Energetika boýunça doly garaşsyzlyk ýoly: Ministr Baýraktar äpet taslamalary we 2035-nji ýyldaky maksatlary yglan etdi

Energetika we tebigy serişdeler ministri Alparslan Baýraktar, "Diplomatiýa diplomatiýasy" (GDD) tarapyndan ýaş diplomatiýa birleşigi (GDD) tarapyndan gurnalan Bosfor diplomatiýa forumynyň 2026 (BDF'26) "Global ulgamyň iň soňky nokady: Energetika diplomatiýasy" atly sessiýada möhüm baha berdi. Dünýä derejesinde energiýa zerurlygynyň günsaýyn artýandygyny mälim eden ministr Baýraktar, Türkiýäniň bu artýan islegi import edilýän çeşmeler bilen däl-de, eýsem içerki we milli çeşmeler bilen kanagatlandyrmagy maksat edinýändigini we munuň ýurduň ykdysadyýetine ägirt uly goşant goşjakdygyny aýtdy.

Global krizisleriň kölegesinde energiýa howpsuzlygy we Hormuz derňewi bogazy

Türkiye 2022-nji ýylda energiýa importy kanuny hökmünde takmynan 100 milliard dollar töledi diýip ýatladýan ministr Alparslan Baýraktar, bu maliýeleşdirmegiň ýurduň içinde saklanmagynyň ykdysady we geosyýasy taýdan möhüm ähmiýete eýe bolandygyny aýtdy. Dünýädäki geosyýasy krizisleriň energiýa üpjünçiliginiň howpsuzlygyna gönüden-göni howp salýandygyny bellän Baýraktar, Eýranda başlanan dartgynlygyň Hormuz bogazyndaky nebit we LNG tanker gatnawyna ýaramaz täsir edendigini aýtdy. Türkiýäniň bu etapdan iň az täsir eden ýurtlardan biridigini mälim eden ministr: "Türkiýe nebitiniň 10 göterimini Hormuz bogazyndan iberýär. Bu nyrh ýeterlik derejede bolansoň, häzirki wagtda üpjünçilik meselesini başdan geçirmeýäris. Şeýle-de bolsa, bu sebite has garaşly ýurtlar çynlakaý krizislere sezewar boldy".

Türkiýäniň ykbalyny üýtgetjek üç sany uly tüýdük: Gabar, Sakarya we Akkuyu

Ministr Baýraktar, Türkiýanyň energiýada doly garaşsyzlyk baradaky düşünjesine laýyklykda 2035 nyşana gönükdirilendigini aýtdy; Gabar Sakarya gaz ýatagy we Akkuyu atom elektrik stansiýasy taslamalarynyň ýurduň ykbalyny üýtgetjek "oýun üýtgedýän" hereketlerdigini aýtdy. Şyrnak Gabardaky nebit önümçiliginiň diňe bir ykdysady gymmatlyk döretmän, eýsem sebitdäki ýaşlaryň we maşgalalaryň durmuş durmuşyna gönüden-göni degip, uly özgerişlige başlandygyny mälim etdi. Sakarya gaz ýatagynda alnyp barylýan işleriň tutuş Türkiýanyň öz seýsmiki we buraw gämileri, ýerli inersenerler we geologlar bilen amala aşyrylandygyny ýatlatmak arkaly gazanylan üstünlikleriň möhümdigini aýtdy. Gara deňizde tebigy gaz önümçiligi barada gowy habar paýlaşan Baýraktar: "Şu ýylyň ahyryna çenli Gara deňizdäki gaz önümçiligimizi iki esse artdyrarys. Osmangazi platformamyz birnäçe hepdäniň içinde Gara deňzinde ýerleşýän ýerine çykar we önümçiligiň bu artmagy import edilýän tebigy gazyň bahasyny peselder we bahalary peselder"

70 ýaşyndaky arzuw hasyl bolýar: Akkuýuda elektrik öndürmek

Türkiýeniň ýadro energiýasy pudagyndaky 70 ýyllyk arzuwynyň hasyl boljakdygyny habar berýän ministr Alparslan Baýraktar, Akkuyu atom elektrik stansiýasynyň ilkinji reaktorynda ýakyn birnäçe aýyň içinde elektrik önümçiliginiň başlanjakdygyny habar berdi. Bu ädim bilen Türkiye resmi taýdan ýadro ligasyna çykjakdygyny mälim eden Baýraktar, Türkiye ýadro ikinji asyry hasaplanýan kiçi modully reaktorlarda (SMR) öz tehnologiýasyny öndürýän güýje öwrülmegi maksat edinýändiklerini aýtdy. Türk inersenerleriniň bu tehnologiki özgerişleri amala aşyrmak üçin ýeterlik derejede güýçlidigini mälim eden ministr, ýadro tehnologiýasyna bolan gyzyklanmany artdyrmak maksady bilen sentýabr aýynda TEKNOFEST-iň çäginde üçünji ýadro tehnologiýasy bäsleşigini gurnajakdygyny aýtdy. Geljekde dünýäde emeli intellektiň, maglumat merkezleriniň, robot tehnologiýalarynyň we elektrik ulaglarynyň ýaýramagy bilen elektrik energiýasyna bolan islegiň adatdan daşary derejede ýokarlanjakdygyny çaklaýandyklaryny mälim eden Baýraktar, Türkiýanyň bu ösüşi ekologiýa taýdan arassa çeşmeler, ýadro energiýasy we ýokary netijelilik strategiýalary bilen kanagatlandyrjakdygyny aýtdy.