzgünleri berjaý etmeli. Degişli edaralar we bazar oýunçylary EMRA tarapyndan kesgitlenen täze koeffisiýentleriň we hasabat kriteriýalarynyň çäginde işini dowam etdirerler we ýerine ýetirilmedik halatynda bellenilen jeza şertlerine duçar bolup bilerler.

Näme üýtgedi?

• Elektrik bazaryndaky deňagramlylygy we barlyşygy düzgünleşdirmegiň çäginde önümçilik meýilnamasyndan gyşarmagyň mukdaryny hasaplamakda ulanylýan koeffisiýentler we çydamlylyk bahalary gaýtadan kesgitlenildi.
• Balans güýji bazaryndaky ýerine ýetirilmedik görkezmeleriň hasabatynda 15 minutdan az döwür we belli bir mukdardan pes amallar hasaba alynmady.
• SCADA we ygtyýarnamasyz elektrik öndürijiler üçin aragatnaşyk enjamlarynyň näsazlyklary üçin jerimeleriň ýokarlanmagy; Uzakdan gözegçilik we gözegçilik integrasiýasy hökmany edildi.
• Assosiasiýa ygtyýarnamasy we önümçilik ygtyýarnamasy arzalarynda esasy borçnama hasaplamalarynda ulanylýan "MWh" bölümleri "MWe" -e täzelendi.
• Awtobus zolagynyň naprýa seteniýe naprýa seteniýesiniň bahasyna esaslanýan täze çydamlylyk we kabul ediş ölçegleri Reaktiw güýç dolandyryş goşmaça hyzmat şertnamasynda kesgitlenildi.

Kime degişlidir?

Düzgünnama; Bu gönüden-göni elektrik öndürmek ygtyýarnamasynyň eýelerine, ygtyýarnamasyz elektrik öndürijilerine, garaşsyz elektrik saklaýyş desgalarynyň operatorlaryna, balans bölümlerini we paýlaýyş kompaniýalaryny döredýän bazara gatnaşyjylara gönüden-göni degişlidir.

täsirlilik

Kararlar çap edilen gününden başlap hasaplaşyk döwri güýje girýär; Şeýle-de bolsa, 2027-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndan 2-nji maddanyň (e) we 3-nji maddanyň (g) we (ğ) maddalary ulanylar.

Netije

EMRA tarapyndan kabul edilen bu kararlar, elektrik bazaryndaky ulgam howpsuzlygyny we netijeliligini ýokarlandyrmagy maksat edinýän tehniki optimizasiýa prosesi hökmünde kabul edilip bilner. Esasanam ygtyýarnamasyz önümçilik desgalaryna salynýan SCADA integrasiýa borçnamasy we balans bazaryndaky hasabat kriteriýalarynyň düşündirilmegi bazara gatnaşyjylaryň iş tertibini ýokarlandyrmak üçin ädimdir.

Mundan başga-da, ammar desgalary üçin düzedişler we reaktiw güýç dolandyryşynda çydamlylyk täzelenmeleri bazardaky tehniki infrastrukturany häzirki tehnologiki ülňüler bilen sazlaşdyrmak synanyşygyny görkezýär. Bu düzgünler, bazara gatnaşyjylara has öňünden aýdylýan çykdajylary we amaly gurluşy üpjün etmegi maksat edinýär.

Mümkin täsirler

Düzgünnama, esasanam ygtyýarnamasyz elektrik öndürijilerinde amaly we çykdajyly basyş döreder diýlip garaşylýar. SCADA integrasiýasyna we näsazlyklary düzetmek üçin girizilen agyr jeza şertleri öndürijileriň tehniki infrastruktura maýa goýumlaryny çaltlaşdyryp biler.

Beýleki tarapdan, balans güýji bazaryndaky sargyt hasabat kriteriýalaryny gowşatmak, bazara gatnaşyjylaryň administratiw ýüküni azaldyp, bazaryň netijeliligine oňyn täsir edip biler. Saklaýyş desgalary üçin bölüm täzelenmeleri maýa goýujylara ygtyýarnama amallaryny has anyk meýilleşdirmäge kömek edip biler.