EUB-niň daşary syýasatynda Kallas krizisi: Tankytlar we reforma teklipleri

Soňky günlerde Estoniýaly syýasatçy Kallas töwereginde çekeleşikleriň güýçlenmegi bilen Europeanewropa Bileleşiginiň daşary syýasat sahnasy sarsdyryldy. PerformanceB-niň daşary syýasaty ýöretmek işlerine jogapkär Kallas, ýerine ýetiren işleri we alyp barýan syýasatlary sebäpli tankytlaryň merkezine öwrüldi. Tankytlar diňe bir Kallasa däl, EUB-niň daşary syýasat ulgamynyň umumy işleýşine-de giň perspektiwany hödürleýär.

Bu tankytlar Europeanewropa Parlamentiniň (EP) Baş Assambleýasynda-da ýaňlandy. Deputatlar Kallasyň ýolbaşçylygyndaky EUB Daşary işler gullugynyň (EEAS) işine göz aýladylar. Esasanam Ukraina söweşinden soň, EUB-niň anyk diplomatik çözgüt tapyp bilmezligi tankyt nyşanyna öwrüldi. UkraineB-den Ukrainadan Eastakyn Gündogara çenli köp ugurda aýgytly aktýor bolup bilmezligi deputatlar tarapyndan ýygy-ýygydan beýan edilýärdi.

"5 müň diplomatyňyz bar, emma Ukraina üçin parahatçylyk meýilnamaňyz ýok." Bu sözleri, EUB-niň daşary syýasatda kemçiliklerini açyp görkezýän ajaýyp mysal hökmünde ünsi çekdi.

Fransiýanyň Kallas baradaky teklipleri

Kallasa garşy tankytlar, Estoniýanyň syýasatçysynyň borçlaryny üýtgedip gurmagy teklip edýän fransuz hökümeti tarapyndan metbugata ýaýradylan resmi däl resminama bilen hasam güýçlendi. Resminama Kallasyň pozisiýasyny gowşatjak ýa-da pugtalandyrjak üç dürli warianty öz içine alýar.

Ilkinji iki wariant, daşary syýasat ygtyýarlyklarynyň CommissionB Komissiýasyna we CouncilB Geňeşine diplomatik işlerde has köp agram salmagy göz öňünde tutýar. Üçünji wariant, Kallasa has giň gözegçilik ygtyýaryny bermek.

Germaniýa bilen Fransiýanyň bilelikdäki gözlegleri

Germaniýanyň hem bu teklipleri öňe sürendigi mälim bolsa-da, bu teklipleriň Kallasyň işine garşy tankytlaryň artýan döwründe gün tertibine gelendigi bellärliklidir. Estoniýanyň ozalky premýer-ministri Kallas Russiýa-Ukraina söweşi we beýleki halkara meseleleri baradaky beýanatlary sebäpli EUB-ne agza käbir ýurtlaryň reaksiýasyny özüne çekdi. Fransiýa, Germaniýa, Şwesiýa we beýleki ýurtlar Kallasyň has seresaply dil ulanmalydygyny öňe sürýärler.

Russiýa we beýleki daşary syýasat meseleleri

Kallasa garşy tankytda möhüm faktor. Baltika ýurtlary, Polşa we Skandinawiýa ýurtlary Kallasyň Moskwa bolan berk garaýşyny goldaýan bolsa, Günbatar we Günorta Europeewropanyň käbir ýurtlary has çeýe çemeleşmäni goldaýarlar.

Kallasyň Ysraýyl syýasatlary we reaksiýalary

Kallas hem Ysraýyla garşy alyp barýan syýasatlary sebäpli tankyt merkezinde. Ysraýylyň palestinalylara garşy alyp barýan işlerini maý aýynda Meksikadaky aparteid re regimeimi bilen deňeşdirmegi käbir EUB diplomatlarynyň reaksiýasyny döretdi. EUB-niň daşary syýasat ulgamy çylşyrymly gurluşy we häzirki geosyýasy şertlere uýgunlaşmakda kynçylyk çekýändigi üçin tankyt edilýär.

Representokary wekil ikisi theB Komissiýasynyň wise-prezidenti bolup işleýär we Bileleşigiň diplomatik gullugy EEAS-y dolandyrýar. Şeýle-de bolsa, daşary syýasat kararlarynyň köpüsi agza ýurtlaryň ylalaşygyna baglydyr. Käbir ýokary wezipeleriň henizem boş bolmagy edaranyň işine ýaramaz täsir edýär.

Won der Leýen bilen Kallasyň arasyndaky ygtyýarlyk deňagramlylygy

Ursula fon der Leýeniň ýolbaşçylygyndaky CommissionB Komissiýasynyň halkara krizislerinde artýan roly, ýokary wekiliň ygtyýaryndaky bulaşyklyga sebäp bolýar. FranceB guramalarynyň arasyndaky täsir ugrundaky göreş Fransiýadan gelip çykýan resminamanyň arkasynda durýar öýdülýär.

Geňeş Eewropa Bileleşiginiň syýasatlaryny durmuşa geçirmekde EEAS-yň möhüm rol oýnamagyny dowam etdirip, Kallasa goldaw bermegi dowam etdirýär.

Kallas EUB komissiýasy bilen agza döwletleriň arasyndaky gatnaşyklaryň EEAS döredileninden bäri 2011-nji ýyldan bäri ara alnyp maslahatlaşylandygyny we häzirki geosyýasy kynçylyklar sebäpli bu çekişmeleriň güýçlenmeginiň tebigy zatdygyny aýtdy.