Euroewronyň global roly we geljegi: durgunlyk we ösüş

Europeanewropanyň Merkezi Banky (ECB) tarapyndan neşir edilen "Euroewronyň halkara roly" hasabatynda Euroewronyň dünýä bazaryndaky paýynyň soňky bir ýylda 20% durnukly bolandygyny görkezýär. Bu nyrh 20 ýyl ozal ýewronyň täsirli derejesinden has pesde galsa-da, ABŞ-nyň dollary 57% paý bilen öňdeligi dowam etdirýär. Hasabatda geosyýasy näbellilikleriň maýa goýum strategiýalaryna nähili täsir edýändigi barada möhüm netijeler berilýär. Global ätiýaçlyk dolandyryjylarynyň duýdansyz üýtgeşmelerden gaça durmak bilen strategiki maýa goýum kararlarynda durnuklylygy gözleýändigi syn edildi. Bu ýagdaý, geosyýasy näbellilikleriň artýan döwürlerinde has täsirli bolýar.

Beýleki tarapdan, merkezi banklar we hususy maýadarlar tarapyndan altyn satyn alyşlarynda uly ösüş bar. Geçen ýyl aýratyn altyn maýa goýumlary iki esse artyp, 2200 tonna, merkezi banklar bolsa 850 tonna altyn satyn aldy. Bu ösüşler, resmi ätiýaçlyklardaky altynyň paýyny ýokarlandyrdy we ýewro we ABŞ-nyň Gazna obligasiýalaryndan ileri tutulmagyna sebäp boldy. Bu döwürde maýa goýujylar hed amallaryna ünsi jemlediler we 9% paýy bilen Hytaýyň ýuany ep-esli girdeji gazandy.

Şeýle-de bolsa, hemme zat ýewro üçin statik däl. Debtewro halkara karz bermekde taryhy üstünlik gazandy. Euroewro bilen kesgitlenen karz emissiýalary, geçen ýyl bilen deňeşdirilende 30% artyp, 1,1 trillion dollardan geçdi we walýuta taryhynda iň ýokary dereje boldy. ABŞ-nyň kompaniýalarynyň Euroewro bilen kesgitlenen obligasiýalary çykaryp, dollara öwürýän "Tersi ankanki" emissiýalarynyň takmynan 50% ýokarlanmagy bu ýokarlanmada möhüm rol oýnady.

Euroewronyň geljegi perspektiwalary

ECB-iň başlygy Kristin Lagarde hasabatda Euroewronyň halkara bazarlarynda rolunyň 2025-nji ýyla çenli çäklendirilen, ýöne durnukly ýokarlanjakdygyny görkezýär. 2014-nji ýylda Russiýanyň Kryma çozmagy bilen ýüze çykan geosyýasy dartgynlyk.

2025-nji we 2026-njy ýyllardaky krizis döwründe Euroewro maýadarlar üçin "ygtybarly ýer" hökmünde kesgitlenen hem bolsa, halkara bergi bermekde rekord goýdy we ýaşyl obligasiýa bazarynda dünýäde öňdebaryjy boldy. Şeýle-de bolsa, Lagarde dünýä maliýe ulgamynda petiklemek töwekgelçiliginiň ýokarlanandygyny aýtdy.

Netije we baha bermek

Euroewronyň global özüne çekijiligini ýokarlandyrmak üçin bir mümkinçilik penjiresiniň bardygyny aýdan Lagarde, Europeanewropaly karar berýänleriň bu pursatdan peýdalanmak üçin zerur şertleri döretmelidigini aýtdy. Global maliýe ulgamynda bölünişik güýçleriniň has aýdyň görünýän döwründe ozewro zonasy has çuň we suwuk maýa bazarlaryny gurmaly we Marketeke-täk bazary we tygşytlaýyş-maýa goýum birleşigini doldurmaly. Mundan başga-da, jemgyýetçilik harytlaryny bilelikde maliýeleşdirmek arkaly EUB-de umumy karzlaryň ygtybarly we suwuk howuzuny döretmek Euroewrony hakykatdanam global walýuta öwürmäge kömek edip biler.